VungChac.comVững Chắc
Nứt dầm, cột, sàn, ban công

Vết nứt dọc mép cột và dưới đáy dầm giáp tường: tách lớp hay hư kết cấu

Vết nứt thẳng chạy dọc mép cột, ngang dưới đáy dầm hay quanh mép trần rất hay gặp. Cách phân biệt tách lớp vô hại với dấu hiệu khung nhà đang biến dạng.

A Vietnamese woman runs her fingertips along a straight hairline gap where a painted brick wall meets a concrete column, close side angle, face out of frame, soft lamp light

Vết nứt thẳng chạy dọc mép cột, chạy ngang sát đáy dầm hay vòng quanh mép trần, nơi tường gạch gặp khung bê tông, phần lớn là khe tách giữa hai vật liệu khác nhau và thường không làm nhà yếu đi. Chúng chỉ đáng lo khi có thêm dấu hiệu: hai mép khe lệch nhau, khe mở rộng theo tháng, vết nứt rẽ chéo vào giữa tường hoặc chạy vào thân dầm, cột, đi kèm cửa kẹt hay sàn dốc.

Đây có lẽ là loại vết nứt khiến chủ nhà lo lắng nhiều nhất trong khi ít khi nguy hiểm nhất, nhưng cũng chính vì quá quen mà đôi khi một dấu hiệu khung nhà biến dạng bị bỏ qua. Bài này giải thích vì sao đường giáp ranh hay nứt, bốn kiểu nứt giáp ranh hay gặp, dấu hiệu cho thấy không chỉ là tách lớp, bảng mức lo và cách kiểm tra nhanh tại nhà.

Vì sao chỗ tường gạch gặp khung bê tông hay nứt

Trong nhà khung bê tông cốt thép, cột, dầm, sàn là bộ xương chịu lực; tường gạch thường chỉ là tường chèn, xây sau khi khung đã đổ xong. Hai vật liệu này khác nhau ở gần như mọi thứ: bê tông và gạch co ngót khác nhau khi khô, giãn nở khác nhau khi trời nóng lạnh, hút ẩm khác nhau. Đường ranh giữa chúng là nơi các chuyển động nhỏ ấy gặp nhau, và lớp vữa trát chạy liền qua ranh giới sẽ nứt theo đúng đường đó.

Thêm vào đó là những chi tiết thi công hay bị làm qua loa. Hàng gạch trên cùng sát đáy dầm cần được xây chèn chặt, thường xây nghiêng hoặc chèn vữa kỹ, nhưng nhiều khi chỉ được nhét vữa cho kín. Thép râu neo tường vào cột đôi khi bị bỏ. Lưới chống nứt đặt chồng qua đường giáp ranh trước khi trát thường bị bỏ qua để tiết kiệm. Kết quả là vết nứt gần như chắc chắn xuất hiện trong một hai năm đầu.

Khung bê tông cũng biến dạng nhẹ trong lúc làm việc bình thường: dầm võng một chút, cột co ngắn một chút theo năm tháng. Tường cứng không theo kịp, và khe giáp ranh là nơi biến dạng ấy thể hiện ra. Điều này bình thường; chỉ khi biến dạng của khung vượt mức thì vết nứt giáp ranh mới trở thành tín hiệu đáng lo.

Bốn kiểu nứt giáp ranh hay gặp

Vết nứt thẳng đứng chạy dọc mép cột. Gặp nhiều nhất, thường chạy suốt chiều cao tường, thẳng như kẻ chỉ, ở một hoặc cả hai bên cột. Nếu mảnh, hai mép phẳng ngang nhau, đứng yên qua các mùa thì đây là khe tách điển hình.

Vết nứt ngang sát đáy dầm, ở đỉnh tường. Thường do hàng gạch trên cùng không được chèn chặt, vữa co lại tạo khe. Nhưng đây cũng là chỗ thể hiện dầm võng: dầm võng xuống ép đỉnh tường, làm vết nứt ngang kèm nứt hình vòm ở giữa tường, hoặc ngược lại tường lún mở khe với dầm.

Vết nứt vòng quanh mép trần. Đường nứt chạy quanh phòng nơi tường gặp trần, thường do co ngót và chuyển động nhiệt của sàn mái hoặc sàn trên, gặp nhiều ở tầng trên cùng dưới sàn mái phơi nắng.

Vết nứt xiên bắt đầu từ góc giáp ranh rồi rẽ vào giữa tường. Kiểu này khác hẳn ba kiểu trên. Vết nứt không đi theo đường ranh vật liệu mà cắt chéo qua gạch, cho thấy tường đang bị khung ép hay kéo theo một hướng, thường liên quan lún lệch hoặc khung biến dạng. Cần kỹ sư xem.

