VungChac.comVững Chắc
Đọc vết nứt tường

Khe nứt giữa tường xây và cột bê tông: lúc nào chỉ là co ngót, lúc nào đáng lo

Khe nứt thẳng dọc mép cột là kiểu nứt quen ở nhà khung bê tông. Cách phân biệt khe co ngót vô hại với khe báo cột, khung hoặc tường đang có vấn đề.

A Vietnamese builder, face hidden by a cap, shines a flashlight into a gap between a brick wall and a concrete column, tight framing, dim corridor

Khe nứt thẳng chạy dọc mép cột, chỗ tường gạch gặp cột bê tông, đa phần là khe co ngót: gạch, vữa và bê tông co giãn khác nhau nên chỗ tiếp giáp tách ra. Kiểu khe này hay gặp ở nhà phố khung bê tông cốt thép, nhất là ở tường hướng nắng, và thường không làm khung nhà yếu đi.

Khe ấy đáng lo khi có thêm một trong các dấu hiệu: vết nứt lan vào thân cột, khe mở rộng dần qua các tháng, tường nghiêng ra khỏi mặt phẳng cột, hai mép lệch nhau, hoặc mép cột có vệt rỉ và bê tông bong. Phần dưới giúp bạn tách hai trường hợp, kèm cách tự quan sát và câu hỏi nên mang theo khi mời kỹ sư.

Vì sao tường và cột hay tách nhau ở đúng mép

Ở nhà khung, cột và dầm được đổ bê tông trước, tường gạch xây chèn vào sau. Hai vật liệu khác nhau gặp nhau tại một mặt phẳng chỉ dính bằng lớp vữa. Bê tông và gạch có độ co ngót khác nhau khi khô, có mức giãn nở khác nhau khi nắng chiếu, và cột thì cứng hơn tường nhiều lần. Mỗi lần nóng lạnh, mặt tiếp giáp ấy bị kéo qua kéo lại, nên đó là chỗ đầu tiên vữa bị đứt.

Khi xây đúng cách, thợ đặt các đoạn thép râu chờ sẵn từ cột hoặc khoan cấy vào cột, cứ vài hàng gạch một lần, để neo tường vào khung; chỗ tiếp giáp thường được đặt thêm lưới trước khi trát. Thiếu những chi tiết đó, khe gần như chắc xuất hiện sau một hai mùa nắng. Đây là lỗi thi công phổ biến, gây mất thẩm mỹ và dễ thấm, nhưng thường không phải lỗi chịu lực.

Tương tự, ở đỉnh tường ngay dưới đáy dầm, nếu hàng gạch trên cùng không được chèn kín, vữa co lại để hở một khe ngang. Khe dọc mép cột và khe ngang dưới dầm thường đi cùng nhau, tạo thành một khung nứt viền quanh mảng tường. Nhìn hình dạng ấy, bạn đã đọc được tám phần câu chuyện.

Khe ngang dưới đáy dầm: thường đi cùng khe ở mép cột

Khi xây tường chèn khung, hàng gạch trên cùng phải được chèn khít vào đáy dầm. Việc này khó làm, vì thợ phải nêm gạch nghiêng hoặc nhồi vữa từ dưới lên, và vữa ở đó dễ co ngót. Nhiều công trình để hở một khe rồi trát che lại, vài tháng sau khe ấy hiện ra thành một đường ngang thẳng tắp dọc đáy dầm.

Ngoài co ngót, khe ngang dưới dầm còn có một nguồn khác: dầm võng xuống theo thời gian khi chịu tải, đè lên tường, hoặc ngược lại tường bên dưới lún nhẹ tách khỏi dầm. Nếu khe đều từ đầu đến cuối, nhiều khả năng là co ngót. Nếu khe khép lại ở giữa nhịp và mở ở hai đầu, hoặc tường ở giữa nhịp bị nứt vụn như bị đè, hãy coi đó là dấu hiệu dầm võng và mời kỹ sư xem.

Một mẹo nhỏ: nhìn dọc mép dưới dầm từ một đầu phòng, mắt sát tường. Mép dầm thẳng hay cong xuống ở giữa thường thấy được bằng mắt khi độ võng đã đáng kể.

Năm dấu hiệu cho thấy khe đó nhiều khả năng chỉ là co ngót

Khe thẳng, gọn, bám sát mép cột từ sàn đến dầm. Nó đi đúng đường tiếp giáp, không rẽ vào tường, không rẽ vào cột. Một khe co ngót không có lý do gì để đổi hướng, nên chỗ nào nó rẽ ngang là chỗ đáng xem kỹ.

Độ rộng gần như đều trên suốt chiều dài. Không có đầu nào rộng hẳn, không có chỗ phình ra bất thường.

