VungChac.comVững Chắc
Cốt thép rỉ và bê tông xuống cấp

Mái bê tông thấm dột nhiều năm: nước đã làm gì với cốt thép bên trong

Sàn mái thấm dột năm này qua năm khác: nước đi qua những lớp nào, làm thép mặt dưới và đầu gối gỉ ra sao, dấu hiệu trên trần tầng thượng và thứ tự xem xét đúng.

An older Vietnamese man kneels on a flat rooftop slab beside a shallow puddle and cracked brick tiles, back to camera, humid overcast sky, muted grey tones

Nước thấm qua mái bê tông nhiều năm làm hai việc: đưa ẩm và không khí tới cốt thép khiến thép gỉ dần, và mang theo các chất làm bê tông mất tính kiềm nhanh hơn. Hậu quả thường thấy là trần tầng thượng ố, có vệt gỉ, rồi bong mảng lộ thép ở giữa ô sàn và nứt dọc gần dầm. Thấm một hai mùa mưa thường chưa ảnh hưởng kết cấu đáng kể; thấm năm này qua năm khác ở cùng một chỗ thì nên để kỹ sư xem thép trước khi chỉ sửa chống thấm.

Bài này không bàn chọn vật liệu chống thấm hay cách làm lại lớp mái. Nó giúp bạn hiểu nước đã đi đường nào, tác động lên thép ra sao, dấu hiệu nào trên trần cho thấy thép đã bị ảnh hưởng, và vì sao thứ tự "xem kết cấu trước, chống thấm sau" giúp tránh làm hai lần. Phần cuối có danh sách câu hỏi để bạn mang theo khi gặp kỹ sư.

Nước đi qua mái bằng như thế nào

Một mái bằng nhà phố thường có nhiều lớp: bản bê tông cốt thép chịu lực, lớp chống thấm (có nhà không có), lớp vữa tạo dốc, lớp chống nóng như gạch lỗ hoặc gạch thông gió, cuối cùng là gạch lát mặt. Qua vài lần sửa, nhiều mái còn có thêm lớp mới chồng lên lớp cũ.

Nước mưa ngấm qua mạch gạch mặt, đọng lại trong lớp chống nóng và lớp vữa xốp phía dưới. Những lớp này giữ nước như miếng bọt biển, có khi hàng tuần sau trận mưa. Bản bê tông bên dưới vì thế bị ẩm kéo dài chứ không chỉ ướt lúc mưa. Nước tìm đường xuống qua vết nứt co ngót, chỗ rỗ, mạch ngừng, quanh ống xuyên mái, chân tường thu hồi, rồi lộ ra ở trần tầng dưới, nhưng điểm lộ ra thường không nằm thẳng dưới chỗ nước vào.

Điều quan trọng với kết cấu là thời gian bê tông bị ẩm. Thép gỉ nhanh nhất khi bê tông ẩm và có không khí, ướt khô xen kẽ. Một mái mà lớp trên giữ nước gần như quanh năm đặt bản bê tông vào đúng điều kiện đó trong nhiều năm.

Dấu hiệu trên trần tầng thượng và ý nghĩa thường gặp

Phần lớn thông tin bạn có được đến từ mặt dưới của mái, tức trần tầng trên cùng. Bảng sau sắp theo mức tăng dần, mang tính tham khảo:

Dấu hiệu ở trầnThường cho biếtViệc nên làm
Mảng ố vàng, loang, khô sau vài ngàyNước có thấm qua, chưa chắc tới thépGhi lại, tìm chỗ nước vào trên mái
Ố kèm nấm mốc đen, ẩm kéo dàiBê tông ẩm lâu, lớp trên giữ nướcƯu tiên tìm nguồn, theo dõi
Vệt nâu theo đường thẳng, cách đềuThép sàn mặt dưới đã gỉMời kỹ sư xem trước khi sửa
Sơn phồng, vữa trát bong theo dảiCó thể bê tông phía sau đã táchKhông cạy, chụp ảnh, mời kỹ sư
Bong mảng lộ thép giữa ô sànThép chịu lực mặt dưới gỉ trên diện rộngHạn chế tải trên mái, mời kỹ sư sớm
Nứt dọc theo dầm, vệt gỉ ở mép dầmNước chảy theo dầm, thép dầm hoặc thép mặt trên ở gối bị ảnh hưởngMời kỹ sư xem cả dầm
Trần võng thấy đượcSàn đã giảm khả năng chịu lựcKhông dùng phòng, không lên mái, gọi kỹ sư ngay

Ở dòng cuối, ngoài việc rời phòng, cần dọn tải trên mái nếu làm được an toàn từ phía cầu thang: bồn nước, chậu cây lớn, đồ cũ chất đống. Không cho người đứng tụ tập trên mái.

