VungChac.comVững Chắc
Nứt dầm, cột, sàn, ban công

Ô văng bê tông bị nứt, chúc xuống: vì sao ô văng nhà cũ dễ hỏng và cần làm gì

Ô văng mỏng, phơi nắng mưa và ít ai nhìn mặt trên nên hay hỏng âm thầm. Dấu hiệu ô văng nứt chân, chúc xuống, bong lộ thép và việc cần làm để không rơi xuống người.

View from a narrow street looking up at the concrete window hoods of an aging three storey townhouse, a man on the pavement shading his eyes, bright noon sun

Ô văng bê tông bị nứt sát chân tường, chúc đầu xuống hoặc bong mảng lộ thép rỉ thường là dấu hiệu nó đã yếu đi đáng kể, và vì ô văng nằm trên cửa sổ, cửa đi, vỉa hè, phần bê tông rơi xuống có thể trúng người. Ô văng là tấm bê tông mỏng đua ra ngoài, thép ít, lớp bê tông che thép mỏng, phơi trực tiếp mưa nắng và hầu như không ai nhìn thấy mặt trên của nó, nên hỏng âm thầm nhiều năm trước khi lộ ra.

Bài dưới đây giúp bạn hiểu cấu tạo các loại ô văng hay gặp, nhận ra dấu hiệu từ dưới đường và từ cửa sổ, tra bảng mức lo, và biết những thói quen làm ô văng hỏng nhanh, như đặt cục nóng điều hoà hay đứng lên ô văng để lắp đặt. Mọi việc đục, cắt, cấy thép, đổ lại ô văng đều thuộc về kỹ sư và thợ có chuyên môn.

Vì sao ô văng là bộ phận mong manh nhất mặt tiền

Ô văng là một tấm công xôn nhỏ, giống ban công thu nhỏ: nó chỉ được giữ ở chỗ ngàm vào tường, thường liền với lanh tô hoặc dầm trên cửa. Tấm bê tông thường mỏng, chỉ vài phân, nên lớp bê tông che thép càng mỏng hơn. Chỉ cần nước thấm qua mặt trên vài mùa mưa là thép đã gặp ẩm và bắt đầu rỉ.

Ở ô văng, thép chịu lực cũng phải nằm ở mặt trên, đúng như ban công. Với tấm mỏng như vậy, chỉ cần thép tụt xuống vài phân khi đổ bê tông là khả năng chịu lực đã giảm hẳn. Trong thực tế, ô văng còn hay bị đổ bê tông sau, nối vào tường bằng vài thanh thép cấy, hoặc là tấm bê tông đặt lên đầu tường gạch không có neo chắc.

Ô văng lại ít được để ý. Mặt trên chỉ nhìn được từ cửa sổ tầng trên hay từ mái nhà bên, mặt dưới thì cao. Chủ nhà thường chỉ phát hiện khi một mảng vữa rơi xuống bậc cửa, hoặc khi hàng xóm bên kia đường nhắc. Vì vậy, với nhà phố mặt đường, ô văng nên nằm trong danh sách kiểm tra định kỳ như mái và ban công.

Ba kiểu ô văng hay gặp và cách mỗi kiểu hỏng

Ô văng đổ liền với lanh tô hoặc dầm. Đây là cách làm phổ biến và chắc nhất nếu thi công đúng. Kiểu hỏng hay gặp là thép mặt trên rỉ do thấm, dẫn tới vết nứt chân ô văng, bê tông mặt dưới bong và đầu ô văng chúc xuống từ từ.

Ô văng đổ sau, cấy thép vào tường hoặc dầm có sẵn. Gặp nhiều ở nhà sửa lại, làm thêm mái che cửa sổ. Độ chắc phụ thuộc vào thép cấy có đủ sâu và có bám chặt không. Kiểu hỏng là ô văng nứt và tách hẳn ở chân, có khi xoay ra ngoài một khối.

Tấm bê tông gác lên tường gạch, hoặc ô văng gạch xây đua ra. Gặp ở nhà cấp bốn và nhà cũ. Ô văng không có thép neo đủ vào khối chịu lực, chỉ đứng nhờ trọng lượng tường đè lên. Khi tường phía trên bị đục, mở rộng cửa, hay thấm làm vữa mủn, ô văng có thể tụt ra. Loại này đặc biệt cần chú ý khi bạn định sửa tường phía trên, vì bớt tải đè lên đôi khi lại làm ô văng mất chỗ dựa.

Mặt trên ô văng: nơi mọi chuyện bắt đầu

Nếu chỉ được chọn một việc để giữ ô văng bền, kỹ sư thường chọn giữ cho mặt trên khô ráo. Mặt trên ô văng đúng ra phải dốc ra ngoài, có gờ nhỏ hoặc rãnh nhỏ giọt ở mép dưới để nước không chảy ngược vào tường. Trên thực tế, sau vài lần sơn sửa, mặt trên ô văng cũ thường bị láng phẳng hoặc dốc ngược vào tường, nước đọng lại thành vũng sau mỗi trận mưa, rêu mọc, lá cây và bụi đất tích lại như một lớp đất trồng.

