VungChac.comVững Chắc
Kết cấu theo loại và tuổi nhà

Nhà ống 3 đến 5 tầng xây trước 2005: những chỗ kết cấu hay yếu và cách nhận ra

Nhà phố ống xây giai đoạn trước 2005 hay yếu ở móng, cột nhỏ, ban công đua, cầu thang và khe giáp nhà bên. Cách nhận ra từng chỗ và khi nào cần kỹ sư.

A middle-aged Vietnamese woman seen from behind looks up at a narrow four-storey concrete townhouse with cantilevered balconies on a busy street, overcast afternoon, grey and amber tones

Nhà ống ba đến năm tầng xây trước khoảng năm 2005 thường yếu ở năm chỗ: móng tính cho số tầng ít hơn hiện tại, cột tiết diện nhỏ, ban công đua xa, cầu thang và sàn quanh lỗ cầu thang, và phần giáp với nhà bên. Không phải căn nào cũng có đủ năm vấn đề, nhưng đây là những chỗ kỹ sư thường nhìn trước khi đi xem một căn nhà phố cũ.

Nguyên nhân phần lớn đến từ cách xây thời đó: nhiều nhà xây theo kinh nghiệm thợ, không có hồ sơ kết cấu, xây dần từng tầng theo khả năng tài chính, và về sau được cơi nới thêm. Phần dưới giải thích từng chỗ yếu, dấu hiệu bạn tự nhìn được, và cách sắp xếp thông tin để buổi gặp kỹ sư không bị lan man.

Vì sao nhà phố giai đoạn này hay có điểm yếu chung

Những năm chín mươi đến đầu hai nghìn là thời nhà phố mọc nhanh ở các đô thị. Mặt tiền ba bốn mét, sâu mười lăm đến hai mươi mét, khung bê tông cốt thép đổ tại chỗ, tường gạch chèn. Phần lớn chủ nhà thuê thợ quen, bản vẽ chỉ có mặt bằng để xin phép, còn phần kết cấu thì thợ cả quyết theo kinh nghiệm. Nhiều căn đổ móng cho hai ba tầng, vài năm sau có tiền thì xây thêm tầng thứ tư, thứ năm, rồi lợp tum, làm sân thượng có bồn nước lớn.

Bê tông thời đó thường trộn tay tại chỗ, đầm bằng que, bảo dưỡng không đều. Thép nhiều khi dùng loại nhỏ hơn mức cần, lớp bê tông bảo vệ thép mỏng. Những điều này không làm nhà sập trong một sớm một chiều, nhưng sau hai mươi đến ba mươi năm, cộng thêm thấm nước và cơi nới, chúng bắt đầu lộ ra thành vết nứt, bong lớp bê tông và võng sàn.

Điểm đặc biệt của nhà ống là hai bên đều có nhà khác sát vách. Nhà bạn không đứng một mình: móng hai nhà nằm cạnh nhau, có khi chung tường, và mỗi lần nhà bên đập đi xây lại, đào móng, ép cọc, căn nhà của bạn cũng chịu phần ảnh hưởng. Đọc kết cấu nhà ống vì vậy luôn phải tính cả hai người hàng xóm.

Năm chỗ yếu điển hình và dấu hiệu tự nhìn được

Móng tính cho ít tầng hơn hiện tại. Dấu hiệu: nền tầng trệt có vết nứt dài theo chiều dọc nhà, cửa tầng trệt bắt đầu kẹt sau khi xây thêm tầng, vết nứt chéo ở tường tầng một và tầng hai cùng nghiêng về một phía. Hỏi người bán hoặc hàng xóm xem nhà có xây thêm tầng sau này không.

Cột tiết diện nhỏ. Nhiều nhà phố cũ có cột chỉ bằng chiều dày tường hai mươi phân, chạy suốt năm tầng. Dấu hiệu đáng để ý: vết nứt ngang quanh chân cột hoặc đầu cột, lớp vữa trát cột bong từng mảng, có vệt rỉ nâu chạy dọc cột.

