VungChac.comVững Chắc
Cốt thép rỉ và bê tông xuống cấp

Vệt rỉ nâu chảy ra từ bê tông: thép bên trong đang gỉ đến đâu và cần làm gì

Vệt màu nâu cam chảy trên trần, dầm, cột hay tường bê tông: phân biệt gỉ thép kết cấu với gỉ đinh, ống nước, mức đáng lo theo vị trí và việc nên làm tiếp.

Close view of a weathered concrete beam underside with orange-brown streaks running from a hairline crack, a woman in a grey shirt pointing upward from below, overcast light

Vệt nâu cam chảy ra từ một vết nứt nhỏ trên bê tông thường là dấu hiệu thép bên trong đã bắt đầu gỉ và nước đang mang gỉ ra ngoài, nhưng cũng có thể chỉ là gỉ từ đinh, móc treo, ống thép hay khung cửa. Phân biệt hai loại này là việc bạn tự làm được bằng mắt; còn thép gỉ đến đâu thì thường phải để kỹ sư đo.

Vệt rỉ là giai đoạn sớm hơn so với lúc bê tông bong. Nếu được xem đúng lúc, việc xử lý thường nhẹ hơn nhiều. Bài này giúp bạn đọc vệt rỉ theo hình dạng, vị trí và hướng chảy, xếp mức đáng lo, theo dõi đúng cách trong lúc chờ, và tránh mấy kiểu xử lý bề mặt làm mất dấu.

Gỉ từ đâu ra: đọc hình dạng vệt

Câu hỏi đầu tiên là vệt nâu xuất phát từ đâu. Nhìn kỹ điểm khởi đầu của vệt, phía trên cùng hoặc chỗ đậm nhất, thường trả lời được.

Hình dạng vệtNguồn gỉ thường gặpCó liên quan thép kết cấu?
Một chấm nâu tròn, chảy một đường ngắn xuốngĐinh, vít, móc treo đóng vào tường hoặc dây thép buộc cốp pha sót lạiThường không
Vệt dài chảy từ một vết nứt thẳng, nhiều vệt cách đều nhauThép sàn, thép dầm gỉ, nước thấm mang gỉ theo vết nứtThường có
Vệt chạy dọc theo góc cột, mép dầmThép đai hoặc thép góc gỉ, lớp bảo vệ ở góc mỏngThường có
Vệt quanh chân lan can, chân khung sắt bắt vào bê tôngChân sắt lan can, bulông bắt vào gỉCó thể, tuỳ chân sắt chôn sâu đến đâu
Vệt quanh ống nước, ống thoát xuyên sànỐng thép kẽm cũ gỉ, nước rò dọc ốngCó thể kèm thép sàn quanh lỗ ống bị ẩm
Mảng ố vàng nhạt, loang không có điểm bắt đầu rõNước thấm mang theo khoáng, rêu, chất bẩnThường không trực tiếp, nhưng chỉ ra chỗ ẩm

Nếu không chắc, chụp ảnh gần điểm khởi đầu của vệt và để ý có vết nứt hay không. Vệt rỉ đi ra từ một vết nứt thẳng, nhất là khi vết nứt chạy song song với cạnh dầm hoặc lặp đều trên trần, đáng để kỹ sư xem hơn một chấm gỉ đơn lẻ.

Vì sao thép gỉ lại chảy ra ngoài được

Thép nằm trong lòng bê tông, cách mặt ngoài vài centimet. Để gỉ ra đến bề mặt, phải có đường đi: một vết nứt nhỏ, lỗ rỗ, mạch ngừng giữa hai đợt đổ, hoặc lớp bảo vệ quá mỏng. Nước thấm vào theo đường đó, gặp thép đã mất lớp bảo vệ thì hoà một phần gỉ và mang ngược ra ngoài, để lại vệt nâu khi khô.

Vì vậy vệt rỉ cho bạn biết hai điều cùng lúc: thép đã gỉ, và có nước đi qua. Điều thứ hai quan trọng không kém điều thứ nhất, vì nước chính là thứ giữ cho quá trình gỉ tiếp diễn. Một vệt rỉ đã khô và không đậm thêm qua vài mùa mưa khác hẳn một vệt mà mỗi trận mưa lại đậm và dài hơn.

Cũng cần biết điều ngược lại: không thấy vệt rỉ không có nghĩa là thép không gỉ. Ở chỗ bê tông đặc, không nứt, thép có thể gỉ âm thầm cho đến khi bê tông bong. Còn ở nhà gần biển, có kiểu gỉ ăn sâu cục bộ tạo lỗ trên thanh thép mà rất ít gỉ thoát ra ngoài. Vệt rỉ là tín hiệu tốt vì nó lên tiếng sớm, đừng xoá nó đi trước khi có người đọc.

Mức đáng lo theo vị trí

Cùng một vệt nâu, nằm ở chỗ khác nhau thì ý nghĩa khác nhau. Bảng dưới là mức thường gặp ở nhà ở thấp tầng, mang tính tham khảo; kỹ sư xem tận nơi mới quyết định.