Nước đọng lâu ngày ngấm qua lớp vữa mỏng xuống thép mặt trên, đúng chỗ ô văng cần chịu lực. Nó cũng thấm vào chân tường, tạo vệt ố ngay trên khung cửa sổ, làm mục khung gỗ và bong sơn tường bên trong. Khi bạn thấy vệt ố trên đầu khung cửa sổ trong phòng, hãy nghĩ đến ô văng trước khi nghĩ đến tường.

Từ cửa sổ tầng trên, bạn có thể dùng chổi cán dài để quét lá, rác trên mặt ô văng tầng dưới mà không phải trèo ra. Việc làm lại lớp chống thấm, sửa độ dốc mặt trên thì cần thợ có giàn giáo hoặc thiết bị an toàn, và nên làm trước khi thép bắt đầu rỉ.

Nhìn ô văng từ dưới đường và từ cửa sổ: những gì cần thấy

Bạn có thể kiểm tra phần lớn ô văng mà không cần trèo ra ngoài. Đứng ở vỉa hè đối diện, dùng điện thoại zoom, và nhìn qua cửa sổ tầng trên:

  • Mép ngoài ô văng có còn thẳng hàng với mép ô văng bên cạnh, hay đã chúc thấp hơn.
  • Có đường nứt chạy dọc chân ô văng, nơi nó gặp tường, ở mặt dưới hay mặt bên.
  • Mặt dưới có mảng phồng, mảng bong, vệt nâu, hay thấy lộ thanh thép.
  • Từ cửa sổ tầng trên: mặt trên có rêu, đọng nước, nứt lớp vữa, có rác, lá cây, đất tích tụ không.
  • Có vật gì đang đặt trên ô văng: cục nóng điều hoà, chậu cây, bồn nước, khung sắt, bảng quảng cáo.
  • Vữa hoặc mảnh bê tông vụn có rơi trên bậc cửa, mặt đường ngay bên dưới không.

Đừng trèo ra ô văng để xem. Kể cả ô văng còn tốt cũng không được tính cho người đứng, và một ô văng yếu có thể gãy ngay dưới chân.

Bảng mức lo cho ô văng

Với ô văng, tiêu chí quan trọng ngoài mức hỏng là bên dưới có người qua lại hay không. Mức lo trong bảng chỉ là ước lượng ban đầu, kỹ sư quyết định khi đứng dưới từng ô văng.

Thấy gìThường doMức loXử trí
Rêu, đọng nước mặt trên, chưa nứtDốc thoát nước kémThấpDọn sạch, làm lại lớp chống thấm mặt trên
Mạng nứt nhỏ lớp trát mặt dướiCo ngót, lão hoá vữaThấpTheo dõi, chụp ảnh định kỳ
Vệt nâu, mảng phồng mặt dướiThép bắt đầu rỉTrung bìnhKỹ sư đánh giá, xử lý thấm
Bê tông bong lộ thép, mảnh vụn rơiRỉ thép giai đoạn muộnCaoRào bên dưới ngay, gọi kỹ sư
Nứt dọc chân ô văng, đầu chúc xuốngMất neo, thép chịu lực rỉ hoặc tụtRất caoRào, cấm người qua bên dưới, gọi kỹ sư gấp

Ô văng ở tầng ba, tầng bốn mặt đường mà rơi xuống thì nguy hiểm hơn nhiều ô văng tầng trệt nhìn ra sân trong, dù cùng mức hỏng.

Thói quen làm ô văng hỏng nhanh

Phần lớn ô văng hỏng sớm vì được dùng vào việc nó không được tính để làm:

  • Đặt cục nóng điều hoà lên ô văng: thêm vài chục ki-lô-gam ở đầu tấm công xôn mỏng, cộng rung liên tục, cộng chân giá bắt vít làm nứt bê tông.
  • Thợ đứng lên ô văng để lắp đặt, sơn sửa: tải của một người trưởng thành tập trung trên diện tích bàn chân là quá sức với nhiều ô văng cũ.
  • Dùng ô văng làm bồn hoa, kê chậu cây: đất ướt nặng, nước tưới ngấm thẳng vào bê tông.
  • Khoan bắt khung sắt, bảng hiệu, mái che vào mép ô văng: lỗ khoan đưa nước vào thép, lực gió kéo bật.
  • Không bao giờ dọn mặt trên: lá cây, rác giữ ẩm quanh năm.

Nếu cần chỗ đặt cục nóng điều hoà, hỏi thợ lắp giá đỡ bắt vào tường hoặc cột chịu lực, và hỏi kỹ sư khi tường là tường gạch cũ.

Khi thuê thợ sơn mặt tiền hay lắp đặt thiết bị bên ngoài, nói trước với họ rằng ô văng không được dùng làm chỗ đứng. Thợ quen đứng lên ô văng vì tiện, và chủ nhà ít khi nghĩ tới chuyện này cho đến khi có sự cố.