Hai mép phẳng với nhau. Lướt tay ngang qua khe không thấy bậc; tường và cột vẫn cùng một mặt phẳng như lúc xây. Có bậc nghĩa là một bên đã dịch chuyển so với bên kia, và đó là thông tin kỹ sư cần.

Khe xuất hiện ở nhiều cột theo cùng một kiểu, nhất là ở tường hướng nắng. Nứt đồng loạt, giống nhau ở nhiều nơi là đặc trưng của co ngót và nhiệt, không phải của lún cục bộ.

Khe hở ra vào mùa nóng, khép bớt vào mùa lạnh, và không lớn hơn qua từng năm. Thở theo mùa là bình thường; điều cần xem là xu hướng qua nhiều năm.

Khi nào khe ấy không chỉ là co ngót

Gặp các dấu hiệu dưới đây, bạn nên coi khe ở mép cột là thông tin cần kỹ sư đọc, không phải chuyện sơn sửa.

Dấu hiệuGợi ý nguyên nhân thường gặpMức lo (thường)Việc nên làm
Vết nứt rẽ từ khe vào thân cột, chạy ngang hoặc xiên qua cộtCột chịu lực bất thườngCaoKhông treo, không khoan vào cột; mời kỹ sư sớm
Mép cột có vệt nâu đỏ, bê tông phồng, bong lộ thépThép cột bị rỉ, nở thể tíchCaoKhông đục thêm; mời kỹ sư; ghi ảnh
Tường nghiêng ra, khe rộng ở trên hẹp ở dướiTường không neo vào khung, đang đổ ra ngoàiCao với tường cao, tường ngoàiTránh xa phía tường có thể đổ; gọi kỹ sư
Khe rộng dần qua các lần đo, hai mép lệch nhauKhung đang chuyển vị, có thể lún lệchTrung bình đến caoGhi số đo theo ngày; mời kỹ sư
Khe kèm nước thấm thành vệt dọc cột sau mưaNước đi qua khe vào tường và chân cộtThấp với kết cấu, nhưng làm thép rỉ lâu dàiXử lý chống thấm khe phía ngoài theo tư vấn

Cột là bộ phận chịu lực chính của nhà khung. Mọi vết nứt nằm trong thân cột, khác với khe nằm ở mép cột, đều nên được kỹ sư xem tận nơi, dù nó nhỏ.

Tự quan sát một khe ở mép cột trong mười lăm phút

Bạn không cần dụng cụ chuyên môn để có thông tin ban đầu. Chỉ cần đèn pin, một chiếc thước thẳng và điện thoại:

  1. Soi đèn pin sát mặt tường, chiếu xiên dọc theo khe: ánh sáng xiên làm lộ rõ chỗ hai mép lệch nhau hoặc vữa phồng.
  2. Áp cạnh thước thẳng ngang qua khe, một đầu trên cột, một đầu trên tường: thước cập kênh là tường đã lệch khỏi mặt phẳng cột.
  3. Đi dọc khe từ sàn lên dầm, xem có chỗ nào vết nứt rẽ vào thân cột không; đặc biệt để ý đoạn sát sàn và sát dầm.
  4. Xem mặt bên kia tường hoặc phía ngoài nhà ở cùng vị trí: khe chỉ có một mặt thường là khe ở lớp trát, khe cả hai mặt là tường đã tách khỏi cột.
  5. Chụp ảnh có thước bên cạnh ở ba điểm cố định, ghi ngày; đánh dấu các điểm bằng bút chì để lần sau đo đúng chỗ cũ.

Đừng cạy lớp vữa ở khe để xem bên trong có thép râu hay không. Việc kiểm tra liên kết, nếu cần, kỹ sư sẽ chỉ định cách làm và vị trí an toàn.

Tình huống giả định: dãy khe ở tầng ba nhà anh Phúc

Nhà anh Phúc bốn tầng, mặt tiền hướng tây. Sau ba năm ở, phòng ngủ tầng ba có khe thẳng dọc cả hai cột hai bên cửa sổ và một khe ngang ngay dưới dầm. Tầng hai có khe tương tự nhưng mảnh hơn, tầng trệt gần như không có. Anh lo khung nhà có vấn đề vì khe ở tầng ba đủ rộng để nhét lọt mép tờ giấy.

Khi soi đèn và áp thước, hai mép phẳng, không có vết nứt nào rẽ vào cột, khe rộng đều. Anh nhớ lại mùa hè khe rõ hơn mùa đông. Bức tranh khớp với khe co ngót và nhiệt ở tường hướng nắng, nhiều khả năng do tường không được neo và lưới chỗ tiếp giáp. Tầng càng cao nắng càng gắt, khe càng rõ.

