VungChac.comVững Chắc
Kết cấu theo loại và tuổi nhà

Chung cư 15 đến 25 năm tuổi: dấu hiệu kết cấu cư dân nên báo ban quản trị

Chung cư bê tông toàn khối đã qua 15 đến 25 năm thường xuống cấp ở tầng hầm, sàn mái, khe lún giữa các khối và ban công. Cư dân nhận ra và báo thế nào.

Two Vietnamese residents seen from behind inspect a water-stained concrete column with spalled corners in a dim basement parking garage, wide shot, flat fluorescent light, grey tones

Chung cư bê tông toàn khối đã ở được 15 đến 25 năm thường bắt đầu lộ dấu hiệu xuống cấp ở bốn chỗ: tầng hầm ẩm và cột bị xe va, sàn mái thấm lâu năm, khe lún giữa các khối nhà, và ban công lô gia ở các tầng cao. Phần lớn những chỗ này thuộc sở hữu chung, nên người phát hiện là cư dân nhưng người xử lý là ban quản trị cùng đơn vị quản lý vận hành.

Bài này đi theo đường cư dân đi lại hằng ngày: từ tầng hầm lên sảnh, cầu thang bộ, hành lang, vào căn hộ, lên mái. Ở mỗi chặng có những dấu hiệu nên để ý, mức lo thường gặp, và cách báo sao cho ban quản trị phải trả lời bằng việc làm. Bài không bàn đến chung cư lắp ghép kiểu tập thể cũ, vốn có cách đọc khác.

Chung cư toàn khối khác nhà tập thể ở đâu

Chung cư xây từ cuối những năm chín mươi trở đi phần lớn là bê tông cốt thép đổ toàn khối tại chỗ: cột, dầm, sàn, vách lõi thang máy liền một khối. Tường bao và tường ngăn giữa các căn hộ thường là tường gạch hoặc tường nhẹ, không chịu lực chính. Lực ngang do gió được gánh chủ yếu bởi lõi thang và các vách cứng.

Nhờ vậy, chung cư toàn khối có độ dư an toàn tốt hơn nhà lắp ghép, và một vết nứt trên tường ngăn căn hộ thường không mang nhiều ý nghĩa kết cấu. Nhưng nó có những điểm yếu riêng. Tầng hầm luôn ẩm và có xe chạy. Sàn mái chịu nắng mưa trực tiếp, chống thấm có tuổi thọ ngắn hơn bê tông nhiều. Các khối nhà cao thấp khác nhau được tách bằng khe lún, và khe lún là nơi hay thấm, hay bị lấp sai. Ban công tầng cao chịu gió, chịu nắng, và hay bị cư dân quây thêm.

Một khác biệt nữa: trong chung cư, cư dân gần như không có quyền và không nên đụng vào kết cấu. Cột, dầm, vách, sàn, mái, tầng hầm đều là phần sở hữu chung hoặc phần kết cấu của toà nhà. Việc của cư dân là nhìn, ghi nhận và báo đúng nơi.

Dấu hiệu theo từng khu vực trong toà nhà

Mức lo dưới đây là mức thường gặp và chỉ để giúp bạn xếp ưu tiên khi báo; đánh giá cuối cùng thuộc về kỹ sư được ban quản trị mời.

Khu vựcDấu hiệu nên để ýMức lo thường gặpGhi chú khi báo
Tầng hầmCột bong góc lộ thép, nước rỉ qua vách, vệt rỉ dưới đáy dầm, sàn đọng nước quanh nămTrung bình đến caoGhi số cột, chụp cả góc rộng và cận cảnh
Sảnh và hành langGạch lát phồng rộp cả dãy, vết nứt chéo trên vách gần lõi thangThấp đến trung bìnhGhi tầng, vị trí so với thang máy
Cầu thang bộChiếu nghỉ nứt ở chỗ gối, bậc nứt ngang, tay vịn lỏngTrung bìnhĐây là lối thoát nạn, cần ưu tiên
Khe lún giữa hai khốiKhe mở rộng, tấm che khe bị bật, hai bên sàn lệch cao độTrung bình đến caoSo với ảnh cũ nếu có
Ban công, lô gia tầng caoNứt ngang ở gốc, mép võng, bê tông mặt dưới bongCaoBáo kèm tầng và trục căn hộ
Sàn mái, tầng kỹ thuậtMặt dưới sàn tầng trên cùng ố, rỉ, bê tông bở; bể nước ròTrung bình, tăng theo thời gianBáo cả hiện tượng thấm ở căn tầng trên cùng

Một số dấu hiệu nằm trong căn hộ nhưng gốc gác ở phần chung: trần nhà tầng trên cùng thấm do mái, vết nứt dọc tường giáp khe lún, sàn lô gia nứt do kết cấu ban công. Khi báo, bạn nên nói rõ dấu hiệu nằm ở đâu và bạn nghĩ nó liên quan tới phần nào, để không bị trả lời rằng đó là "việc riêng của căn hộ".

