VungChac.comVững Chắc
Kỹ sư kết cấu và kiểm định nhà

Khảo sát hiện trạng kết cấu nhà ở: kỹ sư làm gì trong buổi đầu tới nhà

Buổi khảo sát hiện trạng đầu tiên kỹ sư kết cấu đi theo trình tự nào, dùng dụng cụ gì, hỏi chủ nhà những gì và thường kết luận theo ba hướng nào.

A Vietnamese structural engineer in a hard hat crouching beside a concrete column at the ground floor of an old townhouse, holding a small rebound hammer, side view, cool daylight

Buổi khảo sát hiện trạng đầu tiên là để kỹ sư nhìn toàn bộ ngôi nhà, nghe lịch sử của nó và quyết định có cần đo đạc, thử nghiệm sâu hơn hay không. Buổi này thường kéo dài từ một đến vài giờ tuỳ diện tích, chủ yếu là quan sát bằng mắt, đo bằng dụng cụ cầm tay và hỏi chuyện. Ít khi có khoan cắt hay lấy mẫu ngay từ lần đầu.

Hiểu trước kỹ sư sẽ làm gì giúp bạn chuẩn bị đúng thứ, trả lời đúng câu hỏi và biết đòi hỏi gì ở kết quả. Phần dưới đi theo trình tự một buổi khảo sát thường gặp, kèm những thứ chủ nhà nên chuẩn bị và câu nên hỏi trước khi kỹ sư ra về.

Buổi khảo sát đầu tiên nhằm trả lời câu hỏi gì

Kỹ sư tới nhà với ba câu hỏi trong đầu. Thứ nhất, ngôi nhà này được làm bằng hệ kết cấu nào: tường gạch chịu lực, khung bê tông cốt thép, khung thép, hay pha trộn sau nhiều lần sửa. Thứ hai, những dấu hiệu chủ nhà lo ngại có liên quan đến nhau không, và gốc của chúng nằm ở đâu. Thứ ba, tình trạng này đang đứng yên hay đang tiến triển.

Câu trả lời của buổi đầu hiếm khi là con số chính xác. Nó thường là một nhận định có điều kiện: vết nứt này nhiều khả năng do lún lệch phía sau, cần đo nghiêng và theo dõi để xác nhận; hoặc sàn này có dấu hiệu thép bị ăn mòn, cần kiểm tra lớp bê tông bảo vệ ở vài điểm. Đó là kết quả bình thường, không phải kỹ sư nói chung chung.

Với những nhà có dấu hiệu nguy hiểm, buổi đầu còn có thêm một việc: xác định khu vực nào cần ngừng sử dụng hoặc cần chống đỡ tạm ngay, trước khi tính đến chuyện đo đạc kỹ.

Trình tự kỹ sư thường đi trong nhà

Mỗi người có thói quen riêng, nhưng phần lớn buổi khảo sát đi theo thứ tự gần giống nhau:

  1. Nghe chủ nhà kể: phát hiện dấu hiệu từ khi nào, có thay đổi gì không, nhà đã sửa những lần nào.
  2. Đi một vòng bên ngoài: nhìn mặt tiền, độ thẳng của tường, chân nhà, rãnh thoát nước, cây lớn, công trình xung quanh.
  3. Xem tầng trệt: nền có sụt không, chân tường có ẩm, nứt ngang không, cột tầng trệt có vết gì.
  4. Đi lần lượt từng tầng lên trên: nhìn mặt dưới sàn và dầm, các góc cửa, chỗ tiếp giáp tường với cột.
  5. Lên mái hoặc sân thượng: lớp chống thấm, chỗ đọng nước, đỉnh tường, đầu cột, phần xây thêm.
  6. Quay lại những vị trí đáng chú ý để đo: độ rộng vết nứt, độ nghiêng, độ võng ước lượng, gõ nghe tiếng bê tông.
  7. Trao đổi sơ bộ với chủ nhà về nhận định ban đầu và đề xuất bước tiếp theo.

Bạn nên đi cùng kỹ sư suốt vòng này. Có nhiều chi tiết chỉ chủ nhà mới biết, như chỗ nào từng bị thấm, bức tường nào xây sau, hay sàn nào từng chất đồ nặng nhiều năm.