Thép nào bị ảnh hưởng, ở đâu

Trong một ô sàn mái gác lên các dầm xung quanh, thép chịu lực chính ở giữa ô nằm sát mặt dưới, còn ở vùng gần dầm, nơi bản sàn liền với ô bên cạnh, có thép chịu lực đặt sát mặt trên. Nói đơn giản: giữa ô, thép quan trọng nằm phía trần; sát dầm, thép quan trọng nằm phía mái.

Nước thấm từ trên xuống gặp lớp thép mặt trên trước. Ở mái có lớp chống nóng ngậm nước, thép mặt trên vùng sát dầm và sát tường thu hồi thường bị ẩm lâu nhất, nhưng bạn không nhìn thấy nó từ trần. Còn thép mặt dưới giữa ô bị ảnh hưởng khi nước đã đi xuyên qua bản sàn, và đây là chỗ hiện ra thành vệt gỉ, bong mảng trên trần.

Vì thế, khi trần tầng thượng có vệt gỉ, bong mảng ở giữa ô, kỹ sư thường muốn kiểm cả phía trên quanh các dầm, nhất là ở mái từng lát chồng nhiều lớp. Một vết nứt dài chạy song song với dầm, nhìn từ mặt mái, ở mái nhà cũ là dấu hiệu đáng báo cho kỹ sư, vì nó có thể liên quan đến thép mặt trên đã yếu. Bạn chỉ cần chụp và đo chiều dài, không cần đục.

Những chỗ trên mái hay là thủ phạm

Chân tường thu hồi, tường lan can mái. Mạch giữa tường xây và sàn mái là đường nước kinh điển; nứt nhỏ ở chân tường là đủ để nước vào sâu.

Quanh chân bồn nước, chân giàn phơi, chân khung mái tôn. Chân sắt gỉ, lỗ khoan bắt bulông, bệ xây không chống thấm. Nước đọng quanh chân và đi theo lỗ khoan xuống.

Ống thoát nước mái và ống xuyên mái. Phễu thu bị tắc lá cây, nước dâng; cổ ống không được xử lý kỹ khi đổ bê tông.

Vùng trũng trên mái. Nơi mái bị võng nhẹ hoặc tạo dốc sai, nước đứng thành vũng sau mưa. Vũng nước lâu khô cũng là gợi ý mái có thể đã võng.

Mạch ngừng của sàn mái. Nếu mái đổ làm nhiều đợt, đường nối giữa các đợt hay là đường nước xuống, thể hiện ở trần thành một vệt dài thẳng.

Lớp chống nóng bị lấp kín. Gạch thông gió bị đổ vữa lấp lỗ khi sửa, nước vào không thoát ra được, giữ ẩm rất lâu.

Mép mái tiếp giáp nhà bên. Ở nhà phố liền kề, khe giữa mái nhà mình và tường nhà bên thường chỉ được trát tạm. Nước chảy từ mái nhà cao hơn xuống đúng khe này, thấm vào đầu sàn và đầu dầm sát ranh, nơi thép hay gỉ mà chủ nhà ít khi để ý vì trần chỗ ấy bị tủ, kệ che khuất.

Thứ tự xem xét đúng trước khi sửa mái

Nhiều nhà sửa chống thấm mái đến lần thứ ba, thứ tư mà vẫn thấm, hoặc hết thấm nhưng trần vẫn bong. Thường là do bỏ qua thứ tự. Gợi ý cho chủ nhà:

  1. Ghi nhật ký thấm qua một mùa mưa: chỗ nào ướt, sau trận mưa bao lâu thì ướt, bao lâu thì khô. Chụp ảnh trần và mái cùng ngày.
  2. Lên mái lúc trời khô, chụp các vũng nước đọng, vết nứt, chân tường, chân bồn, phễu thu.
  3. Mời kỹ sư kết cấu xem trần tầng thượng, gõ dò vùng bong, chỉ định có cần đục kiểm thép hay không.
  4. Nếu thép đã gỉ đáng kể, phương án sửa kết cấu (phía dưới) và phương án chống thấm (phía trên) được tính cùng nhau, kể cả việc có dỡ bớt lớp cũ trên mái để giảm tải hay không.
  5. Làm phần chống thấm trước để chặn nước, phần sửa trần sau, hoặc theo thứ tự kỹ sư chỉ định.
  6. Sau khi sửa, theo dõi tiếp ít nhất một mùa mưa, chụp ảnh cùng góc như trước.

Bước ba là bước hay bị bỏ nhất, vì chủ nhà nghĩ "thấm thì gọi thợ chống thấm". Thợ chống thấm làm đúng việc của họ, nhưng thép gỉ dưới trần thì cần người khác đánh giá. Làm mái mới đẹp trên một bản sàn có thép đã yếu là chi tiền vào lớp ngoài trong khi phần trong vẫn xuống cấp.

