VungChac.comVững Chắc
Tác động từ bên ngoài

Nhà liền vách bị đập bỏ: tường chung, dầm gác nhờ và chỗ nhà bạn dễ yếu đi

Nhà dãy cũ tựa vào nhau qua tường chung, dầm gác nhờ và mái liền. Khi căn bên cạnh bị đập, đây là những chỗ cần kiểm tra trước, trong và sau khi phá dỡ.

An excavator arm tears down an old Vietnamese row house, exposing the bare brick side wall of the house next door, a resident watching from the doorway, wide shot

Khi căn liền vách bị đập bỏ, nhà bạn có thể mất một phần chỗ tựa mà trước đây không ai để ý: bức tường chung, đầu dầm hoặc xà gồ gác nhờ lên tường bên kia, mái liền, và cả cái "vai" mà hai ngôi nhà tì vào nhau theo chiều ngang. Nhà phố xây sau, có khung bê tông riêng và khe lún, thường chỉ chịu ảnh hưởng nhẹ. Nhà dãy cũ, xây gạch chịu lực, xây nối nhiều đợt, là nhóm cần chú ý nhất.

Bài này giúp bạn biết nhà mình đang liên kết với nhà bên theo kiểu nào, những gì nên làm rõ trước khi máy vào, dấu hiệu nào sau phá dỡ là bình thường và dấu hiệu nào cần kỹ sư xem ngay. Việc tháo dỡ, chống đỡ là trách nhiệm của bên phá dỡ và người có chuyên môn; phần của chủ nhà là nhìn đúng chỗ và lên tiếng đúng lúc.

Nhà dãy cũ tựa vào nhau như thế nào

Ở nhiều khu phố cũ, những ngôi nhà một hai tầng được xây liền nhau, có khi cùng một đợt, có khi căn sau xây tựa vào tường căn trước để đỡ tiền. Kết quả là ranh giới kết cấu giữa hai nhà không trùng với ranh giới sổ đỏ. Một bức tường gạch hai mươi phân có thể đang đỡ sàn gỗ của cả hai bên; đầu xà gồ mái nhà bạn có thể đang nằm trong lỗ tường mà theo giấy tờ thuộc về nhà bên.

Ngoài phần chịu tải đứng, cả dãy nhà còn đỡ nhau theo chiều ngang. Một ngôi nhà gạch hẹp, dài, cao hai ba tầng nếu đứng một mình thì khá mảnh; khi đứng giữa hai nhà khác, nó được hai bên kèm lại. Khi một bên bị đập, nhà bạn đột nhiên trở thành căn đứng đầu dãy, chịu gió và các tác động ngang mà trước đây không phải chịu. Đó là lý do có những ngôi nhà không bị va chạm gì khi phá dỡ nhưng vài tuần sau bắt đầu nứt dọc ở góc giáp với khoảng trống mới.

Hiểu điều này giúp bạn đặt câu hỏi đúng: không chỉ là "máy có đụng vào tường nhà mình không" mà là "sau khi nhà bên mất đi, nhà mình còn đủ chỗ tựa không".

Năm kiểu liên kết nên làm rõ trước khi nhà bên đập

Tường chung một lớp. Một bức tường duy nhất giữa hai nhà, cả hai bên cùng gác sàn, gác mái lên. Đập nhà bên mà giữ nguyên tường thì tường vẫn còn, nhưng các lỗ đầu dầm phía bên kia để trống, tường có thể mất ổn định nếu cao.

Hai tường sát nhau không có khe. Mỗi nhà một tường, áp sát. Phá dỡ thường không ảnh hưởng tải đứng, nhưng búa máy, cạy phá có thể làm tường nhà bạn rạn theo.

Dầm, xà gồ, sàn gác nhờ. Đầu dầm sàn hoặc xà gồ mái nhà bạn ăn vào tường nhà bên, hoặc ngược lại. Đây là kiểu nguy hiểm nhất nếu không được phát hiện trước khi đập.