Vị tríVì saoMức lo thường gặpViệc nên làm
Giữa ô trần sàn, vệt theo nhiều đường song songThép chịu lực mặt dưới sàn nằm ở đâyTrung bìnhTìm nguồn nước tầng trên, mời kỹ sư xem
Mặt dưới dầm, giữa nhịpThép chịu kéo chính của dầmTrung bình đến caoMời kỹ sư sớm, không treo thêm đồ nặng
Đầu dầm sát cộtVùng chịu cắt lớn, thép đai dàyCần xem tận nơiChụp cả hai mặt dầm, mời kỹ sư
Chân cột tầng trệtHay ẩm, nước rửa sàn, hơi đấtCần xem tận nơiGiữ chân cột khô, mời kỹ sư
Ban công, ô văngHứng mưa trực tiếp, thép chịu lực nằm phía trênCao hơn mặt ngoài nhìn thấyKhông đứng nhiều người, mời kỹ sư
Tường gạch trát, không có cấu kiện bê tông phía sauThường là đinh, dây thép, khung cửaThấpRút đinh, theo dõi

Nếu bạn không biết phía sau lớp trát là tường gạch hay cột, dầm bê tông, hãy so với vị trí cột ở tầng dưới hoặc tầng trên; cột thường thẳng hàng qua các tầng.

Theo dõi vệt rỉ trong lúc chờ người xem

Trong vài tuần chờ kỹ sư, bạn có thể thu được thông tin rất có ích bằng cách theo dõi có hệ thống thay vì chỉ nhìn lướt. Không cần dụng cụ đặc biệt:

  1. Dùng bút chì đánh dấu nhẹ điểm cuối của vệt và hai đầu vết nứt kèm ngày. Không dùng sơn, không dán băng keo lên chỗ có thể bong.
  2. Chụp ảnh cùng góc, cùng khoảng cách, có một vật để so kích thước, mỗi tuần một lần và sau mỗi trận mưa lớn.
  3. Ghi lại thời tiết: vệt đậm thêm sau mưa cho thấy nước đến từ ngoài; đậm thêm sau khi tầng trên tắm giặt cho thấy nguồn là khu vệ sinh.
  4. Sờ thử độ ẩm mặt trần bằng mu bàn tay vào buổi sáng, ghi ẩm hay khô.
  5. Để ý tiếng động, chỗ sơn phồng mới, vết nứt mới quanh vùng vệt.

Sau ba bốn tuần, ảnh và nhật ký của bạn cho kỹ sư thấy vệt đứng yên hay đang lớn, nguồn nước ở đâu, và đã có dấu hiệu bong hay chưa. Nếu trong thời gian đó vệt dài ra nhanh, xuất hiện nứt mới hay bê tông bong, đừng chờ hết lịch, gọi người xem sớm.

Những cách xử lý bề mặt làm mất dấu

Sơn đè lên vệt. Sơn phủ che được màu nhưng không làm thép hết gỉ. Vài tháng sau vệt thường xuyên qua lớp sơn, và trong lúc đó bạn mất tín hiệu theo dõi.

Trát một lớp vữa mỏng che vết nứt. Vết nứt bị bịt có thể làm nước đọng lại bên trong lâu hơn. Việc xử lý vết nứt có thép gỉ cần làm sau khi biết thép thế nào.

Chà mạnh bằng bàn chải sắt. Chà mặt bê tông quanh vết nứt có thể làm rơi lớp bảo vệ đã tách. Chỉ nên lau nhẹ bằng khăn ẩm nếu cần chụp ảnh rõ hơn.

Khoan bắt đồ gần vệt. Khoan vào vùng đang gỉ có thể trúng thép, làm bê tông nứt thêm. Tạm dời giá kệ, đèn treo sang chỗ khác.

Chỉ sửa chống thấm mà không ai xem thép. Chặn nước là đúng và cần làm, nhưng nếu thép đã mất nhiều tiết diện thì chống thấm không trả lại phần đã mất. Hai việc nên đi cùng nhau.

Áp vào nhà bạn: danh sách kiểm một vòng

Đi một vòng nhà vào ngày khô ráo, mang theo điện thoại để chụp. Đánh dấu những điều bạn thấy:

  • Vệt nâu đi ra từ vết nứt thẳng, dài hơn một gang tay.
  • Nhiều vệt song song, cách đều trên cùng một ô trần.
  • Vệt ở mặt dưới ban công, ô văng, sê nô, máng nước bê tông.
  • Vệt ở chân cột tầng trệt hoặc cột chỗ hay rửa xe, rửa sân.
  • Vệt quanh lỗ ống xuyên sàn, quanh phễu thu nước.
  • Chỗ sơn phồng, gõ nhẹ bằng đốt ngón tay nghe khác với xung quanh.
  • Vệt ở căn tập thể cô Lan hay nhà bạn nằm ngay dưới khu vệ sinh, bếp của tầng trên.

Có từ hai mục trở lên trong danh sách, hoặc chỉ một mục nhưng nằm ở dầm, cột, ban công, thì nên mời kỹ sư kết cấu xem thay vì chỉ gọi thợ sơn. Chỉ có chấm gỉ đơn lẻ trên tường gạch thì thường là đinh hoặc dây thép, bạn có thể tự rút bỏ và theo dõi.

