VungChac.comVững Chắc
Tự theo dõi và đo đạc tại nhà

Đo độ rộng vết nứt tường bằng dụng cụ đơn giản: đo đúng chỗ, đọc số đúng cách

Thẻ đo vết nứt, thước lá, kính lúp, thước kẹp: dùng thế nào, đo ở điểm nào, sai số hay gặp, và các mức độ rộng tham khảo mà kỹ sư hay dùng để phân loại.

Close view of a woman's hand holding a thin transparent plastic gauge against a hairline crack in grey wall plaster, flashlight raking from the side, cool neutral tones

Độ rộng vết nứt đo bằng thẻ đo vết nứt (một tấm nhựa trong in sẵn các vạch có độ dày khác nhau), thước lá hoặc thước kẹp, luôn đo ở cùng một điểm đã đánh dấu và vuông góc với vết nứt. Một con số đơn lẻ nói được rất ít; giá trị nằm ở chỗ so số hôm nay với số của những lần trước, đo cùng chỗ, cùng dụng cụ, cùng cách.

Phần dưới giải thích từng loại dụng cụ dùng được ở nhà, cách đặt dụng cụ cho đúng, những sai số làm chủ nhà hoảng oan hoặc yên tâm sai, và các mức độ rộng tham khảo mà tài liệu kỹ thuật hay dùng để phân loại. Các mức này chỉ để bạn hiểu ngôn ngữ của kỹ sư; kết luận về mức nguy hiểm vẫn là việc của kỹ sư sau khi xem tận nơi.

Bốn loại dụng cụ dùng được ở nhà

Không cần thiết bị chuyên dụng để có số đo đủ tốt cho việc theo dõi. Chọn một loại và dùng nó cho suốt quá trình.

Dụng cụĐo được khoảngƯu điểmHạn chế
Thẻ đo vết nứt (tấm nhựa trong có các vạch dày mỏng khác nhau)Từ khoảng 0,1 mm đến vài mmRẻ, nhẹ, áp sát tường so vạch là đọc đượcĐọc theo cảm nhận mắt, hai người đọc có thể lệch một nấc
Thước lá (bộ lá thép mỏng có độ dày khác nhau)Vài phần mười mm đến khoảng 1 mmĐút vừa khe là biết, khá khách quanKhông dùng được khi khe bị bụi vữa lấp, dễ làm sứt mép khe
Thước kẹp cơ hoặc điện tửTừ khoảng 1 mm trở lênĐo được vết nứt lớn, đọc ra số rõMép vết nứt thường sứt, mỏ kẹp khó đặt đúng
Kính lúp có vạch chiaVết rất mảnh, dưới 1 mmThấy rõ mép thật của vết nứtCần ánh sáng tốt, mất thời gian hơn

Với đa số chủ nhà, một tấm thẻ đo vết nứt cộng một chiếc đèn pin là đủ. Thước kẹp hữu ích khi vết nứt đã to đến mức đút lọt đồng xu, nhưng ở độ rộng đó bạn nên mời kỹ sư hơn là chỉ đo.

Đo một vết nứt theo năm bước

Quy trình dưới đây giúp số đo lần sau so được với lần trước. Cái khó không phải là đọc số mà là giữ mọi điều kiện giống nhau.

  1. Chọn điểm đo ở chỗ vết nứt rộng nhất, kẻ một vạch chì ngắn ngay cạnh và đánh ký hiệu, ví dụ "N2-a". Vết nứt dài trên một mét thì đặt hai đến ba điểm đo: hai đầu và giữa.
  2. Soi đèn chiếu xiên từ một bên để thấy rõ hai mép. Mép thật là chỗ lớp vữa còn nguyên, không phải chỗ vữa đã sứt vụn.
  3. Đặt dụng cụ vuông góc với vết nứt. Đo xiên theo vết nứt sẽ cho số lớn hơn thực tế.
  4. Đọc số và ghi ngay kèm ngày, giờ, thời tiết (nắng, mưa, nồm). Ghi "khoảng 0,3 mm" chứ đừng cố ghi 0,27 khi dụng cụ không chính xác đến thế.
  5. Chụp ảnh dụng cụ đang áp vào vết nứt, máy song song với mặt tường. Ảnh này là bằng chứng nếu sau này có tranh luận về số đo.

Đo cùng một khung giờ mỗi lần, ví dụ buổi sáng trước khi nắng chiếu vào tường. Một bức tường hướng tây có thể co giãn đủ để số đo buổi chiều khác buổi sáng ở vết nứt mảnh.

Các mức độ rộng tham khảo và cách kỹ sư hay hiểu

Bảng dưới tổng hợp một cách phân loại phổ biến trong tài liệu kỹ thuật về nứt tường xây nhà ở. Đây là mức tham khảo để bạn hiểu khi kỹ sư nói, không phải ngưỡng an toàn; kỹ sư quyết định dựa trên vị trí, kiểu nứt, loại kết cấu và diễn biến theo thời gian.