Tầng hầm: nơi xuống cấp sớm mà ít người để ý

Ẩm thường xuyên. Tầng hầm nằm dưới mực nước ngầm hoặc sát nó, vách và sàn hầm luôn chịu nước từ ngoài vào. Bê tông ẩm lâu năm cộng không khí có khói xe là môi trường làm thép rỉ nhanh hơn các tầng trên.

Cột bị xe va. Góc cột ở lối rẽ, ở chỗ xe quay đầu hay bị va sứt. Vết sứt nhỏ chỉ là thẩm mỹ, nhưng khi lộ thép, nước vào, rỉ trương nở làm bê tông bong tiếp, vết thương lan dần.

Vết nứt có nước rỉ ra. Nước chảy qua vết nứt mang theo vệt trắng hoặc vệt nâu. Vệt trắng thường là muối vôi từ bê tông; vệt nâu là dấu thép bên trong đang rỉ, đáng báo sớm hơn.

Sàn hầm phồng hoặc nứt mạng. Áp lực nước ngầm đẩy ngược lên sàn, hoặc nền dưới sàn bị rỗng. Đây là việc cần kỹ sư xem, không phải chuyện thay gạch.

Đồ chất sát vách. Kho chứa, xe hỏng, đồ cũ dựa sát vách hầm che hết dấu hiệu. Khi đề nghị kiểm tra, nên đề nghị dọn khu vực sát vách trước.

Sàn mái và tầng trên cùng: khi thấm trở thành chuyện kết cấu

Ở chung cư, lớp chống thấm mái thường được làm lại sau mười đến mười lăm năm, tuỳ vật liệu và cách bảo dưỡng; con số này chỉ mang tính tham khảo. Nếu quá thời gian đó mà mái chưa được xử lý, nước bắt đầu đi qua lớp chống thấm, ngấm vào bê tông sàn mái, rồi tìm đến thép. Cư dân tầng trên cùng là người thấy đầu tiên: trần ố vàng, lớp sơn phồng, sau đó là vệt nâu, rồi mảng vữa trần rơi.

Giai đoạn ố vàng là chuyện chống thấm. Giai đoạn có vệt nâu và bê tông bong lộ thép là chuyện kết cấu, vì thép rỉ trương nở phá lớp bê tông bảo vệ và mất dần tiết diện. Sửa ở giai đoạn đầu rẻ và nhanh hơn nhiều lần so với giai đoạn sau.

Ngoài thấm, mái chung cư còn chịu thêm tải mà thiết kế ban đầu không có: bồn nước bổ sung, dàn năng lượng mặt trời đặt trên giá nặng, trạm phát sóng, có khi cả vườn cây trong thùng đất. Khi đề nghị ban quản trị kiểm tra mái, nên hỏi luôn danh sách các thiết bị đã lắp thêm và việc lắp đặt đó có được kỹ sư xem không.

Tình huống giả định: toà nhà khu chung cư phường D

Anh Bình ở tầng mười hai của một toà nhà mười lăm tầng đưa vào sử dụng năm 2004. Cuối tuần đi lấy xe, anh thấy cột số chín ở tầng hầm bong một mảng góc to bằng bàn tay, lộ hai thanh thép đã rỉ đen, chân cột có vệt nước. Cùng tháng, nhóm cư dân bàn tán chuyện căn tầng mười lăm bị dột, và một hộ tầng tám kể ban công nhà mình có vết nứt "từ hồi nào không nhớ".

Ba dấu hiệu ấy nằm ở ba nơi khác nhau, mức độ khác nhau, nhưng có một điểm chung: đều thuộc phần chung hoặc kết cấu của toà nhà, và đều có xu hướng nặng thêm nếu để đó. Thay vì mỗi người nhắn một tin trong nhóm, anh Bình đề nghị gom thành một phản ánh chung: ba vị trí, ảnh rộng và ảnh cận, thời điểm phát hiện, đề nghị ban quản trị mời đơn vị chuyên môn kiểm tra kết cấu, ưu tiên ban công tầng tám và cột hầm số chín.

Cách làm này không cần anh Bình phải biết vết nứt rộng bao nhiêu là nguy hiểm. Nó chỉ cần thông tin đủ rõ để ban quản trị không thể trả lời rằng chưa nhận được, và đủ cụ thể để kỹ sư biết đến đâu trước.

Báo thế nào để ban quản trị phải vào cuộc

Một phản ánh có ảnh, có vị trí, có thời gian và có đề nghị cụ thể thường được xử lý nhanh hơn nhiều lời than phiền trong nhóm chat. Trình tự gợi ý:

  1. Chụp ảnh dấu hiệu ở hai khoảng cách: một ảnh rộng để thấy vị trí, một ảnh cận có vật so kích thước. Ghi ngày giờ.
  2. Xác định vị trí theo cách ai cũng tìm lại được: tầng, số cột hoặc trục căn hộ, hướng so với thang máy.
  3. Nếu dấu hiệu đã có từ trước, tìm ảnh cũ để so; nếu chưa, đánh dấu hai đầu vết nứt bằng bút chì và chụp lại sau vài tuần.
  4. Gửi phản ánh bằng văn bản hoặc qua kênh chính thức của ban quản lý, nêu rõ dấu hiệu, vị trí, từ khi nào, và đề nghị cụ thể như mời đơn vị kiểm tra, rào chắn khu vực.
  5. Lưu lại bản đã gửi và hẹn thời gian hỏi lại. Nếu nhiều hộ cùng thấy, gom thành một phản ánh chung có chữ ký.
  6. Với dấu hiệu nguy hiểm như mảng bê tông rơi, ban công võng rõ, tiếng kêu từ kết cấu: báo ngay cho ban quản lý để rào chắn, đồng thời báo Uỷ ban nhân dân cấp xã nếu có nguy cơ mất an toàn cho người.