Dụng cụ kỹ sư thường mang và mỗi thứ để làm gì

Buổi khảo sát đầu dùng dụng cụ đơn giản. Biết chúng để làm gì giúp bạn hiểu kỹ sư đang kiểm cái gì khi đứng lâu ở một chỗ:

Dụng cụDùng đểChủ nhà sẽ thấy
Thước đo vết nứt, kính lúp có vạchĐo độ rộng vết nứtKỹ sư áp sát mặt tường, ghi số theo từng vị trí
Dây dọi, thước thuỷ, máy đo nghiêng cầm tayĐo độ nghiêng tường, cột, độ dốc sànThả dây từ trên xuống, đọc khoảng lệch ở chân
Búa nhỏ, thanh gõGõ nghe tiếng rỗng ở lớp trát, bê tông bong táchTiếng đục khác tiếng chắc ở vùng bị bong
Súng bật nẩyƯớc lượng sơ bộ cường độ bề mặt bê tôngMột thiết bị bấm vào mặt cột, dầm nhiều lần
Máy dò thépTìm vị trí thanh thép, ước lớp bê tông bảo vệRê thiết bị trên mặt bê tông, đánh dấu bằng phấn
Máy đo độ ẩmXem mức ẩm ở chân tường, trần thấmÁp đầu đo lên tường, đọc số
Máy ảnh, thước dâyGhi hình và kích thước để vẽ sơ đồChụp nhiều ảnh có thước đặt cạnh

Nếu kỹ sư đề nghị khoan lấy mẫu, đục kiểm tra thép hay đo lún bằng máy chuyên dụng thì đó thường là bước kiểm định sau, có hợp đồng và phạm vi riêng, không làm tuỳ hứng trong buổi đầu.

Chủ nhà chuẩn bị gì để buổi khảo sát có ích

Kỹ sư làm được nhiều hơn hẳn khi có sẵn thông tin. Trước buổi hẹn, bạn gom những thứ sau vào một chỗ:

  • Bản vẽ xin phép, bản vẽ thiết kế hoặc hoàn công nếu còn, kể cả bản photo mờ.
  • Ảnh cũ của ngôi nhà, nhất là ảnh có chụp tường, trần ở những năm trước, để so vết nứt có từ bao giờ.
  • Danh sách các lần sửa chữa: năm nào, làm gì, ai làm, có đụng tới tường, cột, sàn không.
  • Ghi chép ngày phát hiện từng dấu hiệu, ảnh chụp theo thời gian nếu bạn đã theo dõi.
  • Thông tin công trình xung quanh: nhà bên đào móng, ép cọc khi nào, đường trước nhà có làm lại không.
  • Dọn lối đi tới các góc cần xem, chuyển bớt tủ kệ che vết nứt, chuẩn bị thang lên mái và đèn pin.
  • Một người trong nhà nắm rõ lịch sử có mặt suốt buổi.

Đừng trám, sơn hay dán giấy che vết nứt trước buổi hẹn cho đẹp. Vết nứt nguyên trạng là thứ kỹ sư cần đọc, kể cả bụi vữa rơi dưới chân tường.

Những câu kỹ sư sẽ hỏi và vì sao họ hỏi

Bạn có thể nghĩ trước câu trả lời cho các câu hỏi này. Mỗi câu đều có lý do kỹ thuật phía sau:

  • Nhà xây năm nào, xây một lần hay nhiều đợt: nhà xây nhiều đợt hay có chỗ nối yếu giữa phần cũ và phần mới.
  • Móng làm loại gì, có ép cọc không: quyết định cách đọc các dấu hiệu lún.
  • Có từng nâng tầng, đổ thêm sàn, xây thêm tường trên sàn không: tải tăng thêm là nguyên nhân hay gặp của dầm sàn võng.
  • Vết nứt có từ bao giờ, có to ra không: phân biệt quá trình đã dừng với quá trình đang diễn ra.
  • Có thấm dột lâu năm ở đâu không: nước là nguyên nhân chính làm thép rỉ, bê tông bong.
  • Nhà có bị ngập, có cháy, có xe tải nặng đi sát không: những tác động bên ngoài dễ bị quên.
  • Bạn định làm gì với ngôi nhà: ở tiếp, cải tạo, nâng tầng hay bán, vì mục đích quyết định mức độ đánh giá cần thiết.

Trả lời thật, kể cả khi bạn từng tự ý sửa không xin phép. Kỹ sư cần biết để đánh giá đúng, giấu đi chỉ làm kết luận lệch.

Sau buổi đầu: ba hướng kết luận thường gặp

Hướng một: không có vấn đề kết cấu đáng kể. Các vết nứt là bề mặt, xử lý trám và chống thấm theo cách thông thường, theo dõi định kỳ. Kỹ sư thường dặn thêm vài điểm cần để ý.

Hướng hai: có dấu hiệu cần xác nhận. Kỹ sư đề nghị theo dõi bằng mốc trong một khoảng thời gian, hoặc làm một số phép đo, thử nghiệm cụ thể. Đây là lúc bàn tới kiểm định có phạm vi rõ ràng.

Hướng ba: có bộ phận đang yếu cần xử lý. Kỹ sư chỉ ra khu vực cần hạn chế sử dụng, có thể đề nghị chống đỡ tạm, và hẹn lập phương án gia cố sau khi có số liệu đủ.

