VungChac.comVững Chắc
Đọc vết nứt tường

Nứt góc cửa sổ, cửa đi: vì sao vết nứt hay bắt đầu từ góc ô cửa

Góc ô cửa là chỗ tường yếu nhất nên nứt sớm nhất. Phân biệt nứt co ngót, nứt do lanh tô võng và nứt báo lún qua hình dạng, kèm dấu hiệu cửa kẹt.

Close view of a Vietnamese woman, face out of frame, running her fingertips along a hairline crack spreading from the top corner of a wooden window frame, warm indoor light

Vết nứt hay bắt đầu từ góc cửa sổ, cửa đi vì góc ô cửa là chỗ bức tường bị cắt đột ngột, mọi lực co ngót, nhiệt và lún đều dồn về đó. Phần lớn là nứt mảnh, ngắn, do co ngót vữa và ít đáng lo. Nhưng cùng vị trí ấy cũng là nơi đầu tiên lộ ra khi lanh tô võng hoặc móng lún, nên hình dạng và dấu hiệu đi kèm quyết định mức lo.

Điều cần để ý nhất là cánh cửa. Nếu vết nứt góc xuất hiện cùng lúc với cửa bắt đầu kẹt, cọ góc, khó chốt, thì khung ô cửa đang bị bóp méo, và đó là lúc mời kỹ sư. Phần dưới phân biệt bốn kiểu nứt quanh ô cửa, cách theo dõi cánh cửa như một dụng cụ đo, và những chuyện không nên tự làm.

Ô cửa làm bức tường yếu đi ở đâu

Hãy hình dung bức tường như một tấm vải căng. Khoét một lỗ chữ nhật vào giữa, lực trong tấm vải phải vòng qua lỗ và dồn về bốn góc. Bức tường cũng vậy: ở góc ô cửa, ứng suất cao hơn hẳn chỗ khác, nên vữa nứt ở đó trước tiên, dù nguyên nhân gốc là co ngót, nhiệt hay lún.

Phía trên ô cửa có lanh tô, một thanh bê tông cốt thép hoặc ngày xưa là vòm gạch, gánh phần tường bên trên rồi truyền lực sang hai bên. Lanh tô cần gối lên tường mỗi đầu một đoạn đủ dài; nếu gối quá ngắn, lanh tô quá mảnh hoặc thép bên trong rỉ, nó võng xuống và kéo nứt tường theo.

Phía dưới cửa sổ là bệ cửa, mảng tường thấp không bị đè gì, trong khi hai bên nó là hai trụ tường gánh nặng. Khi hai trụ lún thêm một chút mà mảng bệ cửa thì không, vết nứt dọc hoặc xiên sẽ xuất hiện ở hai góc dưới. Ba vùng này cho ba kiểu nứt khác nhau.

Cửa đi khác cửa sổ ở chỗ không có bệ: ô cửa chạy sát xuống nền, nên hai trụ tường hai bên cửa đi là hai đầu tự do của bức tường. Nếu nền dưới một trụ lún, trụ ấy nghiêng nhẹ và kéo khuôn cửa lệch theo. Vì thế với cửa đi, nứt ở góc trên kèm cánh cọ ở góc dưới là tổ hợp đáng để ý hơn cả.

Bốn kiểu nứt quanh ô cửa

Bảng đối chiếu các kiểu hay gặp. Mức lo ghi là mức thường thấy; một ô cửa cụ thể cần người có chuyên môn xem tận nơi.

Kiểu nứtNguyên nhân thường gặpMức lo (thường)Việc nên làm
Nứt xiên mảnh, ngắn từ góc trên ra ngoài, không lớn thêmCo ngót vữa, tập trung ứng suất ở gócThấpChụp ảnh, theo dõi; xử lý khi sơn lại
Nứt dọc từ giữa đỉnh cửa lên trên, hoặc nứt hình vòm ngay trên lanh tôLanh tô võng, gối ngắn, hoặc thép lanh tô rỉTrung bình đến caoXem mặt dưới lanh tô có vệt rỉ, bong bê tông không; mời kỹ sư
Nứt dọc hoặc xiên ở hai góc dưới bệ cửa sổHai trụ tường hai bên lún nhiều hơn mảng bệTrung bìnhXem tầng trệt có dấu hiệu lún khác không; theo dõi
Khe hở quanh khuôn cửa, vữa bong thành mảng dọc khuônKhuôn cửa rung khi đóng mạnh, chèn vữa kémThấp với kết cấuNhờ thợ chèn lại khuôn; không liên quan móng
Nứt xiên từ góc cửa kéo dài lên trần, cửa kẹt mớiTường bị kéo lệch do lún hoặc tảiCaoMời kỹ sư sớm, ghi hiện trạng đầy đủ

Kiểu thứ tư hay làm chủ nhà lo oan: vữa bong quanh khuôn cửa sắt hay cửa gỗ đóng sầm mỗi ngày là chuyện của khuôn, không phải của móng. Ngược lại kiểu cuối cùng hay bị coi nhẹ vì ai cũng quen thấy nứt ở góc cửa.

