VungChac.comVững Chắc
Lún, nghiêng và móng nhà

Nhà phố bị nghiêng: nhận ra bằng mắt thường, nguyên nhân và khi nào phải rời nhà

Nhà ống bị nghiêng sang nhà bên hay ngả ra đường: cách nhận ra bằng mắt, nguyên nhân thường gặp, mức nghiêng tham khảo và dấu hiệu buộc phải rời nhà ngay.

A young Vietnamese woman stands on a narrow street looking up at two leaning tube houses whose upper floors nearly touch, seen from behind, low angle, late afternoon light

Nhà phố bị nghiêng gần như luôn là hệ quả của lún lệch: móng phía này hạ nhiều hơn phía kia, cả khối nhà ngả theo. Nhà ống hẹp, cao bốn năm tầng là dạng dễ nghiêng nhất vì đáy móng hẹp mà thân lại cao. Nghiêng ít và đã dừng thì thường vẫn ở được; nghiêng đang tăng thì phải có kỹ sư, và có dấu hiệu bất thường thì phải rời nhà.

Bài này giúp bạn nhận ra nhà nghiêng bằng những thứ có sẵn quanh nhà, hiểu vì sao nhà phố hay ngả về phía nhà bên hoặc ra mặt đường, biết mức nghiêng tham khảo mà kỹ sư hay dùng, và phân biệt lúc nào còn theo dõi được, lúc nào phải ra khỏi nhà. Cách đo nghiêng tỉ mỉ bằng dây dọi và ghi số liệu có bài riêng ở mục tự theo dõi; ở đây tập trung vào đọc dấu hiệu và hiểu mức độ.

Nhận ra nhà nghiêng bằng những thứ có sẵn

Nhà nghiêng vài centimet thì mắt thường khó thấy nếu chỉ nhìn tường. Hãy nhìn vào những đường thẳng có sẵn mà ngôi nhà vốn phải song song hoặc vuông góc:

  • Khe giữa hai nhà: đứng dưới đường nhìn lên khe giữa nhà mình và nhà bên. Khe hẹp dần lên trên hoặc hai mái chạm nhau ở tầng cao là dấu hiệu rõ nhất.
  • Mép cột so với khung cửa cuốn, cột điện: cột điện, cột đèn đường thường thẳng đứng. Nhìn mép tường mặt tiền so với nó từ xa vài chục mét.
  • Cửa đi tự mở hoặc tự đóng: cửa không có lò xo mà tự xoay về một phía, đặc biệt ở tầng trên, thường do khung cửa đã lệch khỏi phương đứng.
  • Nước đọng lệch trên sàn, sân thượng: sau mưa, nước dồn hẳn về một góc dù trước đây thoát đều.
  • Rèm, dây đèn treo: dây treo luôn thẳng đứng; so nó với mép khung cửa sổ sẽ thấy khung có lệch không.
  • Gạch ốp tường, mạch gạch: mạch ngang của gạch ốp không còn song song với trần hay mép bàn bếp.

Một dấu hiệu chưa đủ kết luận, vì nhà bên cũng có thể đang nghiêng về phía nhà bạn, và tường có thể được xây lệch ngay từ đầu. Khi hai ba dấu hiệu cùng chỉ một hướng, bạn có cơ sở để mời người đo.

Vì sao nhà ống hay nghiêng sang nhà bên hoặc ra đường

Nhà phố Việt Nam thường rộng bốn năm mét, sâu mười lăm đến hai mươi mét, cao ba đến sáu tầng. Đáy hẹp, thân cao, nên chỉ cần móng một bên lún hơn bên kia vài centimet là đỉnh nhà đã lệch rõ. Cùng độ lún lệch đó, một ngôi nhà cấp bốn rộng thấp gần như không ai thấy nghiêng.

Nghiêng sang nhà bên hay gặp nhất. Lý do quen thuộc là móng của hai nhà xây sát nhau chồng lên cùng một vùng đất: phần đất giữa hai nhà chịu tải của cả hai, bị nén nhiều hơn, nên cả hai nhà cùng ngả vào nhau. Một lý do khác là nhà bên xây sau, đào móng hoặc ép cọc làm đất phía giáp ranh yếu đi. Móng lệch tâm, tức là móng biên bị cắt cụt ở phía ranh giới vì không được lấn sang đất người khác, cũng làm cột biên có xu hướng xoay ra.

Nghiêng ra mặt đường hoặc ngả về phía sau thường gắn với đất không đồng nhất theo chiều sâu lô đất: mặt tiền trên nền đường cũ đã nén chặt, phía sau trên mương, ao lấp; hoặc ngược lại khi phía trước là phần đất đắp mới khi mở đường. Nhà có phần sau cao tầng hơn phần trước cũng dễ ngả về sau.

