VungChac.comVững Chắc
Tác động từ bên ngoài

Nhà cũ nghiêng về phía nhà mới xây cao bên cạnh: vì sao xảy ra và theo dõi thế nào

Nhà mới cao tầng ép thêm tải lên vùng đất chung, đất lún thành lòng chảo kéo nhà cũ bên cạnh nghiêng theo, có khi nhiều năm sau mới lộ. Cách nhận biết và theo dõi.

A low old Vietnamese house leans against a new tall townhouse beside it, the rooftop gap closed, seen from the street looking upward, clear evening light

Nhà cũ nghiêng về phía ngôi nhà mới xây cao bên cạnh thường không phải vì thi công làm hỏng, mà vì trọng lượng của nhà mới đã ép thêm lên vùng đất mà hai nhà dùng chung. Trên nền đất yếu, đất dưới nhà mới lún xuống theo dạng lòng chảo, rộng hơn chính khu đất của nhà mới. Phần móng nhà cũ nằm ở mép lòng chảo bị kéo xuống theo, nhà cũ nghiêng về phía nhà mới. Quá trình này có thể kéo dài nhiều năm sau khi nhà mới đã hoàn thiện.

Đây là lý do có những ngôi nhà không hề nứt lúc hàng xóm ép cọc, đào móng, nhưng ba bốn năm sau mới thấy khe giữa hai nhà khép lại ở phía trên, cửa kẹt, sàn dốc. Bài này giải thích cơ chế, cách nhận biết sớm, cách theo dõi để có số liệu, và những việc chỉ người có chuyên môn mới nên làm.

Lòng chảo lún: vì sao nhà mới kéo nhà cũ theo

Khi đặt một tải trọng lên đất, ứng suất không chỉ đi thẳng xuống dưới diện tích móng mà lan ra hai bên theo chiều sâu, giống như ấn tay xuống tấm nệm thì cả vùng quanh tay cũng lõm theo. Nhà mới bốn năm tầng nặng hơn nhiều so với nhà cấp bốn hay nhà hai tầng cũ bên cạnh. Phần ứng suất lan sang dưới móng nhà cũ làm lớp đất yếu phía dưới nhà cũ, ở cạnh sát ranh, cũng bị nén thêm.

Nếu nhà mới đặt trên cọc đủ sâu tới lớp đất tốt, phần lớn tải được chuyển xuống sâu và ảnh hưởng lên nền nông của nhà cũ giảm nhiều. Nếu nhà mới dùng móng nông hoặc cọc ngắn dừng trong lớp đất yếu, lòng chảo lún hình thành rõ hơn. Trường hợp nhà mới móng nông đặt sát, có khi đè lên móng nhà cũ, là kiểu dễ gây nghiêng nhất.

Trên nền sét yếu bão hòa nước, lún không xảy ra một lần mà kéo dài theo thời gian, vì nước trong đất thoát ra chậm. Nhà mới lún dần, nhà cũ nghiêng dần, có khi nhiều năm. Vì vậy câu "nhà bên xây xong ba năm rồi, sao giờ mới nghiêng" hoàn toàn có thể có câu trả lời là chính ngôi nhà đó.

Dấu hiệu nhà bạn đang nghiêng về phía nhà mới

Nhà nghiêng chậm nên mắt thường khó thấy. Những dấu hiệu gián tiếp dưới đây thường lộ ra trước:

  • Khe giữa hai nhà ở tầng trên cùng hẹp dần, có chỗ hai tường đã tì vào nhau; ở chân thì khe vẫn như cũ.
  • Viên bi, chai tròn đặt trên sàn lăn về phía nhà mới, nhất quán ở nhiều phòng.
  • Cửa đi, cửa sổ phía nhà mới kẹt ở góc trên, khe hở hình nêm.
  • Vết nứt chéo trên tường ngang (tường vuông góc với ranh), chạy từ dưới lên về phía nhà mới.
  • Nền tầng trệt nứt hoặc tách khỏi chân tường ranh.
  • Nước trên sàn nhà tắm, sân thượng đọng về phía nhà mới thay vì chảy vào ống thoát.
  • Mái tôn hai nhà va vào nhau, máng nước giữa hai nhà bị bẹp hoặc tràn.

Nhiều dấu hiệu cùng chỉ về một phía là điều đáng ghi nhận. Một dấu hiệu đơn lẻ, như một cánh cửa kẹt, có thể chỉ do bản lề.

Cũng nên nhìn sang nhà mới: nếu chính nhà mới có vết nứt nền, sàn tầng trệt dốc vào giữa, hoặc khe với căn phía bên kia của nó cũng khép lại, nhiều khả năng cả khu đất đang lún theo lòng chảo. Thông tin này giúp hai nhà và kỹ sư nhìn cùng một bức tranh thay vì mỗi bên một mảnh.