Dùng chính cánh cửa làm dụng cụ theo dõi

Cánh cửa là một dụng cụ đo rất nhạy mà nhà nào cũng có sẵn: chỉ cần khung lệch một chút là cánh cửa phản ánh ngay. Cách theo dõi:

  1. Đóng cửa lại, nhìn khe hở giữa cánh và khuôn ở bốn cạnh; chụp ảnh khe ở góc trên phía tay nắm và góc dưới phía bản lề.
  2. Đánh dấu bằng bút chì một vạch nhỏ trên khuôn đối diện mép trên của cánh khi cánh đóng hết.
  3. Ghi lại cửa có phải nâng, đẩy, hay đá chân mới đóng được không, và tình trạng này có từ bao giờ.
  4. Sau hai bốn tuần, lặp lại các ảnh và so vạch bút chì; mép cánh trượt khỏi vạch hay khe hở đổi hình là khung đang méo thêm.
  5. Làm như vậy với hai ba cửa ở các góc nhà khác nhau để xem chỉ một cửa hay cả một phía nhà bị ảnh hưởng.

Nhớ loại trừ nguyên nhân của chính cánh cửa: bản lề lỏng ốc, cánh gỗ nở khi trời nồm, cửa nhôm bị va. Những chuyện này làm cửa kẹt mà khung không hề méo. Nếu nhiều cửa cùng một phía nhà cùng kẹt trong cùng một thời gian, nghi ngờ kết cấu mới có cơ sở.

Tình huống giả định: căn hộ tập thể của chị Hoa

Chị Hoa mua lại căn hộ tầng ba trong một khu tập thể cũ. Tường quanh cửa sổ phòng khách có vết nứt xiên ở cả hai góc trên, và trên đỉnh ô cửa có một vết nứt dọc mảnh. Chủ cũ đã sơn lại nhưng vết nứt vẫn hiện qua lớp sơn. Chị lo vì đây là tường ngoài, bên dưới còn hai tầng nữa.

Khi soi kỹ, chị thấy mặt dưới lanh tô phía ngoài có một vệt nâu đỏ chạy dọc và một mảng bê tông đã phồng. Đó là dấu hiệu thép trong lanh tô đang rỉ và nở ra. Vết nứt dọc trên đỉnh cửa vì vậy có thể không chỉ là co ngót. Chị chụp ảnh từ phòng mình, rồi hỏi các hộ tầng hai và tầng bốn, thấy cửa sổ cùng vị trí nhà họ cũng có vết nứt tương tự.

Với nhà tập thể, tường ngoài và lanh tô thuộc phần chung của cả khối. Chị Hoa gom ảnh của các hộ, báo ban quản lý hoặc tổ dân phố, đề nghị mời kỹ sư xem cả cột cửa sổ chứ không riêng căn của mình. Chị không tự đục phần bê tông phồng, vì mảng ấy có thể rơi xuống người đi bên dưới; thay vào đó đề nghị căng lưới hoặc rào khu vực bên dưới trong lúc chờ.

Những việc không nên tự làm quanh ô cửa đang nứt

Ô cửa là chỗ chủ nhà hay muốn cải tạo: mở rộng cửa, thay cửa lớn hơn, đục thêm ô thoáng. Khi tường quanh đó đang nứt, những việc dưới đây nên dừng lại cho đến khi có ý kiến kỹ sư:

  • Mở rộng ô cửa hoặc đục ô cửa mới trên tường chịu lực. Việc này cần thiết kế lanh tô mới và biện pháp chống đỡ trong lúc thi công, không phải việc của thợ sửa cửa.
  • Tháo lanh tô cũ hoặc đục mảng bê tông phồng. Phần ấy có thể đang gánh tường phía trên; bê tông rơi cũng nguy hiểm cho người bên dưới.
  • Ép khuôn cửa mới to hơn vào ô cũ bằng cách đóng nêm. Lực nêm đẩy ngang có thể làm vết nứt góc rộng thêm.
  • Mài cánh cửa cho hết kẹt rồi quên đi. Cửa hết kẹt nhưng mất luôn dụng cụ báo động duy nhất bạn có.
  • Lắp điều hoà hay giá phơi nặng ngay trên ô cửa có lanh tô nứt. Thêm tải vào chỗ đang yếu.

Nếu mua nhà cũ, hãy hỏi người bán ô cửa nào đã được mở rộng hay đục thêm sau khi xây. Những ô cửa cải tạo không có thiết kế là nơi vết nứt góc hay bắt đầu nhất.

Lúc nào vết nứt quanh cửa là dấu hiệu phải rời khỏi phòng

Lanh tô võng thấy được bằng mắt. Nhìn từ dưới lên thấy mép dưới lanh tô cong xuống, hoặc khe giữa lanh tô và khuôn cửa khép dần đến mức cánh cửa bị đè: tường phía trên đang dồn tải xuống một thanh không còn gánh nổi.

