VungChac.comVững Chắc
Tác động từ bên ngoài

Tường đổ khi bão: vì sao tường thu hồi, tường rào, tường mái yếu nhất trước gió giật

Bão hiếm khi quật đổ cả ngôi nhà, nhưng hay làm đổ tường thu hồi, tường rào, tường chắn mái. Hiểu vì sao để kiểm tra đúng chỗ trước và sau mùa bão.

A tall unbraced brick gable wall stands exposed above a torn metal roof after a storm, wet debris below, two Vietnamese residents keeping their distance, wide shot

Trong bão, những bộ phận hay đổ nhất ở nhà ở thường không phải khung nhà mà là những bức tường cao, mỏng, đứng một mình và thiếu giằng: tường thu hồi đầu mái, tường rào, tường chắn mái sân thượng, tường bao quanh sân phơi. Chúng được xây để chịu tải đứng, nhưng khi gió đẩy ngang thì gần như chỉ dựa vào trọng lượng bản thân và độ bám của mạch vữa. Khi mái bị tốc, tường thu hồi còn mất luôn thứ duy nhất đang giữ đầu trên của nó.

Hiểu vì sao những bộ phận này yếu giúp bạn biết kiểm tra chỗ nào trước mùa bão, nhận ra dấu hiệu sau bão, và vì sao một bức tường đã nứt ngang ở chân là bức tường không nên đứng gần. Phần chằng chống mái, cửa kính trước bão có nhiều hướng dẫn riêng; bài này tập trung vào kết cấu tường.

Gió tác động lên ngôi nhà theo cách ít ai hình dung

Gió không chỉ đẩy vào mặt nhà đón gió. Khi luồng gió vượt qua mái và vòng qua hai bên nhà, nó tạo ra lực hút ở mặt sau, ở mái và ở các góc. Mái tôn, mái ngói nhẹ bị gió hút nhấc lên từ phía trên nhiều hơn là bị đẩy từ phía trước. Gió giật làm lực này lên xuống liên tục, các liên kết bị lắc qua lắc lại, vít, đinh, dây thép buộc dần lỏng ra.

Khung nhà bê tông cốt thép có cột dầm liền khối thường chịu được lực ngang này khá tốt vì cột, dầm, sàn giữ nhau thành một hệ. Những bức tường xây không nằm trong khung, đứng tự do phía trên mái hoặc chạy dài không có trụ, thì khác. Chúng giống một tấm bảng gạch dựng đứng: gió đẩy ở phía trên, chân tường bị kéo ở một mặt và nén ở mặt kia. Mạch vữa chịu kéo rất kém, nên vết nứt đầu tiên thường là vết nứt ngang ở chân tường hoặc ở mạch vữa ngay trên giằng.

Khi bão đi qua, những vết nứt này có thể khép lại, nhìn chỉ như một đường chỉ. Bức tường vẫn đứng nhưng đã mất phần lớn khả năng chịu đẩy ngang. Trận gió kế tiếp, hoặc một người dựa vào, có thể làm nó đổ.

Những bộ phận yếu trước gió và vì sao

Đi một vòng quanh nhà và đối chiếu với bảng này. Bộ phận nào nhà bạn có, ghi lại tình trạng hiện tại.

Bộ phậnVì sao yếu trước gióĐiều thường giúp nó vững hơn
Tường thu hồi đầu mái nhà cấp bốnCao, hình tam giác, đỉnh nhọn chỉ được giữ bởi xà gồ mái; mái tốc là tường đứng một mìnhGiằng đỉnh tường, liên kết chắc với xà gồ, trụ tường
Tường rào dàiMỏng, dài, ít trụ, móng nông; mặt tường kín hứng gió như cánh buồmTrụ đặt dày hơn, giằng đỉnh, móng phù hợp, phần trên làm thoáng
Tường chắn mái sân thượngXây trên sàn, không có cột đi lên, chân tường chỉ dựa vào mạch vữaTrụ nhỏ liên kết với sàn, giằng đỉnh
Tường bao sân phơi, tum thang xây thêmThường xây sau, gác lên sàn sẵn có, không có liên kết với khungKiểm tra liên kết với kết cấu chính
Mái tôn, mái ngói nhẹBị gió hút nhấc lên, liên kết vít, đinh lỏng dầnLiên kết mái vào xà gồ và xà gồ vào tường đủ chắc
Ô văng, mái hắt bê tông mỏngGió hút ở mặt dưới, thép chân đã rỉ thì giảm khả năng chịuKiểm tra thép chân, vết nứt ở chân ô văng

Cột "điều thường giúp nó vững hơn" là nguyên lý để bạn hiểu khi kỹ sư hoặc thợ có tay nghề đề xuất, không phải hướng dẫn tự làm. Mọi việc đục, cấy thép, đổ giằng lên tường cũ cần người có chuyên môn tính toán và thi công.

