VungChac.comVững Chắc
Đọc vết nứt tường

Nứt chân tường sát nền nhà: tách bạch ẩm lên, nền sụt và móng lún

Chân tường nứt, vữa bở, khe hở với nền: phần lớn do ẩm và nền sụt, một phần là dấu hiệu móng. Cách tách ba nguyên nhân và lúc nào phải gọi kỹ sư.

An older Vietnamese man crouches, back to the camera, beside the base of a damp whitewashed wall with flaking plaster near a tiled floor, low angle, muted green tones

Vết nứt ở chân tường, sát mặt nền, thường do một trong ba nguyên nhân: hơi ẩm từ đất ngấm lên làm vữa mủn và nứt, nền nhà bên dưới sụt nên tách khỏi chân tường, hoặc móng dưới bức tường lún. Hai nguyên nhân đầu phổ biến hơn nhiều và thường không nguy hiểm tức thời; nguyên nhân thứ ba ít gặp hơn nhưng là thứ phải tìm ra sớm.

Phân biệt dựa vào những gì đi kèm: ẩm thì có vệt nước, muối trắng, sơn phồng; nền sụt thì gạch nền kêu rỗng, khe giữa nền và tường mở ra; móng lún thì tường nghiêng, nứt leo từ chân lên cao, cửa kẹt. Bài này đi qua từng nhóm, cách kiểm ống nước ngầm rò và những việc không nên làm với chân tường đang yếu.

Chân tường là chỗ ba bộ phận gặp nhau

Ngay sát mặt nền là nơi bức tường ngồi lên dầm giằng móng hoặc lên khối móng gạch, và cũng là nơi lớp nền nhà (đất đắp, lớp bê tông lót, gạch lát) chạm vào tường. Ba bộ phận này được làm vào ba thời điểm khác nhau, đứng trên ba thứ khác nhau: móng đứng trên đất nguyên, nền đứng trên đất đắp, tường đứng trên móng. Khi một trong ba thứ dịch chuyển, chân tường là nơi lộ ra trước.

Chân tường cũng là chỗ gần đất nhất, nên gánh mọi chuyện về nước: nước mưa bắn vào, nước rửa sàn đọng, hơi ẩm từ đất ngấm lên theo mao dẫn. Nhà cũ không có lớp ngăn ẩm ở chân tường, hoặc lớp ấy đã hỏng, hay có một dải tường cao chừng nửa mét lúc nào cũng ẩm, vữa mủn dần.

Vì có nhiều nguồn chồng lên nhau như vậy, đừng vội đặt tên cho vết nứt chân tường khi mới nhìn một chỗ. Hãy đi một vòng quanh nhà, cả trong lẫn ngoài, và ghi lại chỗ nào nứt, chỗ nào ẩm, chỗ nào nền kêu rỗng trước khi kết luận. Một bản phác sơ đồ nhà bằng tay, đánh dấu từng chỗ, thường giúp thấy ngay các dấu hiệu dồn về một góc hay rải đều khắp nhà.

Bốn kiểu nứt chân tường hay gặp

Mức lo trong bảng là mức thường gặp; trường hợp cụ thể có thể nặng hoặc nhẹ hơn tuỳ loại nhà và nền đất.

Kiểu nứt và dấu hiệuNguyên nhân thường gặpMức lo (thường)Việc nên làm
Vữa bở, nứt lăn tăn, có muối trắng, dải ẩm cao đều quanh nhàẨm mao dẫn từ đất, muối kết tinhThấp với kết cấu, cao với độ bền lâu dàiTìm và chặn nguồn ẩm, nhờ thợ chống thấm chân tường
Khe hở giữa mặt nền và chân tường, gạch nền gần tường kêu rỗngNền đất đắp bên dưới lún hoặc bị rửa trôiTrung bìnhKiểm ống nước ngầm, rãnh thoát nước; theo dõi khe
Nứt bậc thang theo mạch gạch, bắt đầu từ chân tường leo lênMóng dưới đoạn tường đó lúnCaoMời kỹ sư; ghi hiện trạng và theo dõi
Nứt ngang chân tường, tường nghiêng ra ngoài thấy đượcMóng xoay, nền một bên bị đào hoặc xóiRất caoTránh xa phía tường có thể đổ, gọi kỹ sư ngay

Hai kiểu đầu chiếm phần lớn số nhà có chân tường nứt. Nhưng chúng có thể là bước đầu của kiểu thứ ba: nước rò lâu ngày dưới nền làm yếu đất dưới móng, rồi móng mới lún. Đó là lý do việc tìm nguồn nước không nên để sau.

Nhận ra chân tường hỏng vì ẩm

Dải ẩm có mép trên khá đều. Hơi ẩm ngấm từ đất lên theo mao dẫn thường dừng ở một độ cao gần như nhau quanh nhà, từ vài gang tay đến hơn nửa mét. Trên dải ấy tường khô, dưới dải ấy tường sẫm màu, mốc, bong sơn.