Ô văng đã có dấu hiệu nguy hiểm: làm gì trước

Khi ô văng đã bong lộ thép, có mảnh rơi, hoặc chúc xuống, ưu tiên là không để ai bị rơi trúng:

  1. Rào hoặc đặt vật cản ở khu vực ngay bên dưới, kể cả trên vỉa hè; dời xe, bàn ghế bán hàng ra khỏi đó.
  2. Không mở cửa sổ ra va vào ô văng, không treo, kê thêm gì lên ô văng.
  3. Nếu an toàn, nhờ thợ có thiết bị nâng tháo cục nóng điều hoà hay vật nặng đang đặt trên ô văng; không tự trèo ra.
  4. Mời kỹ sư kết cấu xem và quyết định hướng xử lý: giữ lại và sửa, hay phá bỏ và làm mới, và cách chống đỡ tạm khi thi công.
  5. Báo UBND cấp xã nếu ô văng nằm trên vỉa hè, lối đi chung và có nguy cơ rơi trước khi kịp xử lý.

Nhà phố anh Tâm có dãy ô văng tầng ba đã bong lộ thép nhiều năm, đến khi một mảng bê tông bằng bàn tay rơi xuống trước quầy hàng tầng trệt. Kỹ sư xem xong kết luận hai ô văng chỉ cần xử lý rỉ và làm lại lớp bảo vệ, còn ô văng đặt cục nóng điều hoà đã nứt chân, phải phá bỏ và làm mới. Thứ tự đúng là rào bên dưới ngay hôm đó, chứ không phải chờ đến ngày thi công.

Câu hỏi nên hỏi kỹ sư khi xem ô văng

Ô văng là hạng mục nhỏ, dễ bị xem lướt trong một buổi khảo sát cả nhà. Hỏi cụ thể giúp bạn nhận được kết luận riêng cho từng ô văng thay vì một câu chung:

  • Ô văng này thuộc kiểu nào: đổ liền lanh tô, đổ sau cấy thép hay gác lên tường?
  • Thép mặt trên còn đủ không, có cần mở thử một điểm để xem mức rỉ không?
  • Ô văng nào sửa được, ô văng nào nên phá bỏ làm mới, dựa vào dấu hiệu gì?
  • Trong lúc chờ thi công, khu vực bên dưới cần rào trong phạm vi bao xa?
  • Nếu phá bỏ, có ảnh hưởng gì đến lanh tô, khung cửa và tường phía trên không?
  • Chỗ đặt cục nóng điều hoà nên chuyển đi đâu cho an toàn?

Đề nghị kỹ sư đánh số từng ô văng trên ảnh mặt tiền và ghi kết luận theo số. Khi làm việc với thợ, bạn chỉ cần đưa đúng tấm ảnh đó, tránh chuyện sửa nhầm ô văng còn tốt và bỏ sót ô văng đang yếu.

Câu hỏi thường gặp

Ô văng bị nứt chân có nguy hiểm không?

Vết nứt dọc chân ô văng, nơi nó gặp tường, thường là dấu hiệu nghiêm trọng vì đó là chỗ duy nhất giữ ô văng. Nếu kèm ô văng chúc xuống, cần rào khu vực bên dưới và mời kỹ sư kết cấu xem gấp.

Có được đặt cục nóng điều hoà lên ô văng không?

Không nên. Ô văng mỏng và chỉ được giữ ở một đầu, thêm tải nặng và rung liên tục ở đầu ô văng làm nó hỏng nhanh. Nên dùng giá đỡ bắt vào tường hoặc cột chịu lực, hỏi kỹ sư khi tường là tường gạch cũ.

Ô văng bị bong bê tông lộ thép thì vá lại bằng vữa được không?

Trát vữa thường lên thép đang rỉ chỉ che đi trong một thời gian rồi bong lại, vì thép vẫn tiếp tục rỉ bên dưới. Kỹ sư sẽ đánh giá mức rỉ và quyết định ô văng được sửa hay phải làm mới, việc thi công do thợ có chuyên môn.

Ô văng nhà cũ có nên phá bỏ luôn cho an toàn không?

Không phải ô văng cũ nào cũng cần phá. Ô văng còn chắc chỉ cần chống thấm mặt trên và dọn sạch định kỳ. Việc phá bỏ ô văng cũng phải có biện pháp an toàn và có khi liên quan đến lanh tô bên dưới, nên để kỹ sư quyết định.

Mảng vữa từ ô văng rơi trúng người đi đường thì ai chịu trách nhiệm?

Chủ sở hữu hoặc người quản lý công trình thường có trách nhiệm giữ an toàn cho phần nhà nhô ra không gian chung. Vì vậy khi thấy ô văng bong, rào bên dưới ngay và xử lý sớm là cách bảo vệ cả người đi đường lẫn chính gia đình bạn.

Bao lâu nên kiểm tra ô văng một lần?

Nhà mặt đường nên nhìn lại ô văng ít nhất mỗi năm một lần, tốt nhất là trước mùa mưa bão, và sau mỗi trận bão lớn. Nhà cũ trên hai mươi năm, nhà gần biển hoặc ô văng từng thấm nên mời kỹ sư xem định kỳ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138