Danh sách kiểm trước mùa bão

Kiểm tra bằng mắt từ bên dưới hoặc từ sân thượng, không trèo lên mái tôn hay đứng sát mép tường cao:

  • Tường thu hồi có vết nứt ngang hoặc nứt chéo ở chân, ở mạch vữa giữa tường và mái không.
  • Đỉnh tường thu hồi có giằng không, hay chỉ là gạch xây nhọn dần lên.
  • Tường rào có nghiêng nhẹ, có trụ nào nứt chân, đoạn nào lâu không có trụ.
  • Tường chắn mái sân thượng có lung lay khi đẩy nhẹ bằng tay, có nứt chân không.
  • Xà gồ, cầu phong có mục, có tách khỏi tường không; vít mái có rỉ, có lỏng không.
  • Ô văng, mái hắt có vết nứt ở chân, có vệt rỉ chảy không.
  • Cây lớn sát nhà có cành vươn qua mái, có nghiêng về phía nhà không.

Phát hiện vết nứt ngang ở chân một bức tường cao đứng tự do là lý do để mời thợ có kinh nghiệm hoặc kỹ sư xem trước mùa bão, và trong lúc chờ, không để người đứng, trẻ chơi hay xe đỗ ở phía tường có thể đổ.

Sau bão: đọc các dấu hiệu

Vết nứt ngang dài ở chân tường rào, tường chắn mái. Thường là tường đã bị gió đẩy lật một phần. Bức tường có thể vẫn đứng nhưng rất yếu. Mức lo thường cao; giữ khoảng cách ít nhất bằng chiều cao tường và mời người có chuyên môn xem.

Tường thu hồi lộ ra sau khi mái tốc. Tường cao đứng một mình không còn gì giữ đầu trên. Mức lo thường nguy hiểm nếu còn gió. Không ở trong phòng ngay dưới, không lên mái che chắn khi chưa có người đánh giá.

Tường nghiêng nhẹ, khe giữa tường và cột mở ra. Tường xây chèn bị đẩy tách khỏi khung. Mức lo thường trung bình. Đánh dấu, theo dõi, mời kỹ sư nếu khe rộng thêm.

Vết nứt chéo ở góc cửa sau bão. Có thể do khung nhà chịu rung lắc, cũng có thể là vết nứt cũ mở ra. So với ảnh trước bão nếu có. Mức lo thường thấp đến trung bình.

Ô văng, ban công có vết nứt mới ở chân. Bộ phận đua ra chịu gió hút ở mặt dưới. Mức lo thường trung bình đến cao vì đây là phần treo, khi rơi gây nguy hiểm cho người bên dưới. Hạn chế đi lại bên dưới cho tới khi được xem.

Nhà cấp bốn, nhà phố, nhà tập thể: chỗ yếu khác nhau

Cùng một cơn bão, mỗi loại nhà có điểm yếu riêng. Biết nhà mình thuộc nhóm nào giúp khoanh vùng việc cần xem:

Loại nhàChỗ thường hư trướcChỗ nên xem kỹ sau bão
Nhà cấp bốn mái ngói, mái tôn, tường gạch chịu lựcMái tốc, tường thu hồi đổ, xà gồ gỗ gãyChân tường thu hồi, đầu xà gồ, liên kết mái với tường
Nhà phố bê tông nhiều tầngTường chắn mái sân thượng, mái tôn che sân thượng, tum thang xây thêm, cửa kínhChân tường chắn mái, liên kết khung mái tôn với sàn, ô văng mặt tiền
Nhà tập thể cũ, chung cư thấp tầngBan công cơi nới, khung sắt chuồng cọp, mái che tự làmChân ban công, các phần cơi nới gác lên kết cấu cũ
Nhà có tường rào, cổng trụ lớnTường rào đổ, trụ cổng nghiêng, cánh cổng lớn bị gió đẩyChân trụ, chân tường, bản lề cổng

Những phần cơi nới, xây thêm sau này thường là chỗ yếu nhất vì ít khi được tính toán với gió. Nếu nhà bạn có mái che, tum, ban công làm thêm, hãy đặt chúng lên đầu danh sách kiểm tra. Ở nhà tập thể, phần cơi nới đổ xuống có thể gây nguy hiểm cho cả những hộ bên dưới, nên báo ban quản lý hoặc tổ dân phố cùng xem.

Lỗi hay gặp quanh chuyện tường và bão

Trát kín vết nứt chân tường cho yên tâm. Vữa trát che vết nứt nhưng không nối lại được gạch đã tách. Bức tường trông lành mà vẫn yếu như trước, thậm chí người nhà mất cảnh giác.

Chằng mái bằng bao cát đặt trên tường thu hồi. Thêm tải lên một bức tường cao vốn đã yếu với lực ngang không làm nó vững hơn, và khi tường đổ, bao cát rơi theo.

Xây cao tường rào để chắn gió cho nhà. Tường càng cao càng hứng gió, lực ở chân tăng rất nhanh theo chiều cao. Tường cao mà trụ thưa, móng nông là tường dễ đổ nhất.

Đứng xem gần tường khi gió đang mạnh. Tường đổ thường đổ về phía khuất gió, đúng phía người hay đứng nấp. Giữ khoảng cách ít nhất bằng chiều cao tường.