Muối trắng kết thành bột hoặc sợi. Nước mang muối từ đất và từ vữa lên, bay hơi ở bề mặt để lại muối. Muối kết tinh trong lỗ rỗng của vữa làm vữa bở ra từ bên trong, nên lớp trát nứt lăn tăn rồi rơi thành bột.

Nặng hơn vào mùa mưa và mùa nồm. Nứt do ẩm biến đổi theo thời tiết, khác với nứt do lún thường cứ một chiều to thêm.

Có ở cả tường trong lẫn tường ngoài, nhất là tường giáp nhà vệ sinh, bếp, bồn hoa. Những chỗ có nước thường xuyên đổ sát chân tường là chỗ hỏng nhanh nhất.

Gạch bên trong còn cứng hay đã mủn. Nếu lớp trát bong ra mà viên gạch bên trong vẫn cứng, việc chủ yếu là chống ẩm và trát lại. Nếu gạch đã mủn, cào nhẹ ra bột, thì tường mất tiết diện ở chân, và đây là lúc nên hỏi kỹ sư, nhất là với tường gạch chịu lực.

Kiểm nền sụt và ống nước rò dưới nền

Nền sụt sát chân tường rất hay do nước: ống cấp nước ngầm rò, ống thoát gãy, rãnh quanh nhà tắc. Bạn tự kiểm được phần lớn những thứ này:

  1. Khoá hết vòi trong nhà, không dùng nước trong khoảng một giờ, ghi số đồng hồ nước trước và sau. Số nhảy khi không ai dùng là dấu hiệu rò.
  2. Gõ nhẹ gạch nền dọc chân tường bằng cán chổi, đánh dấu những viên kêu rỗng; vùng rỗng rộng dần về một phía thường chỉ về nguồn nước.
  3. Xem hố ga, ống thoát nước mưa và rãnh quanh nhà sau một trận mưa: nước có đọng sát chân tường không, có chảy ngược vào nền không.
  4. Ngửi và nhìn: mùi hôi ẩm ở một góc, nền ẩm dù trời khô, vệt nước loang dưới gạch.
  5. Chụp ảnh khe giữa nền và chân tường có thước bên cạnh, ghi ngày, đo lại sau vài tuần.

Nếu xác định được ống rò, sửa ống là việc làm trước. Khe hở và nền sụt chỉ nên xử lý sau khi nguồn nước đã được chặn, và nếu vùng rỗng lớn hoặc sát móng, nên để kỹ sư đánh giá cách xử lý nền.

Khi chân tường nứt là dấu hiệu móng

Móng lún để lại dấu vết không chỉ ở chân tường. Vết nứt thường bắt đầu từ chân rồi leo lên theo hình bậc thang hoặc chéo, rộng hơn ở phần gần móng lún nhiều. Cửa trong đoạn tường ấy cọ khuôn, sàn nhà dốc thấy được khi đặt viên bi hay thước thuỷ. Nhìn từ ngoài, chân tường có thể đã thấp hơn so với vỉa hè, bậc tam cấp tách khỏi nhà.

Những nguồn hay gây lún cục bộ ở nhà ở là nền đất ao, mương lấp, ống nước rò lâu năm, hố ga cũ đặt sát móng, cây lớn sát tường hút nước làm đất co ngót mùa khô, và công trình đào sâu ngay bên cạnh. Nếu bạn biết nhà mình có một trong các yếu tố này, hãy kể với kỹ sư ngay từ đầu.

Khi tường nghiêng thấy bằng mắt, hoặc vết nứt chân tường đi kèm tiếng kêu, vữa rơi liên tục, đừng chờ theo dõi: cho người tránh xa phía tường có thể đổ, gọi kỹ sư kết cấu đến xem ngay, và nếu tường giáp lối đi chung thì báo UBND cấp xã để khoanh vùng.

Tình huống giả định: nhà cấp bốn của bác Sáu cạnh con mương cũ

Nhà bác Sáu là nhà cấp bốn tường gạch, xây trên phần đất mà mấy chục năm trước có một con mương chạy qua, nay đã lấp. Tường phía sau có dải ẩm cao ngang đầu gối, vữa bở rơi thành bột, bác đã trát lại hai lần. Năm nay, ở góc tường giáp bếp xuất hiện thêm một vết nứt bậc thang bắt đầu từ chân tường lên gần bậu cửa sổ.

Con cháu kiểm đồng hồ nước, thấy số vẫn nhích khi khoá hết vòi. Gõ nền bếp thì cả dải gạch dọc chân tường kêu rỗng. Ba thứ gộp lại: ẩm lâu năm, ống nước rò dưới nền, và một góc nhà nằm đúng trên đường mương cũ. Vết nứt bậc thang vì vậy không thể coi là chuyện trát lại cho xong.

