VungChac.comVững Chắc
Tự theo dõi và đo đạc tại nhà

Đo độ chênh nền nhà bằng ống nước và thước thuỷ: tự phát hiện lún lệch

Ống nhựa trong đổ nước, thước thuỷ và viên bi: cách đo cao độ nền ở các góc phòng, vẽ sơ đồ chênh, tính độ lún lệch tham khảo và lúc nào cần kỹ sư đo lại.

Two Vietnamese men crouch on a tiled ground floor holding a long clear water-filled hose against opposite walls of an empty room, viewed from a doorway, flat daylight

Ống nước là cách đo cao độ đơn giản và khá chính xác mà thợ xây dùng lâu nay: một ống nhựa trong dài đổ đầy nước, hai đầu đưa đến hai điểm bất kỳ, mặt nước ở hai đầu luôn nằm trên cùng một mặt phẳng nằm ngang. Lấy mực nước đó làm chuẩn, đo xuống nền ở từng góc phòng, bạn biết góc nào thấp hơn góc nào bao nhiêu. Thước thuỷ và viên bi bổ sung cho những đoạn ngắn và cho cảm nhận nhanh.

Một nền nhà lệch vài phân chưa chắc đã lún; có thể lúc lát gạch thợ đã tạo dốc, hoặc nền vốn không phẳng. Cái bạn cần là bản đồ chênh lệch của cả tầng trệt và sự thay đổi của nó theo thời gian. Phần dưới hướng dẫn làm ống nước, đo theo lưới điểm, vẽ sơ đồ, tính tỉ lệ lún lệch tham khảo và đọc kết quả.

Vì sao đo nền giúp nhận ra lún lệch

Ngôi nhà lún đều, mọi góc cùng xuống một lượng như nhau, thường ít gây hại cho kết cấu; nhiều nhà ở vùng đất yếu lún vài phân suốt mấy chục năm mà tường vẫn lành. Thứ gây nứt, kẹt cửa, nghiêng nhà là lún lệch: một phần nhà xuống nhiều hơn phần còn lại. Nền tầng trệt nằm ngay trên móng nên là nơi phản ánh lún lệch rõ nhất trong những thứ chủ nhà tự đo được.

Khi đo nền theo một lưới điểm, bạn có thể nhìn ra hình dạng của sự lún: thấp dần về một phía (nhà ngả về phía đó), võng xuống ở giữa (nền giữa nhà lún hoặc đất đắp dưới nền bị nén), hay chỉ một góc tụt hẳn (móng góc đó có vấn đề, hay gặp ở chỗ có ống nước rò, hố ga cũ). Mỗi hình dạng gợi ý một hướng nguyên nhân khác nhau để kỹ sư kiểm tra.

Cần nhớ nền nhà và móng nhà không phải là một. Nhiều nhà phố có nền đổ trên đất đắp, tách khỏi hệ móng cột; nền có thể lún, nứt, hở chân tường trong khi khung nhà vẫn đứng yên. Ngược lại, móng lún kéo theo cả khung. Phân biệt hai chuyện này là việc của kỹ sư, nhưng bản đồ cao độ nền là dữ liệu đầu vào rất hữu ích.

Chuẩn bị: ống nước, thước thuỷ, viên bi

Tất cả dụng cụ có ở cửa hàng vật liệu và cửa hàng dụng cụ. Chuẩn bị:

  • Ống nhựa trong đường kính nhỏ, dài đủ để đi từ góc này đến góc xa nhất của phòng cộng thêm vài mét.
  • Nước sạch, có thể pha vài giọt màu thực phẩm cho dễ nhìn mực nước.
  • Thước thép chia milimét, bút chì, băng dính giấy.
  • Thước thuỷ dài khoảng một mét hoặc hơn, để kiểm từng đoạn nền và bậu cửa.
  • Vài viên bi để thử nhanh xem sàn dốc về đâu.
  • Giấy kẻ ô để vẽ sơ đồ mặt bằng tầng trệt, đánh số các điểm đo.
  • Một người phụ giữ đầu ống bên kia.

Trước khi đo, đổ nước vào ống và nâng hạ hai đầu vài lần để đuổi hết bọt khí. Một bọt khí kẹt giữa ống làm mực nước hai đầu lệch nhau và cho kết quả sai hoàn toàn. Kiểm tra bằng cách đặt hai đầu ống cạnh nhau: mực nước phải ngang nhau tuyệt đối.

Đo cao độ nền theo lưới điểm

Cách làm dưới đây đo tương đối: mọi điểm so với một mặt chuẩn nằm ngang do bạn tự chọn, không cần biết cao độ thật.