Mái liền, máng nước chung. Tháo mái bên kia làm hở mép mái nhà bạn, nước mưa chảy vào tường và trần. Không gây sập ngay nhưng gây thấm, mục gỗ về lâu dài.

Móng chung hoặc móng chồng lên nhau. Nhà xây sau đặt móng sát hoặc đè lên móng nhà trước. Khi bên kia đào bỏ móng cũ để làm móng mới, móng nhà bạn bị lộ hoặc bị đào hụt chân.

Cách biết nhà mình thuộc kiểu nào: hỏi người lớn tuổi trong nhà về lịch sử xây, xem bản vẽ cũ nếu có, nhìn hướng các đầu dầm và xà gồ trên gác xép hoặc trần. Phần còn lại, kỹ sư khảo sát hiện trạng sẽ xác định.

Danh sách kiểm trước ngày máy vào

Những việc dưới đây nên xong trước khi bên cạnh bắt đầu tháo dỡ. Phần lớn là quan sát, ghi lại và hỏi:

  • Chụp toàn bộ tường giáp ranh từ trong nhà, kể cả trên gác, trong kho, sau tủ; ghi rõ vết nứt sẵn có.
  • Lên trần hoặc gác xép xem đầu xà gồ, đầu dầm phía tường ranh nằm ở đâu, có xuyên sang bên kia không.
  • Hỏi bên phá dỡ: phá bằng máy hay bằng tay, phá từ trên xuống hay đẩy đổ, có giữ lại tường chung không.
  • Đề nghị hai bên lập biên bản hiện trạng có ảnh và chữ ký trước khi phá.
  • Hỏi ai chịu trách nhiệm che chắn mép mái, chống thấm tạm cho tường lộ ra, và trong bao lâu.
  • Hỏi có đào bỏ móng cũ không; nếu có, đào sâu bao nhiêu so với móng nhà bạn.
  • Dọn đồ quý, đồ dễ vỡ khỏi các kệ áp tường ranh trong những ngày phá dỡ.
  • Thống nhất một đầu mối liên lạc để báo khi có sự cố, kể cả ngoài giờ làm.

Nếu phát hiện dầm hoặc sàn nhà bạn gác vào tường bên kia, cần kỹ sư kết cấu đưa phương án chống đỡ trước khi phá. Đây không phải việc thỏa thuận miệng giữa hai chủ nhà.

Sau khi phá dỡ: dấu hiệu, nguyên nhân thường gặp và mức lo

Phá dỡ xong, nhà bạn cần vài tuần để "nói" hết. Bảng dưới là cách đọc tham khảo; kỹ sư quyết định khi xem tận nơi.

Dấu hiệuNguyên nhân thường gặpMức lo (thường)Việc nên làm
Vữa trát bong, rạn chân chim ở tường ranhVa đập, rung khi pháThấpGhi ảnh, báo bên phá dỡ, chưa vội trát lại
Vết nứt dọc ở góc giữa tường ranh và tường ngangTường ranh mất chỗ tựa, tách khỏi tường vuông gócTrung bìnhĐánh dấu, theo dõi hằng tuần, mời kỹ sư nếu mở rộng
Tường ranh phình ra phía khoảng trốngTường cao, mỏng, mất giằng ngangCaoKhông đứng sát phía ngoài, gọi kỹ sư, có thể cần chống tạm
Đầu dầm, xà gồ lộ ra, tụt khỏi gốiĐầu kết cấu gác nhờ bị mất chỗ đỡNguy hiểmRa khỏi khu vực bên dưới, gọi kỹ sư, báo UBND cấp xã
Nước thấm vào tường, trần sau mưaMép mái hở, tường trước là tường trong nay thành tường ngoàiTrung bình về lâu dàiChe chắn tạm, đề nghị bên kia chống thấm, theo dõi gỗ mục
Nền sát ranh sụt khi bên kia đào móng cũMóng nhà bạn bị hở chânCaoYêu cầu dừng đào, mời kỹ sư trước khi đào tiếp

Bức tường trong bỗng thành tường ngoài

Một hậu quả ít người lường trước: bức tường giáp ranh vốn nằm trong nhà, không trát ngoài, không chống thấm, nay trở thành mặt ngoài của nhà bạn và chịu mưa nắng trực tiếp. Với tường gạch đặc xây vữa vôi hoặc vữa xi măng mác thấp, mưa hắt lâu ngày làm vữa mủn, gạch ngậm nước, tường nặng thêm và yếu đi. Nếu nhà bên chỉ xây lại sau vài năm, hoặc lô đất để trống, quá trình này kéo dài đủ để gây hại thật.

