Báo giá kiểm định nhà ở không có một mức chung vì nó được tính theo khối lượng: bao nhiêu vị trí thử, bao nhiêu mẫu, có đào móng, có quan trắc nhiều chu kỳ hay không. Hai báo giá cho cùng một ngôi nhà có thể chênh nhau nhiều lần, và phần lớn chênh lệch đến từ phạm vi công việc chứ không phải từ việc bên nào "chém" giá.
Bài này không đưa con số cụ thể, vì giá thay đổi theo thời điểm và địa phương. Thay vào đó, bài giải thích các khoản thường có, yếu tố làm khối lượng tăng, cách đặt hai báo giá cạnh nhau để so cho công bằng, và dấu hiệu một báo giá rẻ mà thiếu. Cuối bài có danh sách câu nên hỏi trước khi ký, để bạn không trả tiền cho một bản báo cáo không trả lời được câu hỏi của mình.
Vì sao không có một mức giá chung theo tầng
Chủ nhà hay hỏi kiểm định nhà ba tầng hết bao nhiêu. Câu hỏi hợp lý, nhưng số tầng chỉ là một trong nhiều yếu tố. Một nhà ba tầng xây một lần, còn bản vẽ, mục đích là đánh giá chung, có thể chỉ cần khảo sát và vài phép thử không phá huỷ. Một nhà ba tầng khác xây làm ba đợt, không bản vẽ, muốn nâng thêm hai tầng, thì cần dò thép kín, khoan lõi ở nhiều tầng, đào hố móng, có khi cả khảo sát địa chất.
Ngay cả khi tính theo diện tích sàn, đơn giá vẫn phụ thuộc mục đích. Kiểm định để mua bán thường nhẹ hơn kiểm định để nâng tầng. Kiểm định khi nhà bên thi công lại cần đo lặp nhiều lần theo thời gian.
Vì thế, thay vì hỏi giá ngay, bạn nên mô tả rõ nhà và câu hỏi mình cần trả lời, rồi đề nghị đơn vị gửi đề cương kèm báo giá chia theo khoản. Báo giá chia khoản là thứ duy nhất so sánh được với nhau. Nếu đơn vị chỉ gửi một con số tổng, hãy đề nghị họ tách ra; đơn vị làm bài bản thường sẵn sàng làm việc này.
Các khoản thường có trong một báo giá kiểm định
Không phải báo giá nào cũng có đủ các khoản dưới đây. Biết danh sách giúp bạn nhận ra khoản nào bị gộp, khoản nào bị bỏ:
| Khoản | Là gì | Khối lượng phụ thuộc vào |
|---|---|---|
| Khảo sát sơ bộ, lập đề cương | Đi xem nhà, xác định phạm vi và phép thử | Độ phức tạp của nhà, mức thiếu hồ sơ |
| Đo vẽ hiện trạng | Vẽ lại mặt bằng, kết cấu, sơ đồ vết nứt | Diện tích, số tầng, có bản vẽ hay không |
| Thử nghiệm không phá huỷ | Súng bật nẩy, siêu âm, dò thép, đo ẩm | Số vị trí cần thử ở mỗi tầng |
| Khoan lõi, đục kiểm tra | Lấy mẫu bê tông, xem thép thật | Số mẫu, vị trí khó hay dễ tiếp cận |
| Thí nghiệm mẫu | Nén mẫu, đo cacbonat hoá trong phòng thí nghiệm | Số mẫu lấy về |
| Đào hố kiểm tra móng | Đào sát móng để xem kích thước, tình trạng | Nền nhà, có phải đục nền, hoàn trả mặt bằng |
| Đo nghiêng, quan trắc lún | Đo bằng máy, gắn mốc, đo theo chu kỳ | Số mốc và số chu kỳ đo |
| Tính toán, đánh giá, lập báo cáo | Kiểm tra khả năng chịu lực, viết kết luận | Mục đích, có tính phương án nâng tầng không |
| Vá phục hồi vị trí thử | Trám lỗ khoan, chỗ đục | Số vị trí, yêu cầu hoàn thiện lại |
Ngoài ra có thể có chi phí phát sinh như giàn giáo, chống đỡ tạm, tháo dỡ trần hay sàn ốp để tiếp cận. Hỏi rõ khoản này ai chịu và được báo trước thế nào.
Những yếu tố làm khối lượng kiểm định tăng lên
Mục đích đòi kết luận về tải trọng mới. Nâng tầng, đổi công năng sang kho, xưởng, lớp học đòi tính lại khả năng chịu lực, cần số liệu đầy đủ hơn hẳn đánh giá hiện trạng.