Ban quản trị chung cư thường có quỹ bảo trì phần sở hữu chung. Việc kiểm tra định kỳ, kiểm định khi có dấu hiệu bất thường và sửa chữa kết cấu chung thường được lấy từ nguồn này theo quy định. Cư dân có quyền hỏi kế hoạch bảo trì và kết quả các lần kiểm tra.

Những việc trong căn hộ ảnh hưởng tới kết cấu chung

Không chỉ phần chung xuống cấp; nhiều cư dân vô tình gây hại cho kết cấu chung khi cải tạo căn hộ. Những việc dưới đây hay gặp và nên tránh, hoặc phải hỏi ban quản lý và kỹ sư trước:

  • Đục, khoan lỗ lớn qua vách bê tông, dầm, cột để đi ống điều hoà, ống hút mùi.
  • Cắt bớt sàn để làm cầu thang nối hai căn trên dưới.
  • Lát thêm nhiều lớp nền, xây bồn tắm xây, bể cá lớn, kê két sắt nặng giữa ô sàn.
  • Phá tường lô gia để mở rộng phòng, đẩy phần sinh hoạt ra sát mép ban công.
  • Dời khu vệ sinh sang vị trí khác khiến đường ống chạy xuyên qua dầm hoặc làm thấm xuống căn dưới.
  • Treo bồn nước, dàn nóng nặng ra ngoài lan can bằng giá tự chế.

Lỗi hay gặp ở phía người báo: chỉ đăng ảnh lên nhóm cư dân rồi chờ; báo mà không ghi vị trí; báo vết nứt trên tường gạch ngăn căn như thể cả toà nhà sắp đổ, làm loãng những phản ánh thật sự nghiêm trọng. Phân biệt được tường ngăn với vách, cột, dầm là điều giúp phản ánh của bạn có trọng lượng.

Câu hỏi thường gặp

Vết nứt trên tường trong căn hộ chung cư có nguy hiểm không?

Phần lớn tường ngăn trong căn hộ chung cư toàn khối là tường gạch hoặc tường nhẹ không chịu lực chính, vết nứt mảnh thường do co ngót hoặc biến dạng nhỏ của sàn. Vết nứt trên vách bê tông, dầm, cột, hoặc vết nứt chéo mở rộng dần thì nên báo ban quản lý để kỹ sư xem.

Cột tầng hầm bị bong bê tông lộ thép thì ai chịu trách nhiệm sửa?

Cột tầng hầm là kết cấu chung của toà nhà. Việc kiểm tra và sửa chữa thường do ban quản trị tổ chức, dùng quỹ bảo trì phần sở hữu chung theo quy định. Nếu do xe của ai đó va gây hư hỏng, việc bồi thường giải quyết riêng, nhưng sửa chữa kết cấu vẫn phải theo đúng kỹ thuật.

Khe lún giữa hai khối chung cư mở rộng có sao không?

Khe lún được thiết kế để hai khối dịch chuyển độc lập, nên một chút thay đổi là bình thường. Khe mở rộng rõ theo thời gian, sàn hai bên lệch cao độ, hoặc vết nứt lan ra từ khe vào các phòng thì cần báo để kỹ sư đánh giá xem có lún lệch bất thường không.

Chung cư bao nhiêu năm thì phải kiểm định?

Pháp luật về nhà ở và xây dựng có quy định về kiểm định nhà chung cư khi hết thời hạn sử dụng theo thiết kế, khi có dấu hiệu nguy hiểm, hoặc theo yêu cầu quản lý. Không có một con số chung cho mọi toà nhà. Cư dân có thể đề nghị ban quản trị cho kiểm tra khi thấy dấu hiệu bất thường.

Ban công căn hộ tầng cao bị nứt ở gốc có nên tiếp tục dùng không?

Nứt ngang ở chỗ ban công gặp nhà là dấu hiệu thường được coi là đáng lo, vì ban công chỉ được giữ ở một đầu. Nên hạn chế ra ban công, dọn bớt đồ nặng, báo ngay cho ban quản lý để mời kỹ sư xem và quyết định có cần rào chắn hay không.

Cư dân có được tự thuê kỹ sư kiểm tra phần chung của chung cư không?

Cư dân có thể mời kỹ sư xem để có ý kiến tham khảo cho căn hộ của mình hoặc để làm căn cứ đề nghị. Tuy nhiên, việc kiểm định chính thức và sửa chữa phần chung cần ban quản trị tổ chức. Ý kiến của kỹ sư riêng là cơ sở tốt để phản ánh có trọng lượng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138