Ban công đua xa. Ban công đưa ra một mét hoặc hơn, nhiều nhà còn quây kín thành phòng. Dấu hiệu: vết nứt ngang ở mặt trên sàn ngay chỗ ban công gặp tường nhà, mép ban công võng xuống nhìn từ đường, mặt dưới ban công bong bê tông lộ thép.

Cầu thang và sàn quanh lỗ cầu thang. Lỗ cầu thang cắt sàn thành một ô hở, dầm quanh lỗ phải đỡ thêm. Dấu hiệu: cầu thang rung khi bước, vết nứt chạy từ góc lỗ cầu thang ra giữa sàn, chiếu nghỉ võng.

Phần giáp nhà bên. Dấu hiệu: vết nứt dọc suốt chiều cao ở chỗ tường nhà bạn gặp tường nhà bên, khe hở mở rộng ở tầng trên, mái hai nhà đè lên nhau, nước mưa chảy vào khe giữa hai nhà.

Đọc tình trạng theo từng tầng

Nhà ống nhiều tầng có thể đọc từ dưới lên. Mỗi tầng thường kể một phần câu chuyện khác nhau:

TầngNên nhìn gìDấu hiệu thường đáng loGợi ý ý nghĩa
Tầng trệtNền, chân cột, cửa chính, tường giáp nhà bênNền nứt dài, cột nứt ngang ở chân, cửa kẹt mớiCó thể liên quan đến móng, lún, ẩm
Tầng giữaMặt dưới sàn, dầm giữa nhịp, quanh cầu thangSàn võng thấy bằng mắt, dầm nứt đứng giữa nhịpCó thể quá tải, thép yếu hoặc rỉ
Ban công các tầngChỗ ban công gặp tường, mép ngoài, mặt dướiNứt ngang ở gốc, mép võng, bong lộ thépBan công có thể đang mất khả năng đỡ
Tầng trên cùngSàn mái, chân bồn nước, tường tumMặt dưới sàn mái loang ố, rỉ, bê tông bởThấm lâu năm làm thép rỉ, sàn yếu
Sân thượngBồn nước, chậu cây, phòng cơi nớiTải nặng đặt giữa ô sàn, không trên dầmTải dồn vào chỗ sàn không được tính

Nếu dấu hiệu tập trung ở tầng trệt, câu chuyện thường bắt đầu từ móng. Nếu tập trung ở tầng trên cùng, thường là thấm và tải trên mái. Nếu rải rác mọi tầng ở cùng một phía nhà, nên nghĩ đến lún lệch hoặc ảnh hưởng của nhà bên phía đó. Đây là cách nhóm thông tin để trao đổi, không thay cho đánh giá của kỹ sư.

Tình huống giả định: căn nhà phố anh Tâm định mua

Anh Tâm xem một căn nhà phố bốn tầng ở phường C, mặt tiền bốn mét, xây năm 2001. Người bán nói nhà "chắc lắm, mấy chục năm không sao". Đi một vòng, anh thấy tầng trệt sạch đẹp vì vừa sơn lại. Tầng hai có một vết nứt chéo mảnh trên tường giáp nhà bên trái. Ban công tầng ba được quây kính làm phòng làm việc, sàn lát gạch mới. Sân thượng có hai bồn nước lớn đặt giữa sàn và một phòng tôn cơi nới.

Những gì anh Tâm nên ghi: nhà có xây thêm tầng không, năm nào; tầng trệt vừa sơn, liệu có vết nứt nào bị che đi; vết nứt tầng hai nghiêng về phía nào, nhà bên trái có xây mới gần đây không; ban công quây kính đã thêm bao nhiêu tải; bồn nước và phòng tôn đặt trên dầm hay giữa ô sàn. Anh cũng nên hỏi xin ảnh cũ trước khi sơn lại, nếu có.

Với những điểm ấy, anh Tâm không cần tự kết luận nhà tốt hay xấu. Việc của anh là gom đủ dữ kiện, rồi mời kỹ sư kết cấu đi cùng một buổi trước khi đặt cọc. Một căn nhà phố cũ có vài điểm yếu vẫn có thể là căn đáng mua nếu biết trước và tính được chi phí xử lý; điều đáng sợ là không biết.