Mảng gạch hoặc bê tông trên ô cửa lỏng, có vữa rơi. Vết nứt dạng vòm ngay trên lanh tô, kèm vữa vụn rơi xuống bậu cửa sau mỗi lần đóng cửa, là mảng có thể rơi cục bộ.

Vết nứt mở rộng trong vài ngày, cửa từ kẹt nhẹ thành không mở được. Chuyển vị đang diễn ra nhanh, không còn là chuyện theo dõi hàng tháng.

Có tiếng răng rắc phát ra từ tường quanh cửa. Tiếng kêu từ khối xây, nhất là ban đêm khi nhà yên, là dấu hiệu cần coi trọng.

Việc cần làm khi gặp một trong các dấu hiệu trên. Cho người ra khỏi phòng và không dùng lối đi qua ô cửa đó, không cố mở cánh cửa đang kẹt cứng, gọi kỹ sư kết cấu để họ quyết định có cần chống đỡ tạm hay không. Nếu là tường ngoài sát lối đi chung hoặc có nguy cơ sập, báo UBND cấp xã để khoanh vùng.

Câu hỏi nên hỏi khi xem nhà có nứt quanh ô cửa

Dù bạn đang mời kỹ sư xem nhà mình hay đang đi xem một căn nhà cũ định mua, những câu dưới đây giúp tách nứt vô hại khỏi nứt đáng lo:

  • Ô cửa này có từ lúc xây hay đã được mở rộng, đục thêm về sau? Ai làm, có bản vẽ không?
  • Lanh tô là bê tông đổ tại chỗ, lanh tô đúc sẵn hay vòm gạch? Gối vào tường mỗi bên khoảng bao nhiêu?
  • Vết nứt đã có từ bao giờ, đã trám mấy lần, lần nào cũng nứt lại đúng chỗ đó không?
  • Các cửa khác trong nhà, nhất là cùng một phía, có kẹt hoặc có nứt góc tương tự không?
  • Mặt dưới lanh tô phía ngoài nhà có vệt rỉ, bê tông phồng hay bong mảng không?
  • Theo kỹ sư, cần xử lý lanh tô, xử lý móng, hay chỉ cần xử lý vết nứt bề mặt?

Người bán nhà nói “chỉ là nứt sơn” thì bạn vẫn nên tự hỏi những câu này, hoặc đề nghị được mời kỹ sư xem trước khi đặt cọc. Một vết nứt góc cửa đã sơn lại nhiều lần là chi tiết đáng ghi vào biên bản xem nhà.

Câu hỏi thường gặp

Vết nứt nhỏ ở góc cửa sổ có cần lo không?

Vết nứt mảnh, ngắn, xiên từ góc cửa ra và không lớn thêm qua vài tháng thường do co ngót vữa, ít đáng lo. Bạn nên chụp ảnh để theo dõi. Lo hơn khi nó dài ra tới trần, rộng dần, hoặc cửa đó bắt đầu kẹt.

Cửa bị kẹt và tường quanh cửa nứt thì có phải nhà lún không?

Có thể, nhất là khi nhiều cửa cùng một phía nhà cùng kẹt trong cùng thời gian. Nhưng trước hết nên loại trừ bản lề lỏng, cánh gỗ nở vì ẩm. Nếu khung cửa thật sự méo dần theo thời gian thì nên mời kỹ sư kết cấu xem.

Vết nứt dọc trên đỉnh cửa có phải lanh tô bị gãy không?

Không hẳn là gãy, nhưng thường gợi ý lanh tô đang võng, gối quá ngắn hoặc thép bên trong bị rỉ. Nếu mặt dưới lanh tô có vệt rỉ nâu hoặc bê tông phồng, khả năng thép rỉ cao hơn. Cần kỹ sư xem lanh tô đó đang gánh gì.

Có tự mở rộng ô cửa sổ trên tường gạch được không?

Không nên tự làm. Mở rộng ô cửa trên tường chịu lực cần tính lại lanh tô và có biện pháp chống đỡ tạm khi thi công. Làm sai có thể gây sập mảng tường phía trên. Hãy nhờ kỹ sư thiết kế và đơn vị có kinh nghiệm thi công.

Vì sao sơn lại rồi mà vết nứt góc cửa vẫn hiện ra?

Vì lớp sơn không đi theo được chuyển động của tường. Nếu vết nứt do co giãn theo mùa hay do lún còn tiếp diễn, nó sẽ hiện lại qua lớp sơn. Hiện lại đúng chỗ cũ sau mỗi lần sơn là thông tin đáng kể cho kỹ sư.

Nứt ở hai góc dưới cửa sổ tầng trệt nói lên điều gì?

Thường gợi ý hai trụ tường hai bên cửa lún nhiều hơn mảng bệ cửa nằm giữa. Nếu chỉ là vết mảnh và không lớn thêm thì có thể đã ổn định. Nếu đi kèm nền nứt hay cửa khác kẹt thì nên mời kỹ sư kiểm tra móng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138