Theo dõi độ nghiêng tại nhà cho có số liệu

Những cách đo dưới đây không chính xác bằng máy của đơn vị quan trắc, nhưng đủ để thấy xu hướng và mang đến cho kỹ sư:

  1. Chọn một góc tường hoặc khung cửa thẳng đứng ở phía gần nhà mới, càng cao càng tốt, ví dụ cạnh khung cửa cầu thang lên tầng trên.
  2. Treo một dây dọi từ điểm cố định ở trên, để quả dọi đứng yên gần sàn.
  3. Đo khoảng cách từ dây tới tường ở trên và ở dưới bằng thước dây trơn hoặc thước lá, ghi lại kèm ngày và chiều dài dây.
  4. Đặt thước thủy dài trên sàn ở vài phòng, ghi bọt nước lệch về phía nào và lệch bao nhiêu vạch.
  5. Đo khe giữa hai nhà ở tầng trên cùng nếu tiếp cận được an toàn từ sân thượng, không trèo ra mép.
  6. Lặp lại ở cùng chỗ mỗi tháng trong năm đầu, sau đó mỗi quý nếu số đo đứng yên.
  7. Ghi tất cả vào một sổ, kèm ảnh, để thấy độ lệch tăng hay đứng yên.

Độ nghiêng thường được so với chiều cao nhà. Một số tài liệu nêu các mức nghiêng cho phép tham khảo theo loại công trình, nhưng chủ nhà không nên tự so với các con số đó để kết luận. Số liệu của bạn có giá trị ở chỗ cho thấy xu hướng; kỹ sư sẽ quyết định nhà có cần xử lý hay không.

Mức độ và việc nên làm

Bảng tham khảo theo kinh nghiệm thường gặp, không thay cho đánh giá tại chỗ:

Tình trạngThường có nghĩa làMức lo (thường)Việc nên làm
Có dấu hiệu nghiêng, số đo đứng yên qua nhiều thángLún đã gần ổn địnhThấp đến trung bìnhTiếp tục theo dõi thưa, hỏi kỹ sư về sửa hoàn thiện
Số đo tăng chậm đều qua từng thángLún cố kết đang tiếp diễnTrung bìnhMời kỹ sư kết cấu, đề nghị quan trắc bằng máy
Hai nhà đã tì vào nhau ở phía trênKhông còn khe, hai nhà đẩy nhauTrung bình đến caoMời kỹ sư; trao đổi với nhà bên vì cả hai cùng chịu
Nứt ở dầm, cột, nút khungKết cấu đang chịu biến dạngCaoMời kỹ sư kết cấu ngay
Số đo tăng nhanh, cửa kẹt đột ngột, tiếng nứtChuyển vị đang tăng tốcNguy hiểmĐưa người ra khỏi nhà, báo UBND cấp xã, gọi kỹ sư

Khe lún: thứ lẽ ra nên có giữa hai nhà

Hai ngôi nhà có chiều cao, tải trọng và móng khác nhau sẽ lún khác nhau. Khe lún là khoảng hở để hai nhà lún độc lập mà không đẩy, không kéo nhau. Ở nhiều khu phố, khe này bị bỏ qua vì đất hẹp, hoặc có nhưng bị lấp kín bằng vữa, tôn, bê tông khi hoàn thiện.

Khi không có khe, nhà mới lún kéo theo tường nhà cũ đang dính vào nó; khi khe bị lấp, hai nhà tì vào nhau ở phía trên khi một bên nghiêng, và lực đẩy truyền qua những chỗ không được thiết kế để chịu. Ở vùng có gió bão hoặc rung, hai nhà tì sát còn có thể va vào nhau.

Nếu nhà bên chuẩn bị xây, đây là lúc tốt nhất để đề nghị họ để khe lún, xây tường riêng, không gác lên tường nhà bạn, và chọn giải pháp móng hạn chế ảnh hưởng lên nhà cũ. Nếu nhà mới đã xây xong mà không có khe, đừng tự cắt, tự đục tách hai nhà; việc này cần kỹ sư kết cấu đánh giá vì có thể làm mất chỗ tựa mà một trong hai nhà đang dựa vào.

Áp vào trường hợp của bạn

Nhà hai tầng của anh Tâm xây hơn hai mươi năm trên nền ruộng cũ, móng băng nông. Bốn năm trước, lô bên cạnh xây nhà năm tầng. Năm nay anh thấy khe giữa hai nhà ở sân thượng gần như khép lại, viên bi lăn về phía nhà mới ở cả hai tầng, cửa phòng ngủ phía đó kẹt góc trên. Dây dọi treo ở khung cửa cầu thang cho thấy độ lệch tăng chậm qua ba tháng. Đây là kiểu lún cố kết kéo dài, mức lo trung bình; anh nên mời kỹ sư kết cấu, đề nghị quan trắc bằng máy, và trao đổi với nhà bên vì hai nhà đang tì vào nhau.