  1. Vẽ sơ đồ mặt bằng tầng trệt. Đánh dấu điểm đo ở bốn góc mỗi phòng, giữa mỗi bức tường dài, chân mỗi cột lộ ra, và vài điểm giữa phòng. Đánh số P1, P2, P3.
  2. Chọn một bức tường ổn định ở giữa nhà, kẻ một vạch chuẩn nằm ngang cách nền khoảng một mét. Đây là mặt chuẩn.
  3. Một người giữ đầu ống sao cho mực nước khớp đúng vạch chuẩn. Người kia mang đầu ống đến điểm P1, chờ mực nước đứng yên, kẻ vạch tại mực nước trên tường hoặc trên một cây thước dựng đứng.
  4. Đo từ vạch mực nước xuống mặt nền tại P1, ghi số. Lặp lại cho từng điểm, đầu chuẩn luôn giữ khớp vạch.
  5. Điểm nào có số đo lớn hơn nghĩa là nền ở đó thấp hơn. Lấy điểm cao nhất làm 0, ghi chênh lệch của các điểm còn lại lên sơ đồ.
  6. Kẻ các vạch mực nước trên tường lâu dài ở mỗi góc. Lần đo sau, chỉ cần đưa ống về đúng vạch cũ và xem mực nước có còn khớp không.

Cách kẻ vạch cố định trên tường ở bước cuối rất đáng làm. Lần đo sau chỉ mất vài phút, và nếu mực nước không còn khớp vạch ở một góc, bạn biết ngay góc đó đã lún thêm hay đã bị đẩy lên so với lần trước.

Đọc sơ đồ chênh nền và tính độ lún lệch tham khảo

Lấy chênh lệch cao độ giữa hai điểm chia cho khoảng cách giữa chúng sẽ được tỉ lệ lún lệch. Ví dụ hai góc cách nhau 5 m, chênh 20 mm, tỉ lệ là 20 phần 5.000, tức 1/250. Tài liệu kỹ thuật hay nhắc mức khoảng 1/300 là lúc tường xây bắt đầu dễ nứt; đây chỉ là tham khảo, kỹ sư quyết định.

Hình dạng trên sơ đồThường gợi ýViệc nên làm
Chênh nhỏ, rải rác không theo hướngNền vốn không phẳng khi látGhi làm mốc, đo lại sau vài tháng
Thấp dần đều về một phíaNhà có thể đang ngả về phía đóĐo nghiêng tường bằng dây dọi ở phía thấp, so kết quả
Võng ở giữa nhà, các góc caoĐất đắp dưới nền bị nén, nền tách khỏi móngKiểm khe hở chân tường, hỏi kỹ sư
Một góc tụt hẳn so với ba góc kiaMóng góc đó có vấn đề, hay gặp gần hố ga, ống ròKiểm rò nước, mời kỹ sư
Chênh tăng giữa hai lần đoLún còn đang tiếp diễnMời kỹ sư sớm, mang theo cả hai sơ đồ

Trừ các điểm trong nhà tắm, sân phơi, chỗ thoát nước khỏi phép tính, vì ở đó nền được làm dốc cố ý. Trộn những điểm này vào là sơ đồ sẽ "lún" oan.

Thước thuỷ và viên bi: dùng cho đúng việc

Viên bi cho cảm nhận nhanh, không cho số. Đặt viên bi giữa phòng, xem nó lăn về đâu và lăn nhanh hay chậm. Bi lăn về cùng một hướng ở nhiều phòng là gợi ý đáng đo kỹ bằng ống nước. Bi lăn lung tung theo mạch gạch thì thường do gạch lát không phẳng.

Thước thuỷ cho từng đoạn ngắn. Đặt thước dọc theo nền ở chỗ nghi ngờ, kê nêm mỏng ở đầu thấp cho bọt nước về giữa, đo bề dày nêm. Chia bề dày nêm cho chiều dài thước là ra độ dốc đoạn đó. Hợp để kiểm một góc phòng, một đoạn hành lang.

Thước thuỷ trên bậu cửa và khung cửa. Bậu cửa đi, mép trên khung cửa sổ vốn được lắp nằm ngang. Đặt thước lên đó: lệch rõ ở nhiều cửa cùng một phía là dấu hiệu nhất quán với lún lệch. Kết hợp với chuyện cửa bắt đầu kẹt ở góc trên là thêm một bằng chứng.

Đừng cộng dồn thước thuỷ để đo cả căn nhà. Đặt thước nối tiếp nhiều lần qua cả nhà, mỗi lần sai một chút, cộng lại thành sai lớn. Đo cả nhà thì dùng ống nước.

Ba kiểu nhà hay gặp chênh nền và cách đọc từng kiểu

Nhà cấp bốn trên đất ao, ruộng lấp. Nhà chị Hoa ở xã K xây trên phần ao lấp phía sau và phần đất cũ phía trước. Sơ đồ ống nước cho thấy nền nửa sau thấp hơn nửa trước gần ba phân, đường ranh trùng đúng mép ao cũ. Đây là kiểu lún lệch theo ranh đất nền rất hay gặp; đo lại sau mùa mưa để biết còn xuống hay đã dừng, và đưa sơ đồ cho kỹ sư cùng thông tin về vị trí ao cũ.