Thiếu bản vẽ và lịch sử sửa chữa. Mọi kích thước, mọi thanh thép phải đo dò lại, nhiều vị trí phải đục kiểm tra.
Nhà xây nhiều đợt. Mỗi đợt có thể dùng vật liệu khác nhau, phải lấy mẫu riêng cho từng phần.
Khó tiếp cận. Nhà ốp kín, trần thả, sàn gỗ, tầng trệt kinh doanh không ngừng được, mái không có lối lên đều làm tăng công.
Cần theo dõi theo thời gian. Quan trắc lún, theo dõi vết nứt khi nhà bên thi công kéo dài nhiều tháng, mỗi chu kỳ là một lần cử người đến.
Tiến độ gấp. Muốn có báo cáo trong vài ngày để kịp ký hợp đồng mua bán hay khởi công thường phải bố trí thêm người và ưu tiên phòng thí nghiệm.
Đặt hai báo giá cạnh nhau: một ví dụ giả định
Nhà phố anh Tâm nhận hai báo giá cho cùng câu hỏi "nâng thêm một tầng có được không". Tổng tiền báo giá A thấp hơn khá nhiều. Đặt cạnh nhau theo khoản thì thấy:
| Tiêu chí | Báo giá A | Báo giá B |
|---|---|---|
| Đề cương ghi rõ mục đích nâng tầng | Ghi chung "kiểm định chất lượng" | Có, nêu tải trọng tầng thêm |
| Số vị trí thử không phá huỷ | Không ghi | Ghi theo từng tầng |
| Số mẫu khoan lõi | Không có | Có, ở móng, cột tầng trệt và dầm |
| Đào hố kiểm tra móng | Không có | Hai hố, có hoàn trả nền |
| Tính toán khả năng chịu tải tầng thêm | Không nêu | Có |
| Vá phục hồi | Không nêu | Có, ghi vật liệu |
| Thời gian có báo cáo | Rất nhanh | Vài tuần |
Báo giá A rẻ hơn vì làm ít hơn, và gần như chắc chắn không trả lời được câu hỏi nâng tầng một cách có cơ sở. Nếu anh Tâm chọn A, rất có thể sau đó vẫn phải làm thêm phần của B. So sánh đúng là so cùng phạm vi, sau đó mới so giá.
Dấu hiệu một báo giá đáng ngờ
Không phải báo giá rẻ nào cũng xấu, nhưng nên dừng lại hỏi kỹ khi thấy một trong các dấu hiệu sau:
- Không có đề cương hay mô tả phạm vi, chỉ ghi "trọn gói kiểm định".
- Không ghi số vị trí thử, số mẫu, chỉ ghi tên phép thử.
- Hứa trước kết quả, kiểu "đảm bảo đủ điều kiện nâng tầng", trước khi kiểm.
- Không nêu tổ chức có năng lực gì, người chủ trì có chứng chỉ hành nghề phù hợp hay không.
- Đề nghị không ghi hợp đồng, hoặc chỉ ghi giấy biên nhận tay.
- Gắn kèm việc kiểm định với việc nhận luôn thi công gia cố, nhấn mạnh phần thi công nhiều hơn phần đánh giá.
Dấu hiệu cuối đáng để ý nhất. Đơn vị vừa kiểm định vừa thi công không sai, nhưng khi kết luận "phải gia cố nhiều" đến từ chính người sẽ làm gia cố, bạn nên cân nhắc mời một kỹ sư độc lập xem lại.
Hợp đồng, thanh toán và chi phí phát sinh
Một hợp đồng kiểm định nhà ở không cần dày, nhưng nên có đủ: mục đích kiểm định, phạm vi và danh mục phép thử, số lượng, thời gian thực hiện và thời gian giao báo cáo, số bản báo cáo, trách nhiệm vá phục hồi, giá trị và các đợt thanh toán. Đề cương kỹ thuật nên là phụ lục đi kèm.
Thanh toán thường chia đợt: tạm ứng khi bắt đầu, phần còn lại khi giao báo cáo. Với quan trắc dài hạn, có thể thanh toán theo chu kỳ đo. Bạn nên giữ một phần đến khi nhận báo cáo có chữ ký, dấu và đã được giải đáp các câu hỏi cơ bản.
Phát sinh hay gặp: phát hiện cần thêm mẫu vì bê tông không đồng đều, cần đào thêm hố vì móng khác dự kiến, cần tháo trần để xem dầm. Thỏa thuận trước rằng mọi phát sinh phải báo bằng văn bản, nêu lý do kỹ thuật và được chủ nhà đồng ý trước khi làm. Như vậy bạn vừa kiểm soát được chi phí, vừa hiểu vì sao cần làm thêm.