Dựng lại tường đổ y như cũ. Tường đã đổ một lần cho thấy cấu tạo cũ không đủ với gió ở chỗ đó. Xây lại nên có trụ, giằng, móng theo tư vấn của người có chuyên môn.

Áp vào trường hợp của bạn

Nhà cấp bốn của ông Bình ở vùng ven biển có hai tường thu hồi cao gần hai mét phía trên trần, xây gạch, đỉnh không có giằng. Sau một trận bão, một tấm tôn bị tốc, chân tường thu hồi phía đón gió có vết nứt ngang mảnh chạy gần hết chiều dài. Bức tường vẫn đứng. Đây là tình huống thường được coi là nguy hiểm: tường đã gãy chân, chỉ còn đứng nhờ trọng lượng. Ông Bình nên dọn người và đồ đạc khỏi gian ngay dưới, không lên mái tự che chắn, báo chính quyền cấp xã nếu địa phương đang tổ chức kiểm tra sau bão, và mời thợ có kinh nghiệm cùng kỹ sư xem phương án.

Nhà phố anh Tâm bốn tầng khung bê tông, sân thượng có tường chắn mái cao một mét hai. Sau bão, anh thấy một đoạn tường chắn mái lung lay khi đẩy tay, chân tường có khe vữa hở. Tường không cao, nhưng rơi xuống mặt đường là nguy hiểm cho người qua lại. Anh nên hạn chế lên sân thượng, căng dây cảnh báo phía dưới nếu có thể, và mời người có chuyên môn xem liên kết tường với sàn trước mùa bão tới.

Câu hỏi nên hỏi kỹ sư hoặc thợ có kinh nghiệm

Khi mời người xem nhà sau bão hoặc trước mùa bão, những câu hỏi dưới đây giúp bạn hiểu phương án thay vì chỉ nghe báo giá:

  • Bức tường này đang được giữ bởi những gì, và sau khi sửa thì nó được giữ bởi những gì?
  • Vết nứt ở chân tường là nứt ở mạch vữa hay đã gãy xuyên qua gạch?
  • Tường thu hồi có nên giữ nguyên chiều cao hay hạ thấp, làm nhẹ đi?
  • Liên kết mái với tường và tường với khung hiện ra sao, cần bổ sung ở mức nguyên lý thế nào?
  • Phần nào cần làm ngay trước mùa bão, phần nào có thể để sau?

Một phương án tốt thường trả lời được câu đầu tiên rất rõ. Nếu câu trả lời chỉ là "trát lại cho kín" với một bức tường đã nứt ngang chân, bạn nên hỏi thêm ý kiến người khác.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao bão hay làm đổ tường rào mà ít làm đổ nhà?

Nhà có khung, sàn, mái và các tường giữ nhau thành một hệ. Tường rào đứng một mình, mỏng, dài, móng nông và mặt kín hứng gió, nên chỉ dựa vào trọng lượng và mạch vữa. Gió giật lặp lại dễ làm nó nứt chân rồi đổ.

Tường thu hồi có vết nứt ngang mảnh thì có cần lo không?

Thường là có. Vết nứt ngang ở chân tường cao đứng tự do cho thấy tường đã bị đẩy lật một phần, dù vết nứt nhìn mảnh. Nên tránh xa phía tường có thể đổ và mời người có chuyên môn xem trước khi có gió lớn tiếp theo.

Có nên tự trèo lên che chắn mái sau bão không?

Không nên khi tường thu hồi, xà gồ hay mái đã hư hại, hoặc trời còn gió. Mái tôn ướt trơn, xà gồ có thể đã gãy, tường có thể đổ khi bị tì vào. Che chắn tạm nên do người có kinh nghiệm làm việc trên cao thực hiện.

Tường rào nên làm thoáng hay làm kín để chịu bão tốt hơn?

Ở mức nguyên lý, tường có phần thoáng hứng ít gió hơn tường kín cùng kích thước, nên thường chịu bão tốt hơn. Nhưng độ vững còn phụ thuộc trụ, giằng và móng. Khi xây lại tường rào ở vùng hay có bão, nên hỏi kỹ sư về cấu tạo phù hợp.

Sau bão nhà có vết nứt chéo ở góc cửa, có phải do bão không?

Có thể, nhưng cũng có thể là vết nứt cũ mở ra hoặc do lún. So với ảnh chụp trước mùa bão nếu có. Đánh dấu hai đầu vết nứt, theo dõi vài tuần; nếu dài hoặc rộng thêm khi không có gió, nguyên nhân nhiều khả năng nằm ở móng.

Ô văng nứt chân sau bão có nguy hiểm không?

Ô văng là phần đua ra, chỉ được giữ ở chân. Vết nứt mới ở chân, nhất là kèm vệt rỉ, thường đáng lo vì phần này khi rơi gây nguy hiểm cho người bên dưới. Hạn chế đi lại phía dưới và mời kỹ sư xem sớm.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138