Những dấu hiệu thường không đáng lo ở nhà ống cũ

Vết nứt thẳng đứng mảnh giữa tường gạch và cột. Gạch và bê tông co giãn khác nhau, nên đường tiếp giáp giữa tường chèn và cột hay nứt thành một đường thẳng mảnh từ sàn lên trần. Nếu vết nứt đều, không mở rộng, không kèm nứt chéo xung quanh, đây thường là chuyện vật liệu, không phải kết cấu.

Rạn chân chim trên tường hướng tây. Tường hứng nắng chiều co giãn mạnh mỗi ngày, lớp vữa trát rạn thành mạng lưới nhỏ. Nó làm tường dễ thấm hơn chứ thường không làm nhà yếu đi.

Vết nứt ngang mảnh ở chỗ tường gặp đáy dầm. Xây tường chèn sát đáy dầm mà không chèn kỹ, vữa co lại để lộ một đường hở mảnh. Nếu đường này không lan xuống tường, không kèm dầm võng, thường chỉ cần xử lý khi hoàn thiện.

Khe đều giữa hai nhà sát vách. Hai nhà là hai công trình riêng, có khe ở giữa là bình thường. Điều cần để ý là khe có đổi bề rộng theo thời gian hay không.

Phân biệt nhanh trước khi lo

Ba câu hỏi giúp bạn tách dấu hiệu thường không đáng lo ra khỏi dấu hiệu đáng lo: vết nứt có thẳng, đều và đứng yên không; nó nằm ở lớp vữa hay xuyên qua kết cấu; quanh nó có dấu hiệu khác như cửa kẹt, sàn võng, nứt chéo không. Nếu ba câu đều nghiêng về phía yên ổn, bạn ghi lại, chụp ảnh và theo dõi khi có dịp. Nếu chỉ một câu nghiêng về phía đáng lo, hãy coi đó là việc cho kỹ sư.

Nhắc lại cho chắc: "thường không đáng lo" là cách nói về số đông trường hợp. Một vết nứt thẳng đứng ở cột có thể vô hại ở căn này nhưng lại là dấu hiệu thép rỉ trương nở ở căn khác, nếu đi kèm vệt nâu và bê tông phồng lên. Bởi vậy người viết luôn khuyên ghi ngày, chụp ảnh có vật so sánh kích thước như đồng xu đặt cạnh, để khi kỹ sư đến, bạn có lịch sử của vết nứt chứ không chỉ một tấm ảnh hôm nay.

Câu hỏi nên mang theo khi mời kỹ sư xem nhà phố cũ

Mỗi câu dưới đây gắn với một điểm yếu ở trên. Ghi sẵn ra giấy, đưa cho kỹ sư cùng ảnh chụp:

  • Với cột và móng hiện tại, nhà đang chịu được mấy tầng, và có còn dư để thêm gì không?
  • Ban công đã quây thành phòng có đang quá tải không, có cần bỏ bớt phần nào không?
  • Vết nứt ở tường giáp nhà bên do nhà mình lún hay do nhà bên tác động?
  • Sàn mái có dấu hiệu thép rỉ bên trong không, có cần đục kiểm tra không?
  • Bồn nước và phòng cơi nới trên sân thượng nên dời về đâu cho hợp kết cấu?
  • Nếu chỉ làm được một việc trong năm nay, việc nào nên làm trước?

Câu cuối thường hữu ích nhất. Kỹ sư nhìn được thứ tự ưu tiên mà chủ nhà không thấy: có khi ban công cần xử lý trước cả vết nứt to nhất trong nhà, vì ban công là chỗ rơi xuống đường.