Gia đình sửa ống rò trước, rồi mời kỹ sư xem góc nhà. Kỹ sư đặt mốc theo dõi, hỏi kỹ về con mương và đề nghị khảo sát nền ở góc đó trước khi bàn đến chuyện xử lý móng. Bác Sáu chuyển giường ngủ và tủ thờ nặng khỏi góc tường đó trong thời gian chờ, để góc ấy trống cho kỹ sư dễ quan sát.

Nếu chỉ nhìn dải ẩm, gia đình sẽ lại thuê thợ trát lần thứ ba. Chính việc gom ba manh mối vào một chỗ, ẩm, nền rỗng và vết nứt leo, mới đưa câu chuyện đến đúng người cần xem. Ống nước rò sửa sớm cũng giúp đất dưới góc nhà không yếu thêm trong lúc chờ khảo sát.

Câu hỏi nên hỏi kỹ sư và việc không nên tự làm

Khi mời kỹ sư xem chân tường nứt, nên hỏi: nguyên nhân chính là ẩm, nền hay móng; gạch chân tường còn đủ khả năng chịu lực không; có cần khảo sát nền, đào thăm dò móng không; và xử lý theo thứ tự nào. Những việc dưới đây chủ nhà hay làm nhưng không nên tự làm khi chân tường đang yếu:

  • Tự đục, cắt chân tường để chèn lớp chống thấm. Cắt ngang chân tường chịu lực cần trình tự từng đoạn và biện pháp chống đỡ; làm sai có thể gây sụt tường.
  • Đổ nền cao thêm, lấp kín chân tường cũ. Thêm tải lên nền đang lún và đẩy dải ẩm lên cao hơn.
  • Trát dày bằng vữa xi măng đặc chắc lên chân tường ẩm. Nước bị nhốt lại, tìm đường lên cao hơn và phá đoạn tường phía trên.
  • Đào sát chân tường để xem móng. Đào lộ móng làm mất đất đỡ bên cạnh; việc thăm dò móng phải do kỹ sư chỉ định vị trí và cách làm.
  • Trồng cây lớn, đặt bồn nước, chậu cây nặng sát chân tường. Rễ cây hút nước, nước tưới đọng, tải thêm sát móng.

Nếu nhà thuê thợ chống thấm, hãy hỏi họ có đụng đến phần chịu lực không. Phần xử lý ẩm bề mặt là việc của thợ, nhưng mọi việc cắt, đục sâu vào chân tường chịu lực cần ý kiến kỹ sư trước.

Câu hỏi thường gặp

Chân tường bị nứt và bong vữa có nguy hiểm không?

Phần lớn trường hợp là do ẩm làm vữa mủn, không nguy hiểm tức thời nhưng làm tường xuống cấp dần. Cần lo hơn khi vết nứt leo lên theo hình bậc thang, tường nghiêng hoặc gạch bên trong đã mủn. Khi đó nên mời kỹ sư xem.

Khe hở giữa nền nhà và chân tường là do đâu?

Thường do lớp nền đất đắp bên dưới lún hoặc bị nước rửa trôi, làm nền tách khỏi tường vốn đứng trên móng. Ống nước ngầm rò là nguyên nhân hay gặp. Nên kiểm đồng hồ nước, rãnh thoát và theo dõi khe xem có rộng dần không.

Muối trắng ở chân tường có hại không?

Muối trắng cho thấy nước đang đi qua tường và bay hơi ở bề mặt. Muối kết tinh trong vữa làm vữa bở dần, lâu ngày ăn mòn cả gạch. Bản thân muối không nguy hiểm, nhưng là dấu hiệu cần xử lý nguồn ẩm.

Làm sao biết nứt chân tường là do móng lún?

Dấu hiệu gợi ý móng lún là vết nứt leo từ chân lên theo hình bậc thang hoặc chéo, tường nghiêng, cửa gần đó kẹt, sàn dốc về một phía. Chỉ kỹ sư theo dõi và khảo sát mới kết luận được, nên ghi lại các dấu hiệu này cho họ.

Có nên đổ nâng nền nhà để hết ẩm chân tường không?

Nâng nền thường không chữa được ẩm mà còn đẩy dải ẩm lên cao hơn và thêm tải lên nền cũ. Nếu nhà thấp hơn đường, nên hỏi kỹ sư phương án tổng thể, bao gồm thoát nước, chống ẩm và đánh giá móng trước khi nâng.

Ống nước rò dưới nền có làm nhà lún không?

Có thể. Nước rò lâu ngày làm đất dưới nền và dưới móng mềm đi hoặc bị cuốn trôi, gây sụt nền và có khi lún móng cục bộ. Vì vậy sửa ống rò nên làm sớm, trước khi xử lý vết nứt.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138