Độ rộng (tham khảo)Thường gọi làThường gặp ởViệc nên làm
Dưới khoảng 0,1 mmNứt chân tócLớp vữa trát, sơn bả co ngótGhi nhận, sơn lại khi sửa nhà
Khoảng 0,1 đến 1 mmNứt mảnhTường xây, chỗ tiếp giáp tường với cộtTheo dõi, trám bề mặt nếu đứng yên
Khoảng 1 đến 5 mmNứt rõTường bị lún nhẹ không đều, góc cửaTheo dõi sát, nên hỏi kỹ sư
Khoảng 5 đến 15 mmNứt rộngTường chịu ảnh hưởng của lún, cửa có thể kẹtMời kỹ sư kết cấu xem
Trên khoảng 15 mmNứt rất rộngBiến dạng lớn của kết cấuMời kỹ sư sớm, có thể cần chống đỡ tạm

Hai lưu ý. Thứ nhất, các mức này dành cho tường xây; vết nứt trên dầm, cột, sàn bê tông được đánh giá theo cách khác và thường khắt khe hơn nhiều, nên đừng áp bảng này cho chúng. Thứ hai, một vết nứt 0,5 mm đang rộng ra mỗi tuần đáng lo hơn một vết 3 mm đứng yên mười năm.

Những sai số làm số đo nói dối

Mép vết nứt bị sứt. Vữa vụn ở mép khiến khe trông rộng hơn thực tế. Bạn đọc ở lớp vữa vụn thì số sẽ lớn, lần sau vụn rơi thêm thì số lại tăng, trong khi kết cấu không đổi gì.

Đo ở lớp vữa thay vì ở viên gạch. Vết nứt qua lớp trát có thể rộng hơn vết nứt thật trong khối xây phía trong. Không sao, miễn lần nào cũng đo ở cùng lớp, cùng điểm.

Đổi dụng cụ giữa chừng. Lần đầu đo bằng thẻ nhựa, lần sau bằng thước kẹp, hai số không so được với nhau. Nếu buộc phải đổi, đo cả hai dụng cụ ở một lần để có cầu nối.

Đổi người đo. Mỗi người đọc thẻ đo hơi khác. Trong nhà nên để một người phụ trách việc đo.

Bỏ qua nhiệt độ. Sau vài ngày nắng gắt, vết nứt ở tường hướng nắng có thể mở ra một chút rồi khép lại khi trời mát. Ghi thời tiết để phân biệt co giãn với chuyển động thật.

Làm tròn quá tay hoặc ghi quá chi tiết. Ghi 1 mm cho mọi vết dưới 2 mm thì mất thông tin; ghi đến phần trăm milimét bằng thẻ nhựa thì là số giả. Ghi theo đúng nấc mà dụng cụ có.

Số đo bao nhiêu thì đổi từ tự theo dõi sang gọi kỹ sư

Không có một con số chung cho mọi nhà. Tuy vậy, có mấy tình huống mà người làm nghề thường khuyên chủ nhà không tự theo dõi thêm. Một là vết nứt trên tường xây đã rộng cỡ vài milimét trở lên, đủ để đút lọt mép đồng xu, nhất là khi nằm xiên ở góc cửa hay chạy từ chân tường lên. Hai là số đo tăng ở ba lần đo liên tiếp, dù mỗi lần chỉ tăng chút ít. Ba là hai đầu vết nứt lệch mặt nhau, một bên nhô ra, một bên thụt vào, khi sờ thấy gờ.

Ngoài ra, bất kỳ vết nứt nào trên dầm, cột, sàn, ban công đều nên để kỹ sư xem bất kể độ rộng. Bê tông cốt thép có thể nứt rất mảnh mà vẫn cho thấy cốt thép đang làm việc quá sức hoặc đang rỉ.

Ví dụ căn tập thể cô Lan ở tầng ba: vết nứt dọc ở tường giáp cầu thang đo được khoảng 0,5 mm vào tháng đầu, khoảng 0,8 mm tháng thứ hai và khoảng 1,2 mm tháng thứ ba, đều đo buổi sáng, cùng một thẻ. Từng con số đều còn nhỏ, nhưng chiều hướng tăng đều mới là thông tin chính. Cô gửi ba ảnh có thẻ đo cho ban quản lý nhà và đề nghị mời kỹ sư kiểm tra cả khối.

Ba tình huống đo khó và cách xử lý

Vết nứt ở mặt tiền ngoài trời, tầng cao. Không trèo thang ra ban công không lan can hay ngồi lên bậu cửa sổ để đo. Với vết nứt ngoài nhà ở trên cao, chỉ chụp ảnh từ vị trí an toàn bằng chế độ phóng to, đặt một vật có kích thước biết trước trong khung hình nếu được, và để việc đo chính xác cho người có thiết bị nâng hoặc dây an toàn. Số đo không đáng để đánh đổi một cú ngã.