Dấu hiệu cho thấy không chỉ là tách lớp

Hãy kiểm từng mục dưới đây. Có từ một mục trở lên thì nên coi vết nứt giáp ranh là tín hiệu cần kỹ sư xem, không phải chuyện thẩm mỹ:

  • Hai mép khe lệch nhau theo chiều vuông góc mặt tường, sờ tay thấy gờ, nghĩa là tường và cột đang dịch chuyển khác mặt phẳng.
  • Khe mở rộng đo được qua các tháng, không chỉ to nhỏ theo mùa.
  • Vết nứt rẽ chéo vào giữa tường, hoặc có vết nứt xiên mới gần góc cửa trên cùng mảng tường.
  • Vết nứt chạy tiếp vào thân dầm hay thân cột thay vì dừng ở ranh giới.
  • Cùng một vị trí nứt ở nhiều tầng chồng lên nhau, hoặc chỉ một phía nhà nứt còn phía kia không.
  • Cửa trên mảng tường đó kẹt dần, sàn gần đó dốc, tường phình ra.
  • Nứt xuất hiện hoặc mở rộng ngay sau một sự kiện: nhà bên đào móng, ngập nước, đục phá trong nhà.

Nếu không có mục nào, khả năng cao đây là khe tách vật liệu. Dù vậy, vẫn đánh dấu và chụp ảnh một lần để có mốc so sánh về sau.

Bảng mức lo cho vết nứt giáp ranh

Bảng dưới xếp các kiểu nứt giáp ranh từ nhẹ đến nặng theo kinh nghiệm chung; kết luận cho từng bức tường vẫn là việc của kỹ sư.

Kiểu nứt giáp ranhNguyên nhân hay gặpMức độ cần để ýHướng xử trí
Nứt thẳng mép cột, mảnh, phẳng mặt, đứng yênTách vật liệu, thiếu lưới chống nứtThấpTheo dõi, xử lý hoàn thiện sau
Nứt ngang đỉnh tường sát đáy dầm, không đổiHàng gạch trên cùng chèn không chặtThấpTheo dõi
Nứt quanh mép trần tầng trên cùng, to nhỏ theo mùaSàn mái co giãn nhiệtThấpKiểm tra chống nóng, chống thấm mái
Nứt ngang đỉnh tường kèm nứt vòm giữa tường, cửa kẹtDầm phía trên võngTrung bình đến caoĐo võng dầm, mời kỹ sư
Khe lệch mặt phẳng, mở rộng dầnKhung hoặc móng dịch chuyểnCaoMời kỹ sư sớm
Nứt xiên rẽ vào giữa tường từ góc giáp ranhLún lệch, khung biến dạngCaoMời kỹ sư, kiểm tra móng

Điều đáng chú ý nhất trong bảng là mức lo thay đổi theo những gì đi kèm, không theo độ dài vết nứt. Một khe chạy suốt chiều cao ba tầng có thể vô hại, một vết xiên ngắn hai gang tay lại đáng lo hơn.

Kiểm tra nhanh vết nứt giáp ranh trong mười phút

Dụng cụ chỉ gồm đèn pin, một thước thẳng dài khoảng nửa mét, bút chì và điện thoại:

  1. Chiếu đèn pin thật xiên dọc theo mặt tường, gần như song song với tường. Nếu hai bên khe lệch mặt, đèn sẽ tạo ra một vệt bóng rõ ở một bên.
  2. Áp thước thẳng ngang qua khe: thước kênh lên hoặc chỉ chạm một bên là có lệch mặt phẳng.
  3. Xem mặt bên kia của cùng bức tường, nếu tiếp cận được: vết nứt xuyên cả hai mặt cho thấy khe đi qua toàn bộ chiều dày tường.
  4. Kẻ vạch bút chì ngang qua khe ở hai ba điểm, ghi ngày. Vạch bị lệch về sau cho biết tường đang dịch chuyển theo chiều dọc.
  5. Chụp ảnh cận cảnh có thước dây trơn đặt cạnh, chụp thêm một ảnh toàn cảnh mảng tường.
  6. Kiểm tra các cửa trên cùng mảng tường: đóng mở có nhẹ như trước không.

Lặp lại ở cùng các điểm sau một tháng và sau mùa nóng, mùa lạnh. Khe giáp ranh thường to nhỏ một chút theo nhiệt độ; khe đáng lo là khe chỉ to lên mà không nhỏ lại.

Vì sao trám xong lại nứt, và nên chờ gì trước khi sửa

Rất nhiều gia đình trám vết nứt mép cột bằng bột bả, sơn lại, rồi một mùa sau vết nứt hiện lại đúng chỗ cũ. Lý do đơn giản: khe giáp ranh là chỗ hai bộ phận vẫn tiếp tục chuyển động nhẹ, và một lớp vật liệu cứng trám vào sẽ nứt theo đúng chuyển động ấy. Việc trám không sai, chỉ là không giải quyết được nguyên nhân.