Lỗi hay gặp khi đánh giá nhà phố cũ

Những lỗi dưới đây gặp ở cả người mua nhà lẫn người đã ở lâu năm:

  • Tin vào lớp sơn mới. Nhà vừa sơn lại trước khi bán che đi gần hết vết nứt. Nhìn kỹ chỗ sơn dày bất thường, chỗ trát vá, chỗ có đường nứt mờ hiện lại.
  • Chỉ nhìn nhà mình. Bỏ qua nhà hai bên: bên nào mới xây, bên nào đang nghiêng, bên nào có tầng hầm. Nhà bên ảnh hưởng tới móng nhà bạn nhiều hơn bạn nghĩ.
  • Coi ban công là chuyện nhỏ. Ban công nứt ở gốc là bộ phận có thể rơi mà không báo trước nhiều. Ưu tiên của nó cao hơn vẻ ngoài của nó.
  • Tự đặt thêm tải trên sân thượng. Thêm bồn nước, bể cá, vườn đất trồng cây mà không hỏi sàn chịu được bao nhiêu.
  • Sửa từng vết nứt riêng lẻ. Mỗi năm trát một vết mà không ai nhìn ra chúng cùng một nguyên nhân là lún lệch.

Nếu bạn đang ở trong một căn nhà phố cũ và thấy cột tầng trệt nứt ngang, sàn võng xuống nhìn được bằng mắt, hoặc nghe tiếng kêu lạ từ kết cấu, đừng chờ đến lúc tiện. Đưa người ra khỏi khu vực đó, mời kỹ sư kết cấu đến sớm, và để người có chuyên môn quyết định có cần chống đỡ tạm hay không.

Câu hỏi thường gặp

Nhà phố bốn tầng có cột hai mươi phân có an toàn không?

Không thể trả lời chỉ bằng kích thước cột. Còn phụ thuộc thép trong cột, chất lượng bê tông, nhịp dầm, tải các tầng và móng. Nhiều căn cột nhỏ vẫn đứng ổn, nhiều căn đã có dấu hiệu quá tải. Kỹ sư cần xem hiện trạng, có khi kiểm tra thép và cường độ bê tông, rồi mới kết luận.

Ban công quây kính thành phòng có làm yếu nhà không?

Quây kính thêm khung, kính, đồ đạc và người ở, tải trên ban công tăng lên so với lúc thiết kế. Ban công là kết cấu đua ra chỉ được giữ ở một đầu nên nhạy với tải. Nên để kỹ sư xem nếu thấy nứt ở gốc ban công hoặc mép võng xuống.

Làm sao biết nhà phố cũ đã được xây thêm tầng sau này?

Hỏi chủ cũ, hàng xóm lâu năm, xem giấy phép xây dựng và hồ sơ hoàn công nếu có. Nhìn từ ngoài, tầng xây sau thường có màu gạch, kiểu cửa, kiểu lan can khác các tầng dưới, đường mạch ngừng giữa hai đợt đổ cột đôi khi thấy rõ.

Vết nứt dọc giữa nhà mình và nhà bên có đáng lo không?

Một khe thẳng đứng đều từ dưới lên trên, không mở rộng thêm, thường là khe giữa hai công trình. Khe mở rộng dần ở tầng trên hoặc ở một đầu, kèm vết nứt chéo trong nhà, thường cho thấy một trong hai nhà đang lún hoặc nghiêng. Trường hợp sau cần kỹ sư xem và ghi nhận hiện trạng.

Nhà phố cũ không có bản vẽ kết cấu thì kỹ sư đánh giá bằng cách nào?

Kỹ sư khảo sát hiện trạng: đo kích thước cột dầm sàn, dò thép bằng thiết bị chuyên dụng, có khi khoan lấy mẫu bê tông, kiểm tra độ nghiêng và lún, rồi tính lại khả năng chịu lực. Nhiều nhà phố cũ được đánh giá theo cách này vì hồ sơ gốc không còn.

Có nên mua nhà phố cũ có vết nứt không?

Có vết nứt chưa phải lý do để bỏ. Điều quan trọng là biết nguyên nhân, mức độ, chi phí xử lý và còn đang phát triển hay không. Mời kỹ sư khảo sát trước khi đặt cọc giúp bạn mặc cả trên cơ sở có thật, hoặc dừng lại kịp lúc.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138