Mặt tường lộ ra cũng thường lởm chởm: lỗ đầu dầm cũ, mảng gạch cạy dở, vết đục ống điện. Những lỗ này dẫn nước thẳng vào lõi tường. Vì vậy, ngoài việc theo dõi nứt, bạn nên đề nghị bên phá dỡ trám các lỗ lớn, che chắn tạm mặt tường và mép mái ngay sau khi phá.

Khi nhà bên xây lại, hãy hỏi họ có xây tường riêng sát tường bạn không, có để khe lún không, và có gác gì lên tường nhà bạn không. Việc này cũng là lúc tốt để làm rõ ranh kết cấu bằng văn bản cho đời sau, tránh lặp lại câu chuyện "dầm nhà ai gác lên tường nhà ai".

Câu hỏi nên đặt cho kỹ sư khi mời khảo sát

Nếu bạn mời kỹ sư kết cấu xem nhà trước hoặc sau phá dỡ, mang theo ảnh chụp và nhật ký, và hỏi thẳng những câu sau:

  • Tường ranh nhà mình đang chịu những tải nào và sau khi mất nhà bên còn đủ ổn định không?
  • Có đầu dầm, sàn, mái nào gác nhờ qua ranh không; nếu có thì cần xử lý trước hay sau khi phá?
  • Nhà mình đứng đầu dãy rồi thì có cần giằng thêm theo chiều ngang không, ở mức nguyên lý là gì?
  • Vết nứt ở góc tường ranh là do mất chỗ tựa hay đã có từ trước?
  • Cần theo dõi bao lâu và theo dõi những điểm nào?
  • Khi nhà bên xây lại, cần đề nghị họ những gì để nhà mình không bị ảnh hưởng thêm?

Câu trả lời có căn cứ thường đi kèm việc kỹ sư lên tận gác, gõ tường, soi đầu dầm. Một lời kết luận đưa ra khi chỉ đứng ở cửa nhìn vào thì nên hỏi thêm.

Áp vào trường hợp của bạn: hai dãy nhà, hai cách chuẩn bị

Nhà phố anh Tâm ở phường C nằm giữa một dãy năm căn nhà gạch hai tầng xây cùng đợt cách đây hơn năm mươi năm. Căn bên trái được bán và sắp đập để xây mới. Khi lên gác xép, anh Tâm thấy ba cây xà gồ gỗ mái nhà mình cắm xuyên qua tường ranh, đầu xà nằm trong phần tường thuộc nhà bên. Đây là kiểu liên kết nguy hiểm nhất. Việc đúng là báo ngay cho chủ nhà bên và bên phá dỡ, đề nghị kỹ sư kết cấu đưa phương án đỡ tạm và đỡ lâu dài cho ba đầu xà trước khi phá, ghi thành văn bản. Phá trước rồi tính sau là để mái nhà mình treo trên một bức tường đang bị cạy.

Căn hộ của cô Lan nằm trong dãy nhà phố ba tầng khung bê tông, mỗi nhà một hàng cột riêng, giữa hai nhà là hai bức tường xây áp sát. Căn bên cạnh đập để xây cao hơn. Nguy cơ với kết cấu chính thường thấp; điều cô Lan nên lo là rung khi phá làm nứt lớp trát, mép mái tôn che sân thượng gác sang bên kia, và mặt tường lộ ra bị thấm suốt mùa mưa. Danh sách kiểm của cô ngắn hơn: chụp hiện trạng, tháo phần mái gác nhờ trước, thống nhất việc che chắn tường lộ, theo dõi vết nứt vài tuần sau phá.