Căn nhà cấp bốn của ông Bình nằm cạnh một nhà mới bốn tầng móng cọc sâu, nền là cát pha. Sau hai năm, khe giữa hai nhà vẫn như cũ, sàn không dốc, chỉ có vết nứt chân chim ở tường ranh. Trường hợp này thường không đáng lo về nghiêng; ông Bình chỉ cần ghi nhận và kiểm tra lại mỗi năm.

Câu hỏi nên hỏi kỹ sư

Khi mời kỹ sư kết cấu xem nhà, mang theo sổ đo và ảnh, rồi hỏi:

  • Nhà mình nghiêng bao nhiêu so với chiều cao, và đang tăng hay đã đứng yên?
  • Nguyên nhân là lún lan từ nhà mới, lún nền của chính nhà mình, hay cả hai?
  • Kết cấu chịu lực hiện có bị ảnh hưởng không, có cần chống đỡ tạm không?
  • Cần quan trắc bằng máy trong bao lâu, ai đặt mốc và đọc số?
  • Khi lún đã ổn định, có những hướng xử lý nào ở mức nguyên lý, và hướng nào phù hợp với nhà mình?
  • Hai nhà đang tì vào nhau thì cần làm gì để tránh đẩy nhau thêm?

Câu trả lời cho câu hỏi đầu tiên luôn cần số liệu. Nếu ai đó kết luận nhà "nghiêng nhiều lắm" hay "không sao đâu" mà chưa đo, hãy đề nghị đo trước khi bàn tiếp.

Lỗi hay gặp khi nhà cũ bắt đầu nghiêng

Đổ lỗi cho đơn vị thi công nhà bên. Nguyên nhân có thể là tải trọng lâu dài của chính ngôi nhà mới trên nền yếu, không phải lỗi thi công. Hiểu đúng cơ chế giúp hai nhà nói chuyện dễ hơn.

Nâng nền, cán thêm lớp vữa để làm phẳng sàn. Mỗi lớp cán làm nhà nặng thêm, đúng ở phía đang lún, và che mất độ dốc bạn đang cần theo dõi.

Tự đục tường chung để tách hai nhà. Có thể làm mất chỗ tựa mà một bên đang dựa vào, gây nguy hiểm cho cả hai nhà.

Ngừng đo khi năm đầu không đổi nhiều. Lún cố kết rất chậm, cần nhìn qua nhiều năm mới thấy xu hướng đúng.

Thay cửa, mài cánh cửa cho hết kẹt. Cửa kẹt là một trong những thước đo miễn phí của bạn. Mài cánh cửa xong là mất luôn dấu hiệu, trong khi ngôi nhà vẫn tiếp tục nghiêng. Nếu cần dùng, ghi lại khe hở trước khi sửa.

Câu hỏi thường gặp

Nhà mới xây xong mấy năm rồi sao nhà mình giờ mới nghiêng?

Trên nền đất sét yếu, lún do tải trọng nhà mới diễn ra chậm vì nước trong đất thoát ra từ từ. Quá trình có thể kéo dài nhiều năm. Nhà cũ bên cạnh nghiêng dần theo, nên dấu hiệu rõ thường xuất hiện muộn so với ngày nhà mới hoàn thiện.

Nhà mới dùng móng cọc thì có làm nhà cũ nghiêng không?

Ít hơn nhiều nếu cọc xuống đủ sâu tới lớp đất tốt, vì tải được chuyển xuống sâu. Nếu cọc ngắn và dừng trong lớp đất yếu, vẫn có thể gây lún lan sang bên cạnh. Hồ sơ móng của nhà mới giúp kỹ sư đánh giá.

Có thể tự đo độ nghiêng nhà bằng điện thoại không?

Ứng dụng đo độ trên điện thoại giúp phát hiện xu hướng, nhưng phụ thuộc mặt đặt máy và sai số cảm biến. Dây dọi và thước thủy đo cùng chỗ mỗi tháng cho số liệu ổn định hơn. Kết luận chính thức cần máy đo của đơn vị quan trắc.

Nhà cũ nghiêng có tự hết khi đất lún xong không?

Không. Khi lún dừng, độ nghiêng thường dừng ở mức đã đạt, không tự trở lại. Việc có cần xử lý hay chỉ sửa hoàn thiện tùy mức nghiêng và tình trạng kết cấu, do kỹ sư kết cấu quyết định sau khi số đo đã ổn định.

Hai nhà tì vào nhau thì có nguy hiểm không?

Thường mức lo trung bình đến cao vì lực đẩy truyền qua những chỗ không được thiết kế để chịu, và hai nhà có thể va nhau khi có gió lớn hay rung. Cần kỹ sư xem cả hai bên; tự cắt tách hai nhà có thể gây nguy hiểm hơn.

Nếu nhà bên sắp xây cao thì mình nên đề nghị gì?

Đề nghị ghi nhận hiện trạng nhà mình trước khi xây, đặt mốc quan trắc lún và nghiêng, để khe lún giữa hai nhà, xây tường riêng không gác lên tường nhà mình, và cho biết giải pháp móng. Những đề nghị này nên làm bằng văn bản.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138