Mức nghiêng tham khảo và cách hiểu

Độ nghiêng thường được tính bằng độ lệch đỉnh so với chân chia cho chiều cao. Các mức dưới đây là mức tham khảo hay được nhắc khi trao đổi với chủ nhà, không phải ngưỡng pháp lý; kỹ sư quyết định dựa trên loại kết cấu và tốc độ thay đổi.

Độ lệch trên mỗi mét chiều cao (tham khảo)Ví dụ với nhà cao 15 mThường hiểu làViệc nên làm
Khoảng 1 mm trở xuốngLệch khoảng 1,5 cm ở đỉnhTrong sai số thi công thông thườngGhi nhận, đo lại sau vài tháng
Khoảng 2 đến 4 mmLệch 3 đến 6 cmĐã thấy được, cần biết còn tăng khôngTheo dõi có số liệu, mời kỹ sư đánh giá
Trên khoảng 4 mmLệch trên 6 cmThường đáng lo với nhà thấp tầngKhảo sát kết cấu, quan trắc bằng máy
Bất kỳ mức nào nhưng tăng nhanhThay đổi rõ trong vài tuầnDấu hiệu nguy hiểmRời nhà, báo kỹ sư và chính quyền cấp xã

Điều quan trọng hơn con số là xu hướng. Một căn nhà lệch năm centimet từ hai mươi năm nay và không đổi thường an toàn hơn một căn mới lệch hai centimet nhưng tháng nào cũng thêm. Vì vậy lần đo đầu tiên chỉ là điểm mốc; các lần sau mới cho biết điều cần biết. Nên đo cùng một điểm, cùng một người, cùng cách đặt dụng cụ để các lần đo so được với nhau.

Dấu hiệu buộc phải rời nhà, không chờ đo đạc

Nghiêng tăng thấy được bằng mắt trong vài ngày. Khe giữa hai nhà hẹp đi rõ, cửa hôm trước còn đóng được hôm nay kẹt cứng. Lún đang diễn ra nhanh, có thể do nền bị xói hoặc công trình bên cạnh.

Tiếng răng rắc, tiếng gạch vỡ, vữa rơi. Kết cấu đang dồn lực sang chỗ không chịu được. Ra khỏi nhà trước, tìm hiểu sau.

Cột, dầm tầng trệt nứt ngang hoặc bê tông vỡ bung. Cột tầng dưới chịu toàn bộ tải phía trên; khi nhà nghiêng, cột phía thấp chịu thêm tải lệch. Nứt ở đây nghiêm trọng hơn nhiều so với nứt tường.

Mặt đất quanh móng sụt, nứt, có hố mới. Đặc biệt sau mưa lớn, ngập lâu, hoặc khi nhà bên đang đào móng. Đất dưới móng có thể đang bị cuốn đi, nhất là khi có nước đục chảy ra từ chân tường hay hố móng bên cạnh.

Nhà bên cũng đang ngả và hai mái đã đè lên nhau. Hai khối dựa vào nhau tạo ra lực đẩy ngang mà không nhà nào được thiết kế để chịu.

Khi có dấu hiệu nguy hiểm: thứ tự việc cần làm

Việc đầu tiên là đưa người, nhất là người già và trẻ nhỏ, ra khỏi nhà và ra khỏi vùng nhà có thể đổ sang. Ngắt điện tổng và khoá van gas nếu làm được nhanh mà không phải ở lâu trong nhà. Không lên tầng trên để lấy đồ.

Sau đó báo cho tổ dân phố và UBND cấp xã nơi có nhà. Khi có nguy cơ sập ảnh hưởng nhà bên và người đi đường, chính quyền cần biết để cảnh báo, rào chắn và huy động lực lượng. Đồng thời gọi kỹ sư kết cấu hoặc đơn vị có năng lực khảo sát, kiểm định. Việc chống đỡ tạm, như dựng cột chống, giằng tạm sang nhà bên, phải do người có chuyên môn thực hiện; chống sai chỗ có thể đẩy nhà nghiêng thêm.

Chủ nhà không nên tự đào quanh móng để "xem có gì", không tự khoan, cắt bất kỳ dầm cột nào, không đổ thêm vật liệu nặng lên sân thượng. Trong lúc chờ, chụp ảnh từ bên ngoài nhà, ghi giờ, để làm căn cứ cho kỹ sư và cho việc làm việc với các bên liên quan sau này.