Kỹ sư đến xem xác nhận khung không có dấu hiệu chuyển vị, đề nghị xử lý khe phía ngoài bằng vật liệu đàn hồi để chặn nước, cải thiện che nắng mặt tây, và theo dõi tiếp mỗi năm. Anh Phúc không phải gia cố gì, nhưng đổi được nỗi lo mơ hồ thành một kế hoạch rõ ràng. Anh giữ bộ ảnh có thước của năm đầu để mỗi mùa hè so lại, và biết cần gọi lại khi thấy khe rẽ vào cột hay hai mép bắt đầu lệch.

Lỗi hay gặp khi xử lý khe ở mép cột

Đục rộng khe rồi trát lại bằng vữa cứng. Khe sẽ mở lại ngay cạnh vết trát vì nguyên nhân là co giãn vẫn còn. Đục sát mép cột còn có thể làm sứt lớp bê tông bảo vệ thép.

Tự khoan cấy thép vào cột để neo tường. Khoan vào cột chịu lực không đúng vị trí có thể cắt phải thép chủ. Neo bổ sung, nếu cần, phải do kỹ sư chỉ định và người có kinh nghiệm làm.

Ốp gỗ, ốp nhựa che khe cho đẹp. Mất khả năng quan sát. Nếu bên dưới đang thấm và thép cột đang rỉ, bạn sẽ chỉ biết khi bê tông bong ra.

Đổ lỗi cho cột yếu và đòi bọc cột. Khe ở mép cột thường không nói gì về sức chịu của cột. Bọc cột là việc tốn kém và xâm lấn, chỉ làm khi kỹ sư đã đánh giá cột thật sự thiếu khả năng chịu lực.

Câu hỏi nên mang theo khi mời kỹ sư

Một buổi xem khe ở mép cột thường không lâu. Bạn hỏi đủ những câu dưới đây để ra về với kết luận rõ ràng:

  • Khe này là khe co ngót, khe nhiệt, hay khung đang chuyển vị? Căn cứ vào đâu?
  • Tường có được neo vào cột không? Bức tường cao, mảnh này có nguy cơ đổ ra ngoài khi gió bão không?
  • Thân cột có dấu hiệu nứt, rỉ thép hay bong bê tông cần kiểm tra thêm không?
  • Khe nên được xử lý bằng vật liệu gì, ở phía trong hay phía ngoài, để còn co giãn được mà vẫn chặn nước?
  • Có cần neo bổ sung tường vào khung không? Nếu có, ai làm và làm theo nguyên tắc nào?
  • Bao lâu nên kiểm lại một lần, và dấu hiệu nào thì gọi lại ngay?

Ghi câu trả lời ngay tại chỗ, nhờ kỹ sư xác nhận lại những điểm chính. Với nhà khung có nhiều khe giống nhau, một kết luận chung cho cả nhà thường đủ, không cần mời xem lại từng khe.

Câu hỏi thường gặp

Khe nứt giữa tường và cột có làm nhà yếu đi không?

Thường là không, vì ở nhà khung cột và dầm mới là phần chịu lực chính. Khe chỉ ở mép cột, thẳng, đều và hai mép phẳng thường là khe co ngót. Nhà yếu đi khi vết nứt lan vào thân cột hoặc khung đang chuyển vị.

Tại sao khe giữa tường và cột ở tầng trên rõ hơn tầng dưới?

Tầng trên nhận nắng nhiều hơn, nhất là tường hướng tây và tầng sát mái, nên co giãn nhiệt mạnh hơn. Tường tầng trên cũng ít bị đè nên dễ tách. Đây là dấu hiệu thường gặp của khe do nhiệt và co ngót.

Thép râu là gì và thiếu thép râu thì có sao không?

Thép râu là các đoạn thép ngắn neo từ cột vào mạch vữa tường, giúp tường bám vào khung. Thiếu thép râu thì dễ có khe ở mép cột và tường cao, mảnh có thể kém ổn định khi gió mạnh. Kỹ sư sẽ đánh giá có cần neo bổ sung hay không.

Khe giữa tường và cột rộng bao nhiêu thì nên gọi kỹ sư?

Không có con số áp cho mọi nhà. Điều quan trọng hơn độ rộng là khe có rộng dần không, hai mép có lệch không, có nứt vào thân cột không. Có một trong các dấu hiệu đó thì nên gọi kỹ sư dù khe còn hẹp.

Có nên bơm keo vào khe giữa tường và cột không?

Bơm keo cứng vào một khe vẫn co giãn theo mùa thường không bền và có khi làm nứt chỗ bên cạnh. Khe co ngót thường được xử lý bằng vật liệu đàn hồi để chặn nước. Cách xử lý cụ thể nên theo tư vấn của kỹ sư.

Thấy vệt rỉ nâu chảy dọc mép cột thì làm gì?

Vệt rỉ thường cho thấy nước đã vào tới thép trong cột và thép đang rỉ. Đây là việc nên mời kỹ sư xem sớm, vì thép rỉ nở ra sẽ làm bê tông bong và cột yếu dần. Không tự đục để xem bên trong.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138