Trước khi xử lý hoàn thiện, nên chờ hai điều. Thứ nhất, số đo cho thấy khe đã ổn định, chỉ to nhỏ theo mùa. Thứ hai, nếu có bất kỳ dấu hiệu nào trong danh sách ở trên, kỹ sư đã xem và xác nhận đây chỉ là tách vật liệu. Sau đó, thợ hoàn thiện thường xử lý bằng cách mở rộng đường nứt, đặt lưới chống nứt chồng qua ranh giới, dùng vật liệu có độ đàn hồi phù hợp rồi trát lại; cách làm cụ thể tuỳ thợ và vật liệu.

Ở nhà phố anh Tâm, xây xong một năm, cả bốn tầng đều nứt thẳng mép cột ở cùng các vị trí, mảnh, phẳng mặt, không đổi qua sáu tháng đo. Kết luận là co ngót và thiếu lưới chống nứt, xử lý hoàn thiện là đủ. Ngược lại, căn tập thể cô Lan có khe ngang đỉnh tường ngăn ngày càng hở, cửa phòng bên dưới kẹt dần: kỹ sư đo thấy dầm phía trên võng và yêu cầu đánh giá dầm trước khi trát bất cứ thứ gì.

Câu hỏi nên hỏi kỹ sư về vết nứt giáp ranh

Khi đã có dấu hiệu trong danh sách ở trên và mời kỹ sư đến, mang theo ảnh và số đo các tháng, rồi hỏi thẳng:

  • Vết nứt này nằm trong lớp trát, đi theo ranh vật liệu, hay đã đi vào thân tường gạch, thân dầm, thân cột?
  • Hai mép khe lệch mặt phẳng như vậy là do tường dịch chuyển hay do khung bê tông dịch chuyển?
  • Dầm phía trên có võng quá mức không, có cần đo bằng thiết bị không?
  • Có cần kiểm tra móng ở phía nhà có vết nứt không, vì sao chỉ một phía nhà nứt?
  • Với tình trạng hiện tại, nên theo dõi tiếp bao lâu trước khi xử lý hoàn thiện?
  • Khi trát lại, có yêu cầu gì về cách xử lý đường ranh để không nứt lại, hay để thợ chọn?

Hãy đề nghị kỹ sư ghi rõ kết luận vết nứt là tách vật liệu hay liên quan kết cấu. Kết luận này đặc biệt hữu ích khi bạn mua bán nhà, khi làm việc với bên xây trong thời gian bảo hành, hay khi nhà bên chuẩn bị thi công và cần có mốc hiện trạng.

Nếu bạn đang xem nhà để mua, vết nứt mép cột mới trát lại toàn bộ, sơn còn mới hơn hẳn phần tường khác, là lý do để hỏi chủ nhà vì sao trát và đề nghị kỹ sư đi cùng một buổi.

Câu hỏi thường gặp

Vết nứt thẳng đứng sát cột có nguy hiểm không?

Thường không. Đây là kiểu nứt hay gặp nhất, do tường gạch và cột bê tông co giãn khác nhau. Nó chỉ đáng lo khi hai mép khe lệch nhau, khe mở rộng dần, vết nứt rẽ chéo vào tường hoặc đi kèm cửa kẹt, sàn dốc.

Nhà mới xây một năm đã nứt dọc mép cột ở mọi tầng có phải lỗi thi công không?

Thường là do thiếu lưới chống nứt hoặc chèn gạch không chặt, thuộc nhóm lỗi hoàn thiện hơn là lỗi kết cấu. Nên báo người xây trong thời gian bảo hành để họ xử lý, đồng thời đo theo dõi để chắc rằng khe đã ổn định.

Khe hở giữa đỉnh tường và đáy dầm ngày càng to là sao?

Có thể do tường bên dưới đang lún, hoặc vữa chèn đỉnh tường co lại. Nếu đi kèm nứt vòm giữa tường hay cửa kẹt thì có thể dầm phía trên đang võng ép xuống ở chỗ khác. Hãy đo khe theo thời gian và mời kỹ sư xem.

Vết nứt quanh mép trần tầng trên cùng có liên quan đến mái không?

Thường có. Sàn mái phơi nắng giãn nở nhiều hơn tường bên dưới, tạo vết nứt quanh mép trần, có khi to nhỏ theo mùa. Cải thiện chống nóng, chống thấm mái thường giúp giảm. Nếu kèm thấm nước hay vệt rỉ, cần kiểm tra sàn mái.

Có nên đục rộng khe giáp ranh ra để trám cho chắc không?

Việc mở rộng đường nứt để xử lý là thao tác của thợ hoàn thiện, chỉ nên làm sau khi khe đã ổn định và không có dấu hiệu kết cấu. Không đục vào thân cột, thân dầm; nếu nghi vết nứt đã chạy vào bê tông, hỏi kỹ sư trước.

Vì sao vết nứt giáp ranh to ra vào mùa lạnh và nhỏ lại vào mùa nóng?

Bê tông và gạch giãn nở khác nhau theo nhiệt độ và độ ẩm, nên khe giữa chúng thay đổi nhẹ theo mùa. Đây là chuyển động bình thường. Điều cần để ý là sau một năm theo dõi, khe có quay lại kích thước cũ hay cứ to dần.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138