Nhà phố có nền giữa nhà võng. Bốn góc gần như bằng nhau, giữa nhà thấp hơn một hai phân, gạch giữa phòng kêu bộp khi gõ, chân tường không có khe hở. Kiểu này thường do đất đắp dưới nền bị nén hoặc rỗng, ít liên quan đến móng. Không cần hoảng, nhưng đừng tự đục nền xem bên dưới; kỹ sư sẽ cho biết có cần khoan kiểm tra hay không.

Căn hộ tầng trệt nhà tập thể cũ. Nền căn hộ nằm trên móng chung của cả khối. Nếu sơ đồ chênh của căn bạn thấp dần về phía đầu hồi, hỏi các hộ tầng trệt khác có thấy như vậy không. Kết quả giống nhau giữa nhiều hộ là cơ sở để ban quản lý nhà đề nghị kiểm định cả khối, thay vì từng hộ tự xoay xở.

Nhà vừa bị ngập. Nước ngập lâu làm mềm đất nền, có khi gây lún thêm sau khi nước rút. Đo nền ngay khi nhà khô, rồi đo lại sau vài tuần. Nếu có vạch mực nước cố định từ trước khi ngập, so sánh rất nhanh.

Lỗi hay gặp và câu hỏi nên hỏi kỹ sư

Những lỗi làm sai kết quả đo nền:

  • Bọt khí trong ống, hoặc ống bị gập, bị dẫm lên giữa chừng.
  • Đầu chuẩn trôi khỏi vạch khi người giữ mỏi tay.
  • Đo trên thảm, trên lớp ốp sàn gỗ nổi thay vì mặt gạch hoặc mặt nền thật.
  • Đo lúc nắng chiếu vào một đoạn ống, nước nở ra không đều. Nên đo trong nhà, tránh nắng.
  • Gộp điểm trong nhà tắm, sân, chỗ có dốc thoát nước vào sơ đồ.
  • Câu hỏi cho kỹ sư: hình dạng chênh này gợi ý nguyên nhân gì, và cần kiểm tra móng hay chỉ nền?
  • Câu hỏi cho kỹ sư: có cần đo cao độ chính xác bằng máy và đặt mốc cố định để theo dõi không?
  • Câu hỏi cho kỹ sư: nếu nền tiếp tục lún, mức nào thì cần xử lý, và xử lý nền hay móng?

Sơ đồ chênh nền vẽ tay của chủ nhà không thay được số đo của kỹ sư, nhưng giúp buổi khảo sát đi thẳng vào chỗ cần xem thay vì đo lại từ đầu.

Câu hỏi thường gặp

Ống nước đo cao độ có chính xác không?

Nếu ống không có bọt khí, đo trong nhà tránh nắng và chờ mực nước đứng yên, ống nước cho độ chính xác khoảng một hai milimét, đủ tốt để phát hiện lún lệch. Đó là lý do thợ xây vẫn dùng nó để lấy cốt nền.

Nền nhà chênh bao nhiêu thì là lún?

Không có con số chung. Nền có thể chênh do lát gạch hay tạo dốc. Đáng chú ý là khi chênh có hướng rõ, kèm nứt tường, cửa kẹt, hoặc chênh tăng giữa các lần đo. Tỉ lệ khoảng 1/300 hay được nhắc làm mức tham khảo, kỹ sư quyết định.

Viên bi lăn trên sàn có nghĩa là nhà bị lún không?

Chưa chắc. Bi lăn chỉ cho biết chỗ đó dốc, có thể do lát gạch. Nếu bi lăn cùng một hướng ở nhiều phòng, nên đo bằng ống nước để có số liệu, rồi so với dấu hiệu khác như nứt và kẹt cửa.

Nền nhà bị hở khe với chân tường là do đâu?

Thường gặp khi nền đổ trên đất đắp bị nén xuống, tách khỏi tường và móng vốn đứng yên. Có khi là lún nền đơn thuần, có khi do nước rò làm trôi đất. Chụp ảnh, đo độ hở và mời kỹ sư xem để phân biệt.

Có cần đo cao độ nền cả tầng trên không?

Sàn tầng trên là sàn bê tông treo, độ võng của nó là chuyện khác với lún nền và nên để kỹ sư đánh giá. Chủ nhà có thể ghi nhận bi lăn hay cảm giác dốc, nhưng phép đo ống nước có ý nghĩa nhất ở tầng trệt.

Bao lâu nên đo lại cao độ nền?

Sau lần đo đầu, đo lại sau một đến ba tháng và sau mùa mưa. Nếu nhà bên thi công phần ngầm hoặc nhà vừa bị ngập, đo thêm ngay sau đó. Vạch mực nước cố định trên tường giúp mỗi lần đo lại chỉ mất vài phút.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138