Lỗi hay gặp khi mái đã thấm nhiều năm

Những lỗi sau thường kéo dài vòng thấm, sửa, thấm lại:

  • Lát chồng một lớp gạch mới lên mái cũ mà không dỡ lớp cũ, vừa thêm tải vừa giữ lại lớp vữa ngậm nước.
  • Đổ thêm một lớp bê tông mỏng trên mái để "chống thấm", làm tăng tải đáng kể cho bản sàn đã cũ.
  • Chỉ trát lại trần tầng thượng cho đẹp sau khi sửa mái, không ai xem thép ở chỗ bong.
  • Quét chống thấm lên bề mặt còn ẩm, lớp phủ không bám, vài tháng sau bong rộp.
  • Lắp thêm bồn nước, giàn năng lượng, mái tôn lên mái mà không hỏi kỹ sư về tải và chi tiết chân đế.
  • Không xử lý phễu thu và ống thoát, để mái thành chậu nước sau mỗi trận mưa lớn.

Nhà anh Tâm ở phường C là một ví dụ giả định quen thuộc: mái đã lát chồng hai lần trong hai mươi năm, mỗi lần dày thêm vài phân. Khi trần tầng ba bong mảng lộ thép, việc đầu tiên kỹ sư đề nghị là dỡ hết các lớp chồng để giảm tải và nhìn thấy mặt bê tông, chứ không phải lát thêm lớp thứ ba.

Câu nên hỏi kỹ sư khi mái đã thấm lâu

Mang theo nhật ký thấm một mùa mưa, ảnh mái và trần chụp cùng ngày, và kể rõ mái đã được sửa, lát chồng bao nhiêu lần. Rồi hỏi:

  • Thép ở những chỗ trần bong là thép chịu lực chính hay thép phụ, đã mất nhiều chưa?
  • Có cần dỡ thử một ô gạch trên mái, gần dầm, để kiểm thép mặt trên không?
  • Các lớp vật liệu chồng trên mái hiện nặng cỡ nào so với khả năng của sàn, có nên dỡ bớt?
  • Bồn nước, giàn phơi, khung mái tôn hiện có đặt đúng chỗ chưa, có cần dời lên dầm không?
  • Sửa kết cấu và chống thấm nên làm theo thứ tự nào, ai chịu trách nhiệm phần nào?
  • Sau khi sửa, nên theo dõi những điểm nào và bao lâu mời kiểm lại?

Nếu nhà định nâng tầng trên mái cũ, hãy nói với kỹ sư ngay từ buổi đầu. Một bản mái đã thấm nhiều năm và có thép gỉ là thông tin quan trọng khi tính có nên xây tiếp lên hay không, và câu trả lời ảnh hưởng trực tiếp đến phương án sửa mái bây giờ.

Câu hỏi thường gặp

Mái thấm vài năm rồi nhưng trần chỉ ố, chưa bong thì có hỏng thép chưa?

Chưa chắc. Ố đơn thuần cho biết nước đi qua, chưa chắc đã đủ lâu để thép gỉ đáng kể. Vệt nâu thẳng, sơn phồng theo dải hay vữa bộp là những dấu hiệu cho thấy thép có thể đã bị ảnh hưởng, lúc đó nên mời kỹ sư xem.

Sửa chống thấm xong thì thép đã gỉ có tự hết gỉ không?

Không. Chặn nước làm quá trình gỉ chậm lại rất nhiều, nhưng phần thép đã mất không trở lại, và gỉ đã có vẫn còn trong bê tông. Nếu thép đã mất nhiều tiết diện, cần phương án sửa kết cấu riêng do kỹ sư đưa ra.

Có nên đổ thêm một lớp bê tông lên mái cũ cho chắc không?

Thường không nên tự quyết. Thêm lớp bê tông làm tăng tải đáng kể cho bản sàn có thể đã yếu vì thép gỉ, mà không làm bản sàn cũ chắc hơn. Hỏi kỹ sư trước mọi việc chồng thêm vật liệu lên mái.

Vì sao chỗ thấm ở trần không nằm thẳng dưới chỗ nứt trên mái?

Vì nước đi ngang trong lớp chống nóng, lớp vữa tạo dốc rồi mới tìm được đường xuống qua vết nứt, mạch ngừng hay quanh ống. Điểm lộ ra ở trần có thể cách điểm nước vào vài mét, nên cần quan sát cả hai phía.

Mái có vũng nước đọng sau mưa thì có phải mái bị võng không?

Không nhất thiết, có thể do lớp tạo dốc làm sai hoặc phễu thu tắc. Nhưng nếu vũng nằm giữa ô sàn và lớn dần qua các năm, kèm trần phía dưới có vệt gỉ hay bong, nên nhờ kỹ sư kiểm độ võng.

Đặt bồn nước lớn trên mái nhà cũ có sao không?

Bồn nước đầy là tải tập trung lớn. Đặt trên mái nhà cũ đã thấm nhiều năm mà không hỏi kỹ sư là rủi ro, nhất là khi chân bồn đặt giữa ô sàn. Nên đặt trên dầm hoặc cột theo chỉ định của người có chuyên môn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138