Tiết kiệm đúng chỗ mà không làm yếu kết luận
Muốn giảm chi phí kiểm định thì giảm khối lượng không cần thiết, không giảm phép thử phục vụ câu hỏi chính. Những cách tiết kiệm hợp lý:
- Chuẩn bị hồ sơ đầy đủ: bản vẽ, ảnh cũ, nhật ký sửa chữa giúp bớt phần đo vẽ và dò thép.
- Xác định đúng câu hỏi: nếu chỉ cần biết vết nứt ở một phòng có đáng lo không, không cần kiểm cả nhà.
- Dọn sẵn mặt bằng: chuyển đồ, tháo tấm trần ở vị trí cần xem, chuẩn bị thang, đỡ tốn công người kiểm định.
- Phối hợp với hàng xóm cùng dãy khi cùng chịu một tác động, chia chung phần khảo sát nền móng.
- Gộp kiểm định với thời điểm đang sửa chữa: lúc tháo nền, bóc trát là dịp xem móng và thép rẻ nhất.
- Không đặt những phép thử không liên quan chỉ vì nghe nói "càng nhiều càng chắc".
Ngược lại, đừng tiết kiệm bằng cách bỏ khoan lõi khi cần kết luận về nâng tầng, bỏ đào móng khi nghi móng yếu, hay bỏ các chu kỳ quan trắc khi lún chưa rõ đã dừng. Đó là những khoản bớt đi thì kết luận mất giá trị.
Câu nên hỏi trước khi ký hợp đồng kiểm định
Trước khi ký, bạn hỏi đơn vị kiểm định những câu dưới đây. Cách họ trả lời cũng cho biết họ làm việc có bài bản không:
- Với câu hỏi của nhà mình, phép thử nào là cốt lõi, phép nào là bổ sung?
- Nếu bỏ phép thử bổ sung thì kết luận yếu đi ở điểm nào?
- Ai là người chủ trì, có chứng chỉ hành nghề trong lĩnh vực kiểm định xây dựng không?
- Mẫu khoan được thí nghiệm ở đâu, có phiếu kết quả đi kèm báo cáo không?
- Phát sinh, nếu có, sẽ được báo thế nào và tính ra sao?
- Sau khi giao báo cáo, có buổi giải thích kết quả cho chủ nhà không?
Đơn vị trả lời rõ ràng, chịu ghi những điểm quan trọng vào hợp đồng thường là đơn vị bạn có thể làm việc lâu dài, kể cả khi sau này cần lập phương án gia cố.
Câu hỏi thường gặp
Kiểm định nhà ba tầng thường tốn bao nhiêu tiền?
Không có con số chung đáng tin, vì chi phí phụ thuộc mục đích, số phép thử, số mẫu, việc đào móng hay quan trắc. Cách đúng là gửi mô tả nhà và câu hỏi cần trả lời cho hai ba đơn vị, đề nghị báo giá chia theo khoản rồi so cùng phạm vi.
Có nên chọn báo giá rẻ nhất không?
Chỉ nên chọn khi phạm vi của nó đủ trả lời câu hỏi của bạn. Báo giá rẻ thường bớt khoan lõi, bớt đào móng hoặc không tính toán khả năng chịu tải. Nếu kết luận không dùng được, bạn sẽ phải trả thêm một lần nữa.
Chi phí phát sinh trong kiểm định thường do đâu?
Thường do hiện trạng khác dự kiến: bê tông không đồng đều cần thêm mẫu, móng khác bản vẽ cần đào thêm, phải tháo trần hay sàn ốp để tiếp cận dầm. Nên ghi trong hợp đồng rằng phát sinh phải báo trước bằng văn bản và được đồng ý.
Nhiều hộ trong cùng dãy nhà có chia sẻ chi phí kiểm định được không?
Được trong một số trường hợp, ví dụ cả dãy cùng bị ảnh hưởng bởi một công trình bên cạnh, hoặc cùng muốn đánh giá móng chung. Khi đó nên ký một hợp đồng chung có phạm vi từng hộ rõ ràng, mỗi hộ nhận phần báo cáo của mình.
Báo giá có nên tách riêng phần vá lại lỗ khoan không?
Nên. Việc vá phục hồi cần vật liệu phù hợp và làm đúng cách để không thành điểm thấm hay điểm yếu. Ghi rõ ai vá, vá bằng gì, có hoàn thiện bề mặt lại không giúp tránh tranh cãi sau khi kiểm định xong.