Hai ngôi nhà cùng gặp chuyện nhà bên đập, nhưng mức chuẩn bị khác hẳn nhau. Điều quyết định không phải là nhà bên lớn hay nhỏ, phá bằng máy hay bằng tay, mà là nhà bạn đang tựa vào nhà bên đến mức nào.

Lỗi hay gặp khi nhà liền vách bị phá dỡ

Không lên gác xem đầu dầm, xà gồ. Phần lớn sự cố nặng bắt đầu từ một đầu kết cấu gác nhờ mà không ai biết. Mười phút trên gác với đèn pin trước ngày phá đáng giá hơn mọi biên bản lập sau đó.

Chỉ thỏa thuận miệng với chủ nhà bên. Người làm thực tế là đội phá dỡ; nếu họ không được dặn, thỏa thuận miệng không đến được tay người cầm máy. Gửi cùng nội dung cho cả chủ nhà và bên phá dỡ.

Trát lại ngay vết nứt sau khi phá. Vết nứt cần vài tuần để cho thấy nó dừng hay đang mở. Trát sớm là xóa mất dấu hiệu quan trọng nhất.

Bỏ mặc bức tường lộ ra. Một mùa mưa đủ để vữa cũ mủn, gỗ đầu xà ẩm mục. Che chắn tạm ít tốn kém hơn nhiều so với sửa tường ngấm nước.

Câu hỏi thường gặp

Nhà bên đập nhà có phải xin ý kiến nhà mình không?

Việc phá dỡ có các yêu cầu về thủ tục và biện pháp an toàn do bên phá dỡ chịu trách nhiệm. Về thực tế, nhà liền vách nên được thông báo trước và mời tham gia ghi nhận hiện trạng; nếu không được thông báo, bạn có thể đề nghị bên kia hoặc chính quyền cấp xã yêu cầu làm việc này.

Tường chung bị đập mất một nửa thì nhà mình có bị sập không?

Tùy tường đó đang đỡ những gì và còn lại dày bao nhiêu. Tường mỏng đi mà vẫn đỡ sàn, mái thì nguy cơ là thật. Trong trường hợp này cần dừng phá, đưa người ra khỏi khu vực bên dưới và mời kỹ sư kết cấu đánh giá ngay.

Vì sao nhà mình nứt sau khi nhà bên đã phá xong mấy tuần?

Nhà mất chỗ tựa ngang, tường ranh khô ướt thất thường khi lộ ra ngoài, hoặc nền sát ranh lún sau khi móng cũ bị đào. Những thay đổi này diễn ra chậm, nên vết nứt xuất hiện muộn hơn ngày phá là chuyện thường gặp.

Nhà mình có khung bê tông riêng thì có cần lo không?

Nhà có khung cột dầm riêng và không gác gì qua ranh thì thường chịu ảnh hưởng nhẹ, chủ yếu là nứt lớp trát và thấm tường lộ. Vẫn nên ghi nhận hiện trạng, vì nhiều nhà khung bê tông vẫn có tường xây chèn hoặc mái tôn gác nhờ sang bên cạnh.

Ai lo chống thấm bức tường bị lộ ra sau khi nhà bên phá?

Thường được thỏa thuận giữa hai chủ nhà; bên phá dỡ hay che chắn tạm, việc chống thấm lâu dài tùy thỏa thuận. Điều quan trọng là thống nhất bằng văn bản trước khi phá, có thời hạn cụ thể, để tránh tường ngấm nước qua cả một mùa mưa.

Nhà bên xây lại có được gác dầm lên tường nhà mình không?

Không nên chấp nhận khi chưa có ý kiến của kỹ sư kết cấu về khả năng chịu tải của tường nhà bạn. Gác thêm tải lên một bức tường gạch cũ là cách lặp lại đúng vấn đề vừa gặp, và gây rắc rối cho cả hai nhà ở lần sửa chữa sau.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138