Căn tập thể cô Lan: một vệt rỉ đọc đúng và đọc sai

Cô Lan ở tầng ba một khu tập thể cũ ở phường C. Trên trần phòng ngủ có ba vệt nâu song song, mỗi vệt dài chừng hai gang tay, chạy ra từ ba vết nứt mảnh. Thợ sơn đến báo giá, bảo đây là "nước thấm làm ố", đề nghị cạo, xử lý chống ố rồi sơn lại cho sạch. Nghe hợp lý, vì phía trên đúng là khu vệ sinh của nhà tầng bốn.

Điều thợ sơn nói đúng một nửa: có nước thấm thật. Nửa còn lại nằm ở hình dạng vệt. Ba vết nứt thẳng, song song, cách đều nhau khoảng một gang tay, nằm giữa ô sàn, chính là khoảng cách quen thuộc của các thanh thép chịu lực mặt dưới sàn. Nước đi xuống theo đúng đường thép, mang gỉ ra ngoài. Nếu sơn đè, vài năm nữa ba đường ấy rất có thể thành ba dải bê tông bong.

Cách làm hợp lý trong tình huống này: cô Lan nói chuyện với nhà tầng bốn để kiểm tra chống thấm khu vệ sinh, đồng thời báo ban quản lý hoặc đại diện khu nhà, vì sàn giữa hai căn là phần kết cấu chung. Một kỹ sư được mời xem cả hai phía rồi mới quyết định sửa thế nào. Phần sơn lại để sau cùng.

Câu nên hỏi kỹ sư về vệt rỉ

Khi kỹ sư đến, bạn nên đưa ảnh theo dõi các tuần, chỉ đúng điểm khởi đầu của từng vệt rồi hỏi:

  • Vệt này đến từ thép chịu lực, thép phân bố hay chỉ là thép phụ, đinh, dây buộc?
  • Có cần đục kiểm một điểm nhỏ để xem thép còn bao nhiêu không, đục ở đâu cho an toàn?
  • Nguồn nước theo đánh giá của anh chị là ở đâu, cần sửa phía trên trước hay làm cùng lúc?
  • Những ô trần, dầm khác chưa có vệt nhưng cùng điều kiện có nên xem luôn không?
  • Nếu chưa sửa ngay, theo dõi thêm bao lâu thì chấp nhận được, dấu hiệu nào thì phải gọi lại?

Đừng ngại hỏi lại khi nghe thuật ngữ lạ. Một kỹ sư tốt sẽ giải thích bằng hình vẽ tay ngay trên ảnh của bạn. Nếu câu trả lời chỉ là "cứ sơn lại là được" mà không ai nhìn kỹ điểm khởi đầu của vệt, bạn nên hỏi ý kiến thêm một người nữa.

Câu hỏi thường gặp

Vệt nâu trên trần sau mưa có phải chắc chắn là thép gỉ không?

Không chắc. Vệt có thể do nước thấm mang theo khoáng chất, rêu hoặc gỉ từ đinh, ống thép. Vệt đi ra từ một vết nứt thẳng, lặp lại đều trên trần, đậm dần qua mỗi mùa mưa thì khả năng là thép kết cấu gỉ cao hơn.

Thấy vệt gỉ thì thép đã mất bao nhiêu?

Nhìn vệt không biết được. Có chỗ vệt rất đậm mà thép mất ít, có chỗ thép mất nhiều mà gần như không có vệt. Muốn biết phải để kỹ sư đục kiểm vài điểm hoặc dùng thiết bị đo, rồi so với đường kính thép ban đầu.

Có nên dùng chất tẩy gỉ bôi lên vệt cho sạch không?

Tẩy vệt chỉ làm sạch màu trên bề mặt, không chạm tới thép bên trong. Nó còn xoá mất dấu vết để theo dõi. Nếu muốn nhà gọn mắt, hãy chờ đến khi kỹ sư đã xem và chụp lại xong.

Vệt gỉ đã khô nhiều năm, không đậm thêm thì có cần lo không?

Thường là mức lo thấp hơn, vì có thể nguồn nước đã dứt. Tuy vậy, nếu vệt nằm ở dầm, cột, ban công thì vẫn nên nhờ kỹ sư xem một lần, nhất là khi định cải tạo, nâng tầng hay mua bán nhà.

Nhà mới xây vài năm đã có vệt gỉ thì do đâu?

Hay gặp nhất là dây thép buộc cốp pha, đinh sót lại sát mặt bê tông, hoặc chỗ lớp bảo vệ quá mỏng do kê thép không đủ. Nếu vệt nằm theo đường thép chịu lực, nên báo nhà thầu và mời kỹ sư xem trong thời gian bảo hành.

Vệt gỉ ở ban công có nguy hiểm hơn ở trần trong nhà không?

Thường là có. Ban công hứng mưa trực tiếp và thép chịu lực chính của ban công kiểu đua ra nằm ở phía trên, bị lớp gạch lát che. Vệt ở mặt dưới chỉ là phần thấy được, nên hạn chế đứng đông người và mời kỹ sư xem.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138