Vết nứt đã bị sơn phủ hoặc trám sơ. Lớp sơn đàn hồi có thể che vết nứt bên dưới, chỉ để lại một đường gợn mờ. Đừng cạo lớp sơn ra để đo. Đánh dấu hai đầu đường gợn và theo dõi xem lớp sơn có bị xé thành khe hay không. Lớp phủ bị xé là bằng chứng kết cấu bên dưới vẫn chuyển động sau lần sơn.

Vết nứt ở góc trần, trên cao trong nhà. Dùng thang chữ A chắc chắn, có người giữ, không đứng ở hai bậc trên cùng. Nếu trần cao quá tầm, chụp ảnh từ dưới với thước dây treo thẳng sát tường để làm tỉ lệ, chấp nhận độ chính xác thấp hơn. Vết nứt ở chỗ tường gặp trần cũng là vị trí nên kể cho kỹ sư, vì nó liên quan đến dầm và sàn phía trên.

Vết nứt có bụi vữa hoặc mạng nhện lấp khe. Thổi nhẹ hoặc quét bằng cọ mềm, không chọc que vào khe. Khe bị lấp làm thước lá đút không vào và cho số đo nhỏ giả. Nếu không làm sạch được, chuyển sang thẻ đo áp ngoài mặt và ghi chú lý do đổi cách đo.

Câu hỏi nên mang theo khi đưa số đo cho kỹ sư

Khi đã có chuỗi số đo, cuộc trao đổi với kỹ sư sẽ cụ thể hơn nhiều. Mấy câu hỏi dưới đây giúp bạn hiểu kết luận chứ không chỉ nhận một câu "không sao" hay "phải gia cố":

  • Với vị trí và kiểu nứt này, chiều hướng số đo trong sổ nói lên điều gì?
  • Vết này có liên quan đến bộ phận chịu lực nào không, hay chỉ ở lớp tường bao che?
  • Có cần đo thêm ở điểm nào khác, bằng cách nào chính xác hơn không?
  • Nếu vết nứt tiếp tục rộng ra, mức nào thì nhà cần chống đỡ tạm hoặc hạn chế sử dụng phòng?
  • Trong thời gian chờ, nên đo với nhịp bao lâu một lần?
  • Khi nào thì có thể trám và sơn lại, và trám bằng loại vật liệu nào để không che mất tín hiệu sau này?

Nếu kỹ sư dùng các thiết bị đo chính xác hơn, hãy xin ghi lại điểm đặt thiết bị và số đo ban đầu. Bạn có thể tiếp tục đo đơn giản song song để có thêm dữ liệu giữa hai lần kỹ sư đến.

Câu hỏi thường gặp

Vết nứt tường rộng 1 mm có nguy hiểm không?

Với tường xây, 1 mm thường thuộc nhóm nứt mảnh, hay gặp ở chỗ tường tiếp giáp cột hoặc lớp vữa co ngót. Mức lo phụ thuộc vị trí và diễn biến: đứng yên nhiều tháng thường không đáng ngại, còn đang rộng dần thì cần kỹ sư xem.

Thẻ đo vết nứt là gì và mua ở đâu?

Đó là tấm nhựa trong cỡ thẻ ngân hàng, có các vạch dày mỏng khác nhau ghi độ rộng tương ứng. Bạn áp lên vết nứt, so vạch nào khớp khe nhất. Loại này bán ở cửa hàng dụng cụ đo, thiết bị xây dựng.

Có đo vết nứt bằng thước kẻ học sinh được không?

Thước kẻ thường chỉ chia đến milimét nên chỉ có ích với vết nứt đã khá rộng. Với vết dưới 1 mm, nó không cho số đo đủ tin cậy để so sánh giữa các lần. Một tấm thẻ đo vết nứt là lựa chọn rẻ mà tốt hơn nhiều.

Vì sao mỗi lần đo lại ra số khác nhau dù vết nứt không đổi?

Thường do đo ở điểm khác, đọc ở mép vữa sứt, đổi người đo hoặc đo ở giờ nóng lạnh khác nhau. Đánh dấu điểm đo cố định, đo cùng khung giờ và để một người phụ trách sẽ giảm phần lớn sai lệch.

Vết nứt trên dầm bê tông có dùng bảng độ rộng của tường được không?

Không nên. Dầm, cột, sàn là bộ phận chịu lực, được đánh giá khắt khe hơn tường xây nhiều. Vết nứt mảnh trên dầm vẫn có thể là dấu hiệu cần xử lý, nên hãy chụp ảnh và mời kỹ sư kết cấu xem.

Nên đo vết nứt bao lâu một lần?

Tuần đầu nhìn lướt hằng ngày, tháng đầu đo mỗi tuần, hai tháng tiếp theo đo hai tuần một lần, sau đó mỗi tháng. Đo thêm sau mưa lớn, ngập hoặc khi nhà bên thi công để thấy ảnh hưởng của từng sự kiện.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138