Câu hỏi nên hỏi kỹ sư khi nhà bị nghiêng

Ví dụ nhà phố cô Hạnh ở phường C nghiêng về phía nhà bên mới xây. Khi kỹ sư đến, cô nên hỏi rõ những điều sau và ghi lại câu trả lời:

  • Độ nghiêng hiện tại khoảng bao nhiêu, đo ở những điểm nào, so với mức nào thì đáng lo với kiểu kết cấu của nhà này.
  • Nguyên nhân nhiều khả năng nhất là gì, cần thêm thông tin nào để chắc chắn: khoan khảo sát đất, mở móng kiểm tra, đọc hồ sơ nhà bên.
  • Có cần quan trắc nghiêng và lún bằng máy không, đo bao lâu một lần, trong bao lâu.
  • Trong lúc theo dõi, gia đình có ở được không, nên tránh dùng khu vực nào, nên giảm tải gì trên sân thượng.
  • Nếu phải xử lý thì hướng nào có thể đặt ra: gia cố nền, bổ sung cọc, giảm tải tầng trên; mỗi hướng cần khảo sát gì trước.
  • Có nên lập biên bản hiện trạng chung với nhà bên ngay bây giờ không.

Bạn thay chi tiết của cô Hạnh bằng tình huống nhà mình. Kỹ sư giỏi sẽ không trả lời chắc ngay từ buổi đầu; câu trả lời "cần đo thêm" thường đáng tin hơn một kết luận vội.

Lỗi hay gặp với nhà bị nghiêng

Đổ thêm tầng hoặc bể nước lên để "ép" nhà thẳng lại. Thêm tải lên nhà đang lún lệch thường làm lún tăng ở chính phía yếu. Mọi thay đổi tải trọng cần kỹ sư tính.

Kê, chèn giữa hai nhà cho khỏi đổ. Chèn gạch, gỗ giữa hai nhà đang nghiêng vào nhau khiến hai khối truyền lực cho nhau, có khi kéo cả nhà bên vào cuộc.

Tin vào một lần đo bằng điện thoại. Ứng dụng đo nghiêng trên điện thoại sai số lớn và phụ thuộc mặt áp. Dùng để tò mò được, không dùng để kết luận.

Chờ nghiêng thật rõ mới gọi người. Nghiêng đã rõ bằng mắt thì lựa chọn xử lý ít đi và tốn kém hơn. Gọi khi mới thấy dấu hiệu, có số liệu ban đầu, kỹ sư dễ chẩn đoán hơn nhiều.

Sửa lại cho "thẳng mắt" bằng lớp trát dày. Trát bù cho mặt tiền thẳng lại che mất dấu hiệu nghiêng mà các lần đo sau cần thấy, và thêm hàng tấn vữa lên phía đang lệch. Hoàn thiện chỉ nên làm sau khi kỹ sư xác nhận lún đã ổn định.

Không nói chuyện với nhà bên. Hai nhà sát vách thường ảnh hưởng qua lại. Giữ im lặng đến khi có chuyện mới mở lời thì mọi trao đổi đều thành tranh chấp. Báo sớm, cùng xem hiện trạng, cùng chụp ảnh là cách giữ quan hệ và giữ bằng chứng.

Câu hỏi thường gặp

Nhà nghiêng có tự thẳng lại được không?

Gần như không. Khi lún dừng, nhà dừng nghiêng thêm nhưng giữ nguyên độ lệch đã có. Muốn giảm độ nghiêng phải dùng các biện pháp kỹ thuật như nắn chỉnh móng, việc này cần khảo sát kỹ và đơn vị chuyên môn thực hiện.

Nhà nghiêng 5 cm có nguy hiểm không?

Phụ thuộc chiều cao nhà, loại kết cấu và quan trọng nhất là nghiêng còn tăng hay đã dừng. Lệch 5 cm ở nhà năm tầng và đứng yên nhiều năm khác hẳn với lệch 5 cm mới xuất hiện. Kỹ sư sẽ quyết định sau khi đo và theo dõi.

Nhà bên nghiêng sang nhà mình thì làm gì trước?

Chụp ảnh, ghi hiện trạng nhà mình, báo cho chủ nhà bên và tổ dân phố, đề nghị lập biên bản hiện trạng. Nếu có dấu hiệu nguy hiểm thì báo UBND cấp xã. Đồng thời mời kỹ sư đánh giá ảnh hưởng tới nhà mình.

Mua nhà cũ hơi nghiêng có nên mua không?

Cần biết độ nghiêng đã dừng hay chưa, nguyên nhân là gì, và chi phí xử lý nếu cần. Nên mời kỹ sư khảo sát trước khi đặt cọc, hỏi chủ cũ về lịch sử nứt, sửa chữa, và xem nhà hai bên có nghiêng tương tự không.

Đo nghiêng nhà ở đâu cho chính xác?

Đo ở cạnh tường đứng hoặc mép cột chạy suốt từ dưới lên, ở cả mặt tiền và mặt bên, tránh chỗ có lớp trát dày không đều. Đo chính xác và lặp lại theo thời gian thường cần máy trắc đạc do đơn vị khảo sát thực hiện.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138