Dù hướng nào, hãy xin kết luận bằng văn bản. Một trang ghi nhận định, vị trí kiểm tra, ảnh và đề xuất là đủ cho buổi đầu. Văn bản này có ích khi làm việc với nhà thầu, hàng xóm hoặc khi bán nhà sau này.

Câu nên hỏi kỹ sư trước khi họ ra về

Buổi khảo sát kết thúc nhanh hơn bạn nghĩ. Chuẩn bị sẵn những câu này để không phải gọi lại hỏi:

  • Theo anh chị, dấu hiệu nào đáng lo nhất trong nhà và vì sao?
  • Khu vực nào trong nhà nên hạn chế dùng hoặc không chất thêm đồ từ hôm nay?
  • Nhà cần theo dõi thêm không, theo dõi những điểm nào, bao lâu một lần?
  • Nếu cần kiểm định, phạm vi gồm những phép thử nào, phép nào bắt buộc, phép nào tuỳ chọn?
  • Dấu hiệu nào xuất hiện thêm thì cần gọi lại ngay?
  • Anh chị có gửi kết luận bằng văn bản không, bao lâu thì nhận được?

Ghi âm hoặc ghi chép câu trả lời ngay tại chỗ, có xin phép kỹ sư trước. Lời dặn miệng rất dễ nhớ lệch sau vài tuần, nhất là các con số về khoảng cách theo dõi, khu vực hạn chế dùng và mốc thời gian gọi lại. Nếu trong nhà có nhiều người cùng quyết định, nên mời người đó nghe trực tiếp thay vì kể lại.

Tình huống giả định: căn tập thể cô Lan và bức tường không ai dám đụng

Cô Lan mua lại một căn hộ tầng ba trong khu tập thể cũ ở phường C, định đập bức tường giữa phòng khách và bếp cho thoáng. Thợ nói tường mỏng, chắc không chịu lực. Cô vẫn mời kỹ sư tới khảo sát trước. Trong buổi đầu, kỹ sư xem hướng các tấm sàn ở trần, đi xuống tầng hai và tầng một nhìn đúng vị trí bức tường đó, rồi lên tầng bốn xem phía trên.

Kết quả: khu nhà xây theo kiểu tường gạch chịu lực, các tấm sàn gác lên chính bức tường cô định đập, và căn tầng dưới cũng có bức tường y hệt ở cùng vị trí. Kỹ sư kết luận đây là tường chịu lực, không nên đục bỏ, và nếu cô muốn mở rộng thì phải có phương án kết cấu riêng, có ý kiến của ban quản lý và các hộ liên quan.

Buổi khảo sát không đo đạc gì phức tạp, nhưng giúp cô Lan tránh một việc có thể ảnh hưởng tới cả cột nhà nhiều tầng. Điểm đáng học là cô hỏi trước khi đục, và cô cho kỹ sư xem cả các tầng trên, dưới chứ không chỉ căn của mình.

Câu hỏi thường gặp

Buổi khảo sát hiện trạng đầu tiên kéo dài bao lâu?

Với nhà phố hai ba tầng, buổi đầu thường mất từ một đến ba giờ, tuỳ số dấu hiệu cần xem và việc có lên được mái hay không. Nhà có nhiều phần cơi nới, nhiều lần sửa chữa thì lâu hơn vì kỹ sư phải lần ra phần nào làm trước, phần nào làm sau.

Khảo sát hiện trạng khác kiểm định chất lượng ở điểm nào?

Khảo sát là quan sát, đo đạc đơn giản và nhận định ban đầu. Kiểm định là bước sâu hơn, có phạm vi và phép thử cụ thể như lấy mẫu bê tông, đo thép, đo lún, kết thúc bằng báo cáo đánh giá có kết luận về khả năng chịu lực.

Có cần dọn trống nhà trước khi kỹ sư tới không?

Không cần dọn trống, nhưng nên dọn lối đi và chuyển bớt đồ che các vết nứt, chân tường, mặt dưới sàn. Chuẩn bị thang lên mái, đèn pin và chìa khoá các phòng để kỹ sư không phải bỏ sót khu vực nào.

Nhà không còn bản vẽ thì kỹ sư khảo sát được không?

Được. Kỹ sư sẽ đo và vẽ lại sơ đồ kết cấu hiện trạng, xác định vị trí cột, dầm, hướng sàn bằng quan sát và máy dò thép. Việc này tốn thêm thời gian, nên nếu có bất kỳ bản vẽ hay ảnh thi công cũ nào, bạn cứ đưa ra.

Kỹ sư nói phải theo dõi thêm thì có phải nhà đang nguy hiểm?

Không hẳn. Đề nghị theo dõi thường có nghĩa là chưa đủ dữ liệu để kết luận vết nứt hay độ nghiêng đã dừng hay còn tiếp diễn. Bạn làm đúng lịch đo kỹ sư dặn, và gọi lại ngay nếu thấy thay đổi